Öğretmen ve öğrencilerin kendilerine, birbirlerine ilişkin kullandıkları kişisel yapılar

Bu araştırma ile öğrenci ve öğretmenlerin kendi rollerine ve birbirlerinin rollerine ilişkin kullandıkları kişisel yapılar incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir devlet okulunda 8. sınıfa devam eden 9 öğrenci ve bu öğrencilerin dersine giren 8 öğretmen oluşturmuştur. Aynı sınıfta öğrenim gören katılımcı öğrenciler, MEB'e bağlı e-okul sistemi üzerinden edinilen akademik başarı sınıf sıralamasında en yüksek, en düşük ve orta seviyede puan alan üçer kişinin tespit edilmesiyle belirlenmiştir. Çalışma grubu içerisinde yer alan öğretmenler ise seçilen 9 öğrencinin dersine giren öğretmenler arasından herhangi bir ölçüt gözetilmeksizin rasgele seçilmiştir. Katılımcılarla ilgili kişisel bilgiler, araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde, bilgisayar tabanlı analiz programı olan İdiogrid 2.4 veri analizi programı kullanılmıştır. Bu araştırma, idiyografik karakterli olması bakımından (iç geçerliği yüksek), nicel vaka analizi modelinde ele alınmıştır. Araştırma kapsamında öğrenci ve öğretmenlerin (i) öğrenci/öğretmen olma ile ilgili elementlerin öklid uzaklık katsayıları; (ii) öğrenci/öğretmen olma ile ilgili kullanılan kişisel yapılar ve elementlerle olan ilişkisi; (iii) öğrenciler/öğretmenlerin ideal ve ideal olmayan öğrenci/öğretmen imgesine olan uzaklığına yönelik katsayılar ve (iv) öğrenciler/öğretmenlerle ilgili kullanılan kişisel yapılar ve elementlerle olan ilişkisinin ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin ideal öğrenci elementine en yakın konumlandırdıkları öğrenciler, başarı düzeyi yüksek olan öğrenciler iken en uzak konumlandırılan öğrencilerse başarı düzeyi düşük olan öğrenciler olmuştur. Akademik başarısı yüksek olan öğrenciler öğretmenler tarafından çoğunlukla olumlu kişisel yapılarla temsil edilirken; akademik başarısı düşük öğrenciler ise olumsuz kişisel yapılarla temsil edilmiştir. Öğrencilerin çoğunlukla öğretmenlerini ideal öğretmen imgesine yakın olarak konumlandırdıkları gözlenmiştir. Öğrencilerin ideal öğretmene ilişkin kullandıkları kişisel yapıların başarı durumlarına göre farklılık gösterdiği; başarı düzeyi yüksek öğrencilerin ideal öğretmenle ilgili olarak kullandıkları kişisel yapıların daha çok 'uzmanlık alan bilgisine sahip olma' ile ilgili olduğu; buna karşın başarı ortalaması düşük öğrencilerin ideal öğretmene yönelik başvurdukları kişisel yapıların ise çoğunlukla kişisel özellikleri (duyuşsal bileşen) kapsayan nitelikte olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin çoğunun bir öğretmen olarak kendisine ilişkin kurgusunun oldukça olumlu olduğu; altısının yüksek, birinin orta düzeyde, birinin ise düşük düzeyde benlik saygısına sahip olduğu görülmüştür. Başarı düzeyi farklı olan öğrencilerin ise benlik saygılarının birbiriyle benzerlik gösterdiği; her grupta (düşük, orta düzeyde ve yüksek başarı gösteren) yer alan üç öğrenciden 2'sinin yüksek, 1'inin ise orta düzeyde benlik saygısına sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, öğrencilerin benlik saygıları ile akademik başarı puanları arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığını ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Repertuar ağı tekniği, ideal öğretmen, ideal öğrenci, akademik başarı düzeyi, benlik saygısı.