Öğretmenlerin karara katılmaları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki: İzmir örneği

Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin karara katılmaları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin nasıl olduğunu belirlemektir. Araştırmanın modeli, nicel araştırma yönetimlerinden ilişkisel tarama modelidir. Araştırmanın evreni, 2019 - 2020 eğitim öğretim yılında, İzmir'in metropol ilçelerindeki resmi ortaokullarında görev yapan 8.047 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise, İzmir'in en büyük ilk 5 metropol ilçesi olan Buca, Karabağlar, Bornova, Konak ve Karşıyaka ilçelerinden oranlı küme örnekleme yöntemi ile belirlenen 26 resmi ortaokulda görev yapan 713 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada öğretmenlerin okulda alınan kararlara katılma algılarını ölçmek için Yavuz (2001) tarafından geliştirilen ve güvenirlik katsayısı 0.92 olan 30 madde beş faktörlü "Karara Katılma Ölçeği" kullanılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin örgütsel bağlılık algılarını belirlemek amacıyla da Boylu, Pelit ve Güçer tarafından (2007) Türkçeye uyarlanan, güvenirlik katsayısı 0.85 olan "Örgütsel Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin genel olarak okulda alınan kararlara orta düzeyde katıldıkları görülmüştür. Alınan kararlar içerisinde öğretmenlerin en çok zümre başkanlarının seçilmesinde karara katıldıkları görülürken, en az okul yönetim kadrosunun seçilmesi konusundaki kararlara katıldıkları görülmüştür. Öğretmenlerin cinsiyetleri, branşları, kıdemleri ve okul hizmet süreleri, okullarda genel kararlara katılma algılarını anlamlı şekilde etkilemediği görülmüştür. Kadın öğretmenler, erkek öğretmenlere göre öğrencilerle ilgili konularda daha fazla kararlara katılırken, öğretmenlerin farklı cinsiyetlere sahip olması onların öğretmen, öğretim, işleyiş ve komisyon ile ilgili kararlara katılmalarını anlamlı bir şekilde etkilemediği sonucu çıkmıştır. Sanat ve Spor branşındaki öğretmenler okulun işleyişi ile ilgili konularda diğer branşlardan daha fazla kararlara katılırken, öğretmenlerin farklı branşlarda olması öğretmen, öğrenci, öğretim ve komisyon ile ilgili konularda kararlara katılmalarını anlamlı şekilde etkilemediği görülmüştür. Kıdemi az olan öğretmenler kıdemi fazla olan öğretmenlere göre öğretim ile ilgili konularda daha fazla kararlara katılırken, öğretmenlerin kıdemlerindeki farklılık işleyiş, öğretmen, öğrenci ve komisyon ile ilgili kararlara katılmalarını etkilemediği görülmüştür. Okul hizmet süresi az olan öğretmenler okul hizmet süresi çok olan öğretmenlere göre öğretim, öğretmen ve öğrenci ile ilgili konularda daha fazla kararlara katılmaktadırlar. Öğretmenlerin örgütsel bağlılık durumlarına ilişkin görüşleri incelendiğinde genel olarak örgütsel bağlılıkları ile duygusal, devam ve normatif bağlılık alt boyutlarındaki algılarının orta düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin cinsiyetlerinde ve branşlarında var olan farklar örgütsel bağlılıklarını anlamlı şekilde etkilemezken, kıdemlerindeki ve okul hizmet sürelerindeki farklılıkların örgütsel bağlılıklarını anlamlı şekilde etkilediği görülmüştür. Öğretmenlerin kıdemlerindeki ve okul hizmet sürelerindeki farklılığın onların okullarına yönelik devam bağlılıklarını anlamlı şekilde etkilediği görülmüştür. Öğretmenler arasında okul hizmet süresi ve kıdemleri arttıkça öğretmenlerin okullarına yönelik devam bağlılıklarının da arttığı görülmüştür. Öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları ile karara katılmaları arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişkiye rastlanmıştır. Bu nedenle öğretmenlerin örgütsel bağlılık durumu, karara katılma algısının anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Karara katılma arttıkça öğretmenlerin örgütsel bağlılıklarının da arttığı görülmüştür.