Odyolog ve odyometristlerin iş sağlığı ve güvenliği koşulları ve iş doyumu düzeyleri

Çalışmanın amacı, işitme sağlığı profesyonelleri odyolog ve odyometristlerin iş sağlığı ve güvenliği koşulları ile iş doyumu düzeylerinin saptanmasıdır. Tanımlayıcı tipte olan çalışma, Google Formlar ile hazırlanan E-anket yöntemi ile Türkiye genelinde yürütülmüştür. Odyoloji Birliği ve Odyometri Birlik Platformu sosyal medya grupları üyelerinden halen aktif çalışan ve e-anket formunu dolduran 247 kişi araştırma grubunu oluşturmaktadır. Anket, sosyodemografik özellikler, sağlık durumuna ilişkin özellikler, çalışma hayatına ilişkin özellikler, iş sağlığı ve güvenliği koşulları ve Minnesota İş Doyum Ölçeği (içsel, dışsal ve genel iş doyumu değerlendirmesi) olmak üzere beş alt başlıktan oluşmaktadır. Veriler SPSS 25 ile analiz edilmiştir. Tip 1 hata payı p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Karşılaştırmalı analizlerde t testi, Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve varyans analizi kullanılmıştır. Katılımcıların dörtte üçü (%75,3) odyologdur, %39,7'si işitme cihazı/koklear implant merkezlerinde çalışmaktadır, çoğunluğu (%76,1) kadındır, yaş ortalaması 28±7,10'dur, %82,6'sı bekardır. Yarıya yakını (%47,3) günde 8 saatten fazla, %48,1'i haftada 6 gün ve %43,0'ı haftada 5 gün çalışmaktadır. Katılımcıların %49,0'ı çalışma pozisyonunun ergonomik olarak uygun olduğunu %40,9'u dinlenme için yeterli zamanı olduğunu, %62,8'si iş yükünün yoğun olduğunu, %52,6'sı öğün atlama ya da öğünleri zamanında yiyememe, %40,5'i dinlenme için yeterli alan ve olanaklarının olmadığını, %42,9'u en az bir şiddet türüne maruz kaldığını (mobbing %31,1, psikolojik şiddet %29,5, sözel şiddet %27,1) belirtmiştir. Katılımcıların beşte üçü (%60,3) iş yerlerinde tehlike ve risklere yönelik önlemlerin alındığını, %69,2'si iş yerinin yeterli ve uygun bir şekilde havalandığını, %66,8'i termal koşulların mevsime göre uygun olduğunu, %80,6'sı da aydınlatma sisteminin yeterli olduğunu, %58,3'ü iş yerlerinde tehlike ve risklere yönelik uyarı, yasak ve sağlık ve güvenlik işaretlerinin olduğunu %56,3'sı acil durum tatbikatlarının yapılmadığını belirtmiştir. Katılımcıların %60,7'si iş sağlığı ve güvenliği eğitimi aldığını, %62,8'i işe giriş muayenesinin yapıldığını bildirmiştir, Katılımcıların %57,6'sı işi nedeni ile olduğunu ya da şiddetlendiğini düşündüğü en az bir hastalık/yakınması olduğunu belirtmiştir, ilk sırada %42,1'i psikolojik (sinirlilik, tükenmiş hissetme, depresyon vb) sorunlar yer almaktadır. Katılımcıların içsel doyum düzeylerinin yüksek, dışsal doyum düzeylerinin orta düzeyde ve genel iş doyum düzeylerinin de yüksek olduğu saptanmıştır. Alt boyutlarına göre iş doyumu düzeyleri değerlendirildiğinde; yaş ile içsel ve genel, meslekle dışsal, lisansüstü eğitim olması ve genel sağlık durumu ile dışsal ve genel, günlük ortalama çalışma süresi ile içsel ve genel, medeni durum, çalışılan iş yeri, performansa dayalı prim alma, yoğun iş yükü, mesai arkadaşları ile anlaşmazlık ve çalışma alanı büyüklüğü ile her üç boyutta (p<0,05), gelir durumu, yöneticiler ile anlaşmazlık, çalışma pozisyonu uygunluğu ve herhangi bir şiddete maruz kalma değişkenlerinde ise her üç boyutta da istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık (p<0,001) saptanmıştır. Araştırma grubunun çalıştığı iş yerlerinde, iş sağlığı ve güvenliği koşullarına ilişkin önlemlerin beklenen düzeyde alınmadığı, bu durumun iş doyumu düzeylerini etkilediği saptanmıştır. İlgili mevzuatın öngördüğü düzenlemeler başta olmak üzere gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.