Öğretmenlerin mesleki kimlik algısı, örgütsel bağlılık düzeyi ve sınıf yönetimi yeterliği arasındaki ilişkiler örüntüsünün incelenmesi

Bu araştırmada farklı branşlardaki ortaokul öğretmenlerin mesleki kimlik algısı, örgütsel bağlılık düzeyi ve sınıf yönetimi yeterliği arasındaki ilişkiler örüntüsü incelenmiştir. Öğretmenlerin mesleki kimlik algısı, örgütsel bağlılık düzeyi, ve sınıf yönetimi yeterlik algısı cinsiyet, branş, çocuk sahibi olup olmama, kariyer evresi, eğitim düzeyi, öğretmen lisesi mezunu olup olmama ve anne veya babanın öğretmen olup olmaması değişkenleri açısından da incelenmiştir. Mesleki Kimlik Algısı Ölçeği (MKAÖ) araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Keşfedici karma desen çerçevesinde hem nitel hem de nicel veriler birlikte kullanılmıştır. Nitel veriler kuramsal çerçeveye ek olarak maksimum örnekleme yöntemi ile farklı kariyer evrelerinden seçilen yirmi öğretmenin yarı yapılandırılmış görüşme analizlerini içermektedir. Görüşmeler içerik analizi dâhilinde tematik kodlama ile analiz edilmiştir. Tematik kodlama sonucu beş ana tema altında oluşan alt temalar sorulara dönüştürülmüş ve madde havuzuna eklenmiştir. Taslak halinde oluşturulan ölçek için on iki adımda açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda eğitimsel ve öğretimsel etkileşim algısı, mesleki rol algısı, mesleki statü/saygınlık algısı, mesleki güdü algısı ve deneyimsel pedagoji algısı boyutları oluşmuştur. Taslak ölçek küme örnekleme yöntemiyle seçilmiş 280 öğretmene uygulanarak doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Bu analiz sonucunda CMIN/DF=1.930; GFI, CFI, TLI, TLI >0.90; RMSEA < 0.50 uyum indeksleri değerlerinin sağlandığı görülmüştür. Yakınsak geçerlik AVE değerlerinin 0,58 ile 0,65 aralığında, ayrışma geçerliği için HTMT oranlarının 0,85'in altında değiştiği görülmüştür. Ölçeğin güvenirliği için Cronbach alfa, Spearman-Brown, Guttman iki yarı güvenirlik katsayısı ve kompozit güvenirlik (CR) değeri ile test edilmiş değerlerin 0,7 üzerinde olduğu görülmüş beş boyutlu ve 17 maddelik MKAÖ elde edilmiştir. Geliştirilen MKAÖ, Örgütsel Bağlılık Ölçeği ve Sınıf Yönetimi Yeterlik Ölçeği küme örnekleme yöntemi ile seçilen 384 öğretmene uygulanarak her bir amaca ilişkin yol analiz değerleri SPSS AMOS 26 programı ile test edilmiştir. Araştırma sonunda öğretmenlerin mesleki kimlik algısı onların örgütsel bağlılık düzeyini anlamlı bir şekilde yordadığı, öğretmenlerin mesleki kimlik algısının onların sınıf yönetimi yeterlik düzeyini anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Ayrıca mesleki kimlik algısının sınıf yönetimi yeterlik algısı üzerine etkisinde örgütsel bağlılık düzeyinin ve örgütsel bağlılık düzeyinin sınıf yönetimi yeterlik algısı üzerine etkisinde mesleki kimlik algısının aracı etkilerinin olmadığı görülmüştür. Mesleki kimliğe dair öğretmen algıları göz önünde bulundurularak kuruma karşı duygusal bağlılık geliştiren ve öğrencilerle etkileşimli sınıf deneyimleri gerçekleştiren işbirlikçi okul yapılarının oluşumuna katkı sağlanmalıdır.