Obstetrik vakalarda yoğun bakım gereksinimini ve akibeti (outcome) etkileyen faktörler (retrospektif analiz)

Amaç: Bu çalışmanın amacı yoğun bakım ünitesine (YBÜ) alınan gebelik ve gebelik sonrası ilk 42 gün içerisinde olan olguları retrospektif olarak değerlendirmektir. Gereç ve yöntem: İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD Reanimasyon Ünitesi'nde (YBÜ), Ocak 2009-Aralık 2017 döneminde yatmış gebe veya postpartum ilk 42 günündeki kadın hastaların dosyaları tarandı. Demografik veriler, doğum şekli, uygulanmış ise anestezi yöntemi, hastanın geliş yeri, YBÜ'e alınış zamanı, geliş nedeni, ek sistemik hastalıkları, kalış süresi, ölüm, YBÜ'de uygulanan invazif girişim ve destekler, kan ürünü gereksinimi kaydedildi. Bulgular: Toplam 324 hastanın verileri incelendi. Yaş ortalaması 30,4±5,5 yıldı. Vakaların 178'sinin (%54,9) obstetrik nedenlerle, 146'sinin (%45,1) ise nonobstetrik nedenlerle YBÜ'ne alındığı saptandı. Obstetrik neden olarak preeklampsi 58 (%32,6), eklampsi 17 (%9,5), HELLP sendromu 45 (%25,3) ve peripartum kanama 81 (%45,5), sepsis 5 (%2,8) vakada görüldü. Nonobstetrik nedenler içinde ilk neden 70 (%47,9) hastada saptanan kardiyovasküler sistem hastalıkları idi. Obstetrik nedene bağlı alınan hastaların kalış süresi medyan 1,32 [0,08-28] gün iken, nonobstetrik nedenle gelenlerin ise 1 [0,08-13,6] gün olarak bulundu (p=0,003). Nonobstetrik neden ve ek sistemik hastalığı nedeniyle, mesai saati içinde, genel anestezi altında sezaryen ile doğumu takiben YBÜ'e gelen hastaların kalış süresinin istatistiksel anlamlı şekilde kısa olduğu izlenirken, dış merkezden alınan, kan ürünü gereksinimi olan hastaların uzun süre kaldığı saptandı. Mortalite oranı %3,08 olarak saptandı. Obstetrik nedenle gelen hastalarda invazif girişimlerin daha fazla uygulandığı saptandı. Sonuç: YBÜ'e obstetrik nedenle gelen hastaların oranı, kalış süresi, kan ürünü gereksinimi ve ölüm oranı nonobstetrik nedenle alınanlara oranla daha fazladır. Obstetrik nedenler içinde ilk sırayı peripartum kanama, nonobstetrik neddenler içinde ise kardiyovasküler hastalıklar almıştır. Obstetrik nedenle alınanlarda daha fazla invazif girişim ve organ desteği gerekli olmuştur. Bu tür vakalarda daha uzun kalış süresi ve daha fazla destek tedavi gerektirecekleri düşünülerek planlama yapılmalıdır. Nonobstetrik nedenle, gündüz elektif şartlarda sezaryen ile doğum yapıp, ek hastalıkları nedeniyle YBÜ'de takibi gereken hastaların kalış süresi dikkate alındığında, bu vakalar için YBÜ yerine postoperatif bakım ünitesi veya 1.-2. düzey YBÜ sağlanmasının önemli olacağı görüşündeyiz. Böylelikle kısıtlı olan multidisipliner yoğun bakım yataklarının gereksiz işgal edilmesi önlenebilir.