Nizip "Sayınlar Sabunhanesi" restorasyon önerisi

Sabunhaneler kendine has özgün mimarisi ve yapı elemanlarıyla; üretim yapıldık-ları dönemin ve çevrenin kültürel, ekonomik, tarımsal, mimari ve endüstriyel üretim tek-niklerinin gelişimini gösterir tarihsel birer belge olmaları açısından önemlidir. Bu tez, sabunhane niteliğini koruyan ender yapılardan birinin incelenmesi açısından ve Gazian-tep'te bulunan sabunhane yapılarından birini bilimsel olarak inceleyen ilk çalışma olması bakımından önemlidir. Dokuz bölümden oluşan çalışmada, birinci bölümde çalışmanın amacı, önemi ve yöntemi, ikinci bölümde kaynak özetleri, üçüncü bölümde geleneksel sabun üretim süre-ci, tarihi ve önemi incelenerek sabunhane yapılarının mimari biçimlenişine yansıması, dördüncü bölümde Nizip tarihi, coğrafyası ve geleneksel kent dokusu incelenmiştir. Be-şinci bölümde Sayınlar Sabunhanesi mevcut durumu, mimari ve strüktürel özellikleri anlatılmış, altıncı bölümde analojik araştırmalar yapılarak yakın çevrede bulunan sabun-haneler incelenmiş ve yapının ilk inşa edildiği dönemler analiz edilmiştir. Yedinci bö-lümde restorasyon yaklaşımı anlatılmış, yeni işlev verilmesi ve koruma önerilerine ilişkin değerlendirmelerde bulunulmuştur. Sekizinci bölümde çalışmanın genel değerlendirmesi yapılmış, sabunhane yapılarının önemi vurgulanarak Nizip'te mimari mirasın korunması-na yönelik öneriler sunulmuştur. Dokuzuncu bölümde kaynaklar yer almaktadır. Bu çalışma Gaziantep ili, Nizip ilçesinde bulunan birkaç tarihi özellikteki endüst-riyel ve ticari yapıdan biri olan Sayınlar Sabunhanesi'ni konu almaktadır. Bugüne kadar başka bir işlevle kullanılmamış olan sabunhane yapıldığı dönemin mimari özellikleri ka-dar geleneksel sabun üretim teknolojisini de yansıtmaktadır. Bakımsız, boş olan tarihi yapı ve içerisindeki sabun yapım ekipmanları hâlâ özgünlüğünü koruyarak günümüze ulaşmış olsa da her geçen gün insan ve doğa faktörünün verdiği zararla daha da kötü bir hal almaktadır. Tarihi ve teknolojik açıdan geleneksel sabun üretiminin de incelenmesi sabunhane mimarisini anlamak için çalışmanın ayrılmaz bir parçası olmuştur. Restitüsyon aşamasında, sabunhanenin özgün mimarisi hakkında kesin bilgi veren korunmuş detayların ve öğelerin göz önünde bulundurulmasının yanı sıra yapıya ait yazı-lı, görsel ve işitsel kaynakların doğrultusunda mimaride meydana gelen değişiklikler be-lirlenmiştir. Yakın çevre ve bölgede bulunan sabunhane yapılarının fiziksel özellikleri ve yapıldığı dönemler incelenerek, analoji tekniğiyle önerilerde bulunulmuştur. Restitüsyon çalışmalarına göre şekillenen restorasyon projesinde, yapının mimari özellikleri ve ilçenin ihtiyaçları göz önünde bulundurularak kent müzesi olarak kullanıl-ması önerilmiştir. Özgün işlevini yerine getiremeyecek yapının bu şekilde değerlendiril-mesi ile hem korunması hem de ilçe halkının yöreyi daha iyi tanımasını sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Sabun, Sabun Tarihi, Sabunhane, Masmana, Rölöve ve Restorasyon, Nizip, Gaziantep.