Nohut (Cicer arietinum L.) yetiştiriciliğinde yabancı otlarla mücadelede farklı toprak işleme yöntemleri ve bazı herbisitlerin etkisi

Bu çalışmada amaç, Diyarbakır şartlarında nohut üretiminde farklı toprak işleme yöntemlerini ve herbisit uygulamalarını kullanarak sürdürülebilir yabancı ot kontrolünü ortaya koyabilmektir. Çalışma 2020-2023 yılları arasında tarla denemesi, sürvey ve anket çalışması olarak yürütülmüştür. Tarla denemesi üç yıl süreyle Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme alanlarında gerçekleştirilmiştir. Denemelerde Azkan nohut çeşidi kullanılmıştır. Bu çeşit için üç farklı toprak işleme yöntemi (kulaklı pulluk+kültivatör, diskli tırmık+kültivatör, kültivatör) ve üç farklı herbisit uygulama yöntemi [çıkış öncesi (flurochloridone), çıkış sonrası (aclonifen), çıkış öncesi+çıkış sonrası (flurochloridone+ aclonifen)] ile yabancı otlu ve yabancı otsuz kontrol gruplarından oluşturulmuştur. Toprak işleme yöntemlerinden kulaklı pulluk + kültivatör hem yabancı ot yoğunluğu hem de kuru biyomas ağırlığı üzerinde etki göstermiştir. Diğer uygulamaların ise yabancı ot yoğunluğunu etkilediği, ancak yabancı ot kuru biyomas ağırlığı üzerinde bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Bununla birlikte, herbisit uygulamalarından yalnızca çıkış öncesi ve çıkış öncesi + çıkış sonrası kombinasyonlarının hem yabancı ot yoğunluğu hem de kuru biyokütle ağırlığı üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Tarla denemesinde yapılan uygulamalar sonucunda 22 familyaya ait toplam 57 tür tespit edilmiştir. Deneme alanlarında tespit edilen en yaygın yabancı ot türleri Triticum spp., Avena sterilis L., Xanthium strumarium L., Galium tricornutum Dandy., Centaurea balsamita Lam., Euphorbia fistulosa M.L.S.Khan ve Hordeum vulgare L. olduğu belirlenmiştir. Dekara tane verimine toprak işleme uygulamalarının etkili olmadığı ancak herbisitlerin etkili olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca çalışmada aclonifen etken maddeli ilacın fitotoksik etkisinden dolayı verimde düşüşler olduğu tespit edilmiştir. Sürvey çalışmaları Diyarbakır'ın 7 ilçesinde (Bismil, Çınar, Eğil, Ergani, Silvan, Sur, Yenişehir) yürütülmüştür. Bu ilçelerde topşam 68 tarlada yapılan sürvey sonucunda 22 familyaya ait 58 yabancı ot türü tespit edilmiştir. Bunlar içerisinde en yaygın olan türler A. sterilis (%40,3), Sinapis arvensis L. (%32,8), ve G. tricornutum (%30,1) olduğu ortaya çıkmıştır. Anket çalışması dört yıl süreyle 336 çiftçi ile yapılmış ve sonuç olarak çiftçilerin nohut üretiminden zamanla uzaklaştıkları, yabancı otlarla mücadelede yeterli bilgiye sahip olmadıkları, tarlada en fazla A. sterilis ve S. arvensis ile karşılaştıkları ve yabancı otların önemli bir sorun olmasına rağmen yüksek verim aldıkları tespit edilmiştir. Sonuç olarak, tarla denemeleri, sürvey ve anket çalışmaları sonucunda, Diyarbakır ilinde nohut üretiminde yabancı otların ve bunlarla mücadelenin verim ve kalite üzerinde önemli bir faktör olduğu belirlenmiştir. Üretimde yabancı ot kontrolü için uygun toprak işleme yöntemleri ile etkili maddelerin kombinasyonlarının birlikte kullanıldığı bir yönetim yaklaşımı önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Nohut, Cicer arietinum L., Yabancı ot, Toprak işleme, Herbisit