Okul öncesi dönemde normal gelişen çocukların özel gereksinimli akranlarına ilişkin tutumları: Bir karma yöntem araştırması

Bu araştırma, okul öncesi dönemdeki normal gelişim gösteren çocukların kaynaştırma ve bütünleştirme programına devam eden özel gereksinimli akranlarına yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada karma yöntem araştırmaları desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırma Karaman ilinde bulunan 5 anaokulunda 111 okul öncesi dönemdeki öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmanın nicel verileri Ahmetoğlu, Sphendi ve Acar tarafından Türkçe' ye uyarlanan Okul Öncesi Kabul Ölçeği (OÖKÖ) kullanılarak toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 25.0 programın kullanılarak betimsel ve istatistiksel tekniklerden faydalanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Okul öncesi Kabul Ölçeğinden en yüksek ve en düşük puan alan beşer öğrenci ile okullarında görüşmeler gerçekleştirilirmiştir. Araştırmanın nitel kısmında kullanılan görüşme formuna verilen cevaplar içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda tipik gelişen öğrencilerin akranlarını kabul düzeylerinin cinsiyet (kız/erkek) ve yaş (60-66 ay/ 67-72 ay) değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığına bakılmıştır. Bulgulara göre katılımcılardan kız cinsiyetinde olanların ortalama puanlarının erkek cinsiyetinde olanlardan anlamlı olarak yüksek olduğu görülmektedir. Yani kız çocukların özel gereksinimli akranlarını kabul düzeyleri erkek çocuklara göre daha yüksek bulunmuştur. Yine bulgulara göre yaş değişkenine bakıldığında ise anlamlı olarak bir farklılık görülmediği sonucu ortaya çıkmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise, yapılan içerik analizi sonucunda araştırmacı tarafından 4 tema belirlenmiştir. Öğrencilerin görüşleri doğrultusunda bu temalar "Engelli bireylerin özelliklerine ilişkin algılar", "Engellilik algısı", "Empati" ve "Özel gereksinimli sınıf arkadaşlarına bakış açıları" olarak belirlenmiştir. Veriler literatür ışığında tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Kabul, Tutum, Normal Gelişen Çocuk, Özel Gereksinimli Birey