Önemli bir insan hakları ihlali çocuk evlilikler: Erkeklerin görüş, deneyim ve tutumlarının incelenmesi

Çocuk yaşta gerçekleşen evlilikler bir toplumda özellikle kız çocuklarına biçilen değerin, insanca yaşam hakkı ihlalinin somut bir tezahürüdür. Bu araştırmanın amacı; farklı sosyo-ekonomik düzeydeki erkeklerin çocuk evlilikler konusundaki bilgi, tutum, görüşlerini belirlemek ve toplumsal cinsiyet normları hakkındaki inanışların çocuk yaşta evlenme/evlendirilme pratiğinin devamındaki rollerini irdelemektir. Bu çalışma kesitsel tipte bir alan araştırmasıdır. Araştırmada kullanılan örneklem tasarımı olasılıklı örneklem kurallarına uyan çok aşamalı, tabakalı küme örneklemesidir. İzmir ili Konak ilçesi alt, orta ve üst sosyo-ekonomik düzey olmak üzere 3 tabakaya; her tabaka 100 kümeye ayrılmış; 100 küme arasından kura ile rasgele 30 küme seçilmiştir. Her kümede 20-69 yaş grubunda 7 kişiye, toplam 630 kişiden 612'sine ulaşılmıştır. Veriler haneler ziyaret edilerek yüz yüze görüşmeler ile soru formu aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde grupların karşılaştırmasında ki kare testi, tek yönlü varyans analizi, Kruskall Wallis testi ve Mann-Withney U testi kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular farklı sosyo-ekonomik düzeydeki bireylerin çocuk evliliklere ilişkin görüşlerinin farklılaştığını göstermektedir. Alt SEK içindeki bireylerin %80,5'i, Orta SEK içinde %86,8'i, Üst SEK içinde %94,4'ü evliliğin evlenecek çiftlerin kararı olması gerektiği görüşündedir. Kadınların ilk evlenme yaşı ile görüşler incelendiğinde Alt SEK (%52,6) ve Orta SEK'de (%45,1) en sık verilen yanıt 21-25 yaş aralığı; Üst SEK içinde ise 26-30 yaş aralığıdır (%51,3). Sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi yükseldikçe kadınlar için uygun görülen çocuk sahibi olma yaşı yükselmektedir (Alt SEK 21-25 yaş aralığı: %50,5; Orta SEK 26-30 yaş aralığı: %51,5; Üst SEK 26-30 yaş aralığı: %60,9). Alt SEK'de yasalardaki evlilik yaşını bilmeyenlerin oranı (%21,5) Üst SEK'in iki katıdır (%10,2). Üst SEK'de her 10 kişiden 9'u yasaların evlilik yaşını belirlemesi gerektiğini düşünürken bu oran Alt SEK'de daha düşüktür. GNAS ölçeğine göre sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi arttıkça bireyler daha fazla eşitlikçi tutum ve inanışlara sahiptir (Alt SEK: 24,22±2,58; Üst SEK: 26,56±1,29). Bu araştırmaya göre sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi yükseldikçe erken evlilik riski azalmaktadır. Sosyo-ekonomik gelişmişlik için gerekli önlemlerin alınmasına; eşitlikçi cinsiyet normlarını hedefleyen politika ve uygulamalara ihtiyaç vardır.