Normal işiten bireylerde gürlük adaptasyonu

Çıldır B., Normal işiten bireylerde gürlük adaptasyonu, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Programı Doktora Tezi, Ankara, 2018. Gürültü maruziyeti sonucu gizli işitme kaybı şüphesi olan bireylerin tanılanması üzerine yapılan bu çalışmada, hem gürültü maruziyetinin gürültüde eşik üstü sesler için önemli olan düşük spontan oranlı işitme sinir liflerinin, hem de iç tüy hücre sinaps kaybı nedeni ile işitsel adaptasyon etkilerini araştırılmaktadır. Çalışmaya, yaşları 19-32 arasında işitme eşikleri normal sınırlarda olan 69 normal işiten birey katılmıştır. Bireyler gürültü anketi skorlarına göre 2 gruba ayrılmıştır. 1. grup gürültü maruziyeti olan bireylerden, 2. grup gürültü maruziyeti olmayan bireylerden oluşmuştur. Bireylerin tümünde klik işitsel beyin sapı cevapları 9.1 rate ile 70-99 dB nHL şiddet seviyesi arasında bakılmıştır. Çalışma grubunda işitsel beyin sapı cevabının I. dalga genliğinin şiddet arttıkça azaldığı, kontrol grubunda ise şiddet arttıkça I. dalga genliğinin arttığı bulunmuştur. Çalışmamızda, 99 dB nHL şiddet seviyesinde çalışma grubunda elde edilen V/I genlik oranı kontrol grubundan yaklaşık %60 oranında daha fazla bulunmuştur. Çalışmada, bireylere verilen genliğe modüle edilen uyaranlarda ve uyarıların uygulanma durumundaki değişimlere bağlı olarak 6 deney yapılmıştır. Gizli işitme kayıplı bireylerde gürlük adaptasyonu değerlendirmek için yapılan çalışmada, çalışma grubu için arka plan gürültüsü verilmeden uyarının verilmesinden 180 saniye sonra gürlük adaptasyon değerleri arka plan gürültüsü verilerek yapılan uyaranlardan elde edilen gürlük adaptasyon değerinden daha düşük bulunmuştur. Çalışma grubunda uyaranın verilmesinden 180 saniye sonra modüle edilmeyen uyaranın deney 1'deki gürlük adaptasyon değeri deney 2'deki gürlük adaptasyon değerinden daha düşük olarak bulunmuştur. Aynı zamanda deney 1 ve deney 2' de modülasyon frekansı arttıkça gürlük adaptasyon değeri de artma göstermiştir. Deney 3'de çalışma grubu için başlangıçtaki gürlük adaptasyon değerine göre uyaranın verilmesinden 180 saniye sonra farklı taşıyıcı frekansa sahip uyaranlardan elde edilen gürlük adaptasyon değerlerinin etkilenmediği, fakat deney 4'de en fazla adaptasyon değerinin 1 kHz taşıyıcı frekansta elde edildiği bulunmuştur. Deney 5' de grup 1 için modülasyon derinliği arttıkça gürlük adaptasyonu artmış olarak bulunmuştur. Deney 6' da ise çalışma grubu için en fazla gürlük adaptasyon değişimi %50 modülasyon derinliği olan uyaranda elde edilmiştir. Bu çalışmada kontralateral gürültü altında verilen uyaranların tümünde özellikle gizli işitme kaybı şüphesi olan bireylerin daha fazla adaptasyon gösterdiği bulunmuştur. Deneylerin tümünde grup 2 için elde edilen gürlük değerlerinin sıfır olarak bulunması kontrol grubunun çoğu bireyinde ya gürlük adaptasyonu gelişmemiş ya da çok az gelişmiş olarak bulunması sebebi ile olabileceği düşünülmüştür. Çalışmada elde edilen sonuca göre, gürültü maruziyetine bağlı gizli işitme kaybı olan bireylerde elde edilen kısa dönem gürlük adaptasyon değerleri işitsel nöropatili ve ribbon sinaps bozukluğu olan bireylerin gürlük adaptasyon değerlerine benzer sürelerde adaptasyon gösterdiği bulunmuştur. Düşük spontan oranlı işitme sinir lif ve zamansal kodlama becerisi bozukluğunun özellikle arka plan gürültüsü altında adaptasyonun büyüklüğü ve anormal gürlük adaptasyonu ile ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Gürlük adaptasyonu, GMFE, gizli işitme kayıpları, matris, İBC.