Okul öncesi öğretmenlerinin sınıflarındaki özel gereksinimli çocukların akran ilişkilerine dayalı sosyal yeterliklerine ilişkin görüş ve uygulamaları

Bu araştırmanın amacı kaynaştırma uygulaması yürütülen okul öncesi sınıflarında öğrenim görmekte olan özel gereksinimli çocukların akran ilişkilerine dayalı sosyal yeterliklerini incelemek ve öğretmenlerin çocukların akran ilişkilerini desteklemeye yönelik uygulamalara ilişkin görüşleriyle beraber bu uygulamaları kullanım sıklıklarını incelemektir. Araştırmanın katılımcı grubunu 98 okul öncesi öğretmeni, 98 özel gereksinimli çocuk ve 98 tipik gelişim gösteren çocuk oluşturmaktadır. Çocuklara ve öğretmenlere ilişkin demografik bilgiler Demografik Bilgi Formu ile toplanmıştır. Çocukların akran ilişkilerini incelemek için Çocuk Davranış Ölçeği ve Akran Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği kullanılmıştır. Öğretmenlerin uygulamalara ilişkin görüşleri ve uygulamaları kullanım sıklıkları Okul Öncesi Dönemde Sosyal Etkileşim Uygulamaları Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Öncelikle çocukların akran ilişkilerindeki davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Pearson korelasyon analizi yapılmış ve akran ilişlerindeki davranışları arasında ilişki bulunmuştur. Özel gereksinimli çocukların yetersizlik türlerine göre akran ilişkilerinin farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek için Kruskal Wallis H testi yapılmış ve özel gereksinimli çocukların yetersizlik türlerine göre akran ilişkilerinin OSB ve dil konuşma bozukluğuna sahip çocuklar arasında farklılaştığı bulunmuştur. Özel gereksinimli çocukların cinsiyetlerine ve yaş gruplarına göre akran ilişkilerinin farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek için Mann Whitney U testi yapılmış ve özel gereksinimli çocukların cinsiyetlerine göre akran şiddetine maruz kalma düzeyinde farklılaşma olduğu ve erkek çocukların daha fazla akran şiddetine maruz kaldığı bulunmuştur. Yaş gruplarına göre hiperaktivite ve saldırgan davranışlarda farklılaşma olduğu belirlenmiş ve 5 yaş grubunun bu davranışları daha fazla sergilediği bulunmuştur. Çocukların özel gereksinimli olma durumlarına göre akran ilişkilerinde farklılaşma olup olmadığını incelemek için yapılan ilişkisiz örneklemler t testi sonucuna göre çocukların prososyal, saldırgan, asosyal, kaygılı korkulu, hiperaktivite davranışların, dışlanma ve akran şiddetine maruz kalma düzeylerinin tipik gelişim gösteren çocukların lehine farklılaştığı bulunmuştur. Öğretmenlerin akran ilişkilerini desteklemek için en çok kabul edilebilir, uygulanabilir buldukları ve en sık kullandıkları uygulamaların doğal stratejiler olduğu belirlenmiş ve en az kabul edilebilir, uygulanabilir buldukları ve en az kullandıkları uygulamalar ise çevresel düzenlemeler olmuştur. Öğretmenlerin uygulamaları kullanım sıklıklarının öğretmenlik tecrübesi, sınıf mevcudu, eğitim düzeyi ve hizmet içi eğitim alma durumları ile ilişkisi incelendiğinde herhangi bir ilişki bulunamamıştır.