Nesiller arası dinsel akışlar Almanya'da yaşayan Türkler üzerine sosyolojik bir inceleme

Siyaset, ekonomi, kültür ve sosyoloji sahalarında tartışılmakta olan uluslararası göç, popüler ve süreklilik arz eden bir konudur. Neo-liberal iktisadi yaklaşımlar ve post-modern çağın gerekleri bu tarihi olguya yeni boyutlar kazandırmıştır. Hepsinden önce küreselleşme ile hızlanan bir olgu olan göç, nispeten homojen olan ulus devlet toplumlarını yeni ve birbirlerine yabancı kültürler ile karşı karşıya bırakmıştır. 1961 yılında başlayıp 1973 yılında sona eren "İşçi Alım Anlaşması" kapsamında Almanya'ya göç eden birinci nesil Türk işçiler, kültürlerini ve bilhassa da dinlerini gurbete taşımışlardır. Taşıdıkları bu kültür, kendini sonraki nesillere aktarmasıyla var edebilmiştir. Nitekim birinci nesil ebeveynler Türkiye'den getirdikleri bu kültürel bilgi setlerinin sürekliliğini, Almanya'da yetiştirdikleri çocuklarına ve onlar da kendi çocuklarına aktarmak suretiyle kesintisiz bir kültürel aktarım zinciri kurarak sağlamışlardır. Bu çalışmanın konusu, göç – din – süreç sosyolojisi ekseninde, dine has bilgi setlerinin nesilden nesle aktarılmasını ve baskın Alman kültürü ortamında gelişen – gelişecek olan hibritleşmeyi ortaya koymaktır. Asimilasyona karşı bir direnç alanı oluşturan din olgusu, göç süreci içinde azınlıkların muhafazakârlaştığı bir mecra olarak öne çıkmaktadır. Yeni nesiller kaçınılmaz şekilde, bu muhafazakâr habitat içinde köken kültürden getirilen bilgi setleri ve kabul toplumunun kültürel kodlarının harmanlayarak kimliklerini inşa etmektedirler. Bu çalışmada nesillerin geliştirdiği kimlikleri arasında oluşan benzer ve farklı yönler, uygulanan bir anket yardımı ile analiz edilmiştir. Sahada elde edilen verilerin frekans ve Kay-Kare Testleri (Chi-Square Test X2), anket verileri, tablo ve grafik düzlemde betimsel analiz yolu ile incelenmiş, katılımcıların nitel ifadeleri bunlara eklenmiştir. Bu çalışma ile göç süreci içinde gelişen nesillerin kimlik inşasındaki başat değişkenlerden olması sebebiyle din olgusu referans alınarak, inşa edilen kimlikleri karşılaştırmalı olarak ve sebep – sonuç bağlamında incelenmeye çalışılmıştır.