Öğreticilerin ve kursiyerlerin bakış açısı ile camilerde Kur'an öğretimi programı

Diyanet İşleri Başkanlığı yaygın din eğitimi kapsamında vatandaşların ihtiyaç ve taleplerine uygun olarak Kur'an kursları öğretim programları uygulamaktadır. Bu Kur'an kursları öğretim programlarından birisi de yetişkinlere yönelik olarak uygulanan Camilerde Kur'an Öğretimi Programı'dır. Yaygın din eğitimi kapsamında uzun yıllardan beri uygulanan ve akşam dersleri olarak bilinen program, 2010 yılında sistemleşmiş haline kavuşmuştur. Söz konusu programı konu aldığımız bu araştırmamızda temel amacımız, Camilerde Kur'an Öğretimi Programı'nı öğreticilerin ve kursiyerlerin bakış açısı ile değerlendirerek programla ilgili görüşler ortaya koymaktır. Bu bağlamda araştırmanın temel sorusu; "Camilerde Kur'an Öğretimi Programı'nın hedefleri, konuları, ön gördüğü öğrenme-öğretme durumları ve değerlendirme yaklaşımları öğreticiler ve kursiyerlerin gözüyle bir bütün olarak ne anlama gelmektedir?" şeklinde ifade edilmiştir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden görüngübilim (fenomenoloji) yaklaşımı esas alınarak yürütülmüştür. Araştırmada amaçlı örnekleme türlerinden maksimum çeşitlilik örneklem yöntemiyle Ankara ili, 6 merkez ilçe ve 3 taşra ilçe ile beraber toplamda 9 ilçe seçilmiş, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında "Camilerde Kur'an Öğretimi Programı" açan, gönüllülük esasına dayalı olarak 10 öğretici ve programa katılan 19 kursiyer ile görüşmeler yapılmıştır. Araştırma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; yetişkin eğitimi başlığı altında tanımı, yetişkinlerin dönemleri ve özellikleri, yetişkinlikte din eğitiminin nasıl olduğu ve hakkında bilgiler verilmiştir. Aynı bölümde programın uygulandığı mekânlar olarak camiler, camilerin işlevleri, Kur'an eğitiminin tarihsel gelişimi, Diyanet İşleri Başkanlığı'nın camilerdeki eğitim faaliyetleri ve Camilerde Kur'an Öğretimi Programı'nın içerikleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; öğreticiler ve kursiyerlerle yapılan görüşmelerde elde edilen bulgular yorumlanmıştır. Son bölüm olan üçüncü bölümde ise; "Tartışma, Sonuç ve Öneriler" başlığı altında ulaşılan sonuçlara ve bu sonuçlardan mütevellit geliştirilen önerilere yer verilmiştir. Elde edilen bulgulardan ve alanyazın çerçevesinde yapılan tartışmalardan ulaşılan sonuçlardan bazıları şöyledir. Kur'an-ı Kerim okuma ve öğrenme isteği, kursiyerlerin programa katılımını etkiyen en önemli hususların başında gelmektedir. Orta yetişkinlik veya son yetişkinlik dönemine ulaşan kişilerin, gerek aile ortamında gerekse eğitim-öğretim sürecinde dini eğitimini tamamlayamadıkları veya eksik kaldığını düşündükleri bilgileri bu programlar aracılığıyla tamamlamaktadırlar. Camilerde Kur'an Öğretimi Programı, ferdi boyutta faydaları olduğu gibi toplumsal boyutta da birçok faydalı yönleri bulunmaktadır. Kursiyerler, programa katılmadan önce sadece namaz vakitlerinde bir araya gelirlerken programa katılım sebebi ile daha çok kaynaşmaktadırlar. Ayrıca program kursiyerlerin sosyalleşme süreçlerine olumlu katkı sunmaktadır. Program, her camide bulunmamakla birlikte Kur'an-ı Kerim'i okutma ve öğretme konusunda daha duyarlı olan öğreticiler tarafından yürütülmektedir. Programda öğrendikleri bilgileri aile fertleri ile paylaşan kursiyerler aile ortamında daha güzel bir manevi atmosferin yaşanmasına, kursiyerlerin teşvikleri ile kadınların Kadın Kur'an Kurslarına, çocukların Yaz Kur'an Kurslarına katılımlarını olumlu manada etkilemektedir. Öğreticilerin ders için ayrı mekanlar oluşturması, programın müfredatına uygun ders kitabı hazırlanması, yazılı, sözlü ve dijital yayın organları ile toplumu haberdar ederek söz konusu programın daha geniş kitlelere duyurulması, öğretici ve kursiyerlerin motivasyonlarına olumlu katkı sunabilecek belge, plaket vs. verilmesi gibi program hakkında öneriler de ortaya konulmuştur.