Okul yöneticilerinin sergiledikleri liderlik becerilerine ilişkin bir eylem araştırması

Okul yöneticilerinin sergiledikleri liderlik stillerinin okullar ve öğretmenler üzerinde bıraktığı etki oldukça önemlidir. Öğretmenlerin okul yöneticilerinden sergilemiş oldukları liderlik stillerinin, okul, başarısına, etkiliğine, iklimine, kültürüne, öğretmenlerin mesleki doyumuna, motivasyonuna, performansına olumlu katkısının olacağı düşünülmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, Türk eğitim sisteminde okul yöneticilerinin taşıması gereken liderlik becerilerini belirleyecek ihtiyaç analizlerini yaptıktan sonra belirlenen ihtiyaçları karşılamaya yönelik eylem planlarını hayata geçirmek ve bu eylem planları çerçevesinde yapılacak eğitim uygulamaları ile okul yöneticilerinin liderlik stili becerilerinin geliştirilmesini sağlamaktır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden, eylem araştırması deseni ile yürütülmüştür. Çalışma grubu belirlenirken amaçlı örnekleme yöntemlerinden olan "ölçüt örnekleme" kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcıları, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Elazığ il ve ilçelerindeki kamu ortaokullarında görev yapan 7 okul yöneticisi ile bu okul yöneticilerinin kurumlarında görev yapan her okuldan 5 olmak üzere toplamda 25 öğretmenden oluşmuştur. Nitel verilerin toplanması için araştırmacı tarafından yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Ayrıca, araştırmacı, eğitmen ve dış gözlemci raporları, video kayıtları, Web 2.0 araçları ile veriler toplamıştır. Çalışma kapsamında elde edilen nitel verilerin analizi için içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda, okul yöneticilerinden ve öğretmenlerden gelen görüşler doğrultusunda okul yöneticilerinin sergilemesi istenen, dokuz liderlik stili (Dönüşümsel, Girişimsel, Stratejik, Güçlendirici, Vizyoner, Otokratik, Prensipli, Hizmetkâr, Etkileşimsel) belirlemiştir. Bu liderlik stillerinden sekiz'inin (Dönüşümsel, Girişimsel, Stratejik, Güçlendirici, Vizyoner, Otokratik, Prensipli, Etkileşimsel) geliştirilmesine okul yöneticileri ve öğretmenlerden gelen görüşler doğrultusunda karar verilmiştir. Daha sonra bu sekiz liderlik stilinin iyileştirilmesi istenen davranışları ayrıntılı ihtiyaç analizleri ile tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda iyileştirilmesi istenen davranışlarına ilişkin eylem planları yapılmış ve üç döngü ile eğitim uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Bu uygulamalar sonucunda, öğretmen görüşlerine göre, okul yöneticilerinin eğitim uygulamasında anlatılan liderlik stilli davranışlarında olumlu yönde gelişmeler sağlanmıştır.