Öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre mesleki ve teknik eğitimin değerlendirilmesi

Bu araştırmanın amacı, Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinde görev yapan öğretmenler ve bu okullarda öğrenim gören öğrencilerin mesleki ve teknik eğitime yönelik görüşlerini incelemektir. Çalışmada, öğretmen ve öğrencilerin mesleki eğitime ilişkin algıları, deneyimleri, karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri ortaya konulmuştur. Ayrıca öğrencilerin mesleki eğitime yönelme nedenleri, eğitim sürecine dair beklentileri, edindikleri deneyimlerin istihdama etkisi ile öğretmenlerin program yapısı, ders içerikleri ve uygulamalı eğitime ilişkin değerlendirmeleri araştırmanın odak noktaları arasında yer almıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır il merkezinde yer alan dört Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde görev yapan 50 öğretmen ve 29 öğrenci meydana getirmiştir. Katılımcılar kolay ulaşılabilir ve ölçüt örnekleme yöntemleriyle belirlenmiştir. Bununla birlikte, meslek dersi öğretmenleri de eğitim sürecinin planlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi aşamalarında doğrudan rol alan temel paydaşlar olmaları nedeniyle araştırmaya dâhil edilmiştir. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Kodlama sürecinde betimsel ve protokol kodlama yaklaşımları kullanılmış, veriler temalar altında sınıflandırılmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğretmenler mesleki ve teknik eğitimin öğrencilere akademik, mesleki deneyim ve istihdam açısından önemli avantajlar sağladığını belirtmiştir. Öğrencilerin yaparak yaşayarak öğrenmeleri onların özgüven gelişimini desteklemektedir. Ancak öğretmenler, mevcut eğitim-öğretim programının yeterli olmadığını, ders yoğunluğunun fazla olduğunu ve özellikle sayısal derslerde öğrencilerin zorlandığını vurgulamıştır. Ayrıca, okul-sanayi iş birliği ile staj süreçlerinde yaşanan sorunlar, donanım yetersizlikleri ve mesleki eğitime yönelik olumsuz toplumsal algılar temel sorun alanları olarak tespit edilmiştir. Öğretmenler, programların uygulama ağırlıklı hâle getirilmesi, sektörle iş birliğinin güçlendirilmesi ve öğrencilerin motivasyonunun artırılması gerektiğini ifade etmiştir. Araştırmadan elde edilen öğrenci bulgularına bakıldığında ise; mesleki ve teknik eğitimin kendilerine erken yaşta meslek edindirme, iş hayatına hazırlama, ve uygulamalı öğrenme fırsatı sunduğunu ifade etmişlerdir. Bununla birlikte bazı öğrenciler okulun fiziki imkanlarının yetersiz olduğunu, staj ve uygulama süreçlerinde yaşanan sorunların mesleki gelişimlerini olumsuz etkilediğini ve toplumsal algının motivasyonların düşürdüğünü vurgulamışlardır. Elde edilen sonuçların, mesleki ve teknik eğitimin niteliğini artırmaya ve bu alanda politika geliştirme süreçlerine katkı sağlaması beklenmektedir.