Orijin katlama ve çimlendirme sıcaklığının gürgen yapraklı kayacık (Ostrya carpinifoli Scop.) tohumlarının çimlenmesine etkisi

Bu çalışmada; orijinin, katlama ve çimlendirme sıcaklığının kayacık (Ostrya carpinifolia Scop.) tohumlarının çimlenmesi üzerine etkisi araştırılmıştır. Tohumlar türün Türkiye'deki yayılışını temsilen yedi farklı yayılış alanında (Kastamonu-Şeyhdağ, Düzce-Yığılca, Antalya-Finike, Antalya-Akseki, Adana-Saimbeyli, Niğde-Ulukışla ve Zonguldak-Merkez) toplanmıştır. Katlama işlemi olarak; kontrol, 2 ay soğuk çıplak katlama (2MC), 1 ay MW + 2 ay MC çıplak katlama, perlitte 1 ay MW + 1 ay MC + 1 ay MW katlama, perlitte 1 ay MW + 2 ay MC katlama ve perlitte 2 ay MC katlama işlemleri uygulandı. Çimlendirmeler 15 oC ve 20 oC sabit sıcaklıklar ile 15/5 °C, 20/10 °C ve 25/5 °C [8/16 saat (h)] değişken sıcaklıklarda gerçekleştirildi. Ayrıca, bazı tohum özellikleri (bin dane ağırlığı, canlılık ve doluluk) orijinlere göre karşılaştırıldı. Çalışma sonuçlarına göre; orijin, katlama ve çimlendirme sıcaklığı ile bu faktörlerin ikili ve üçlü etkileşimlerinin çimlenme yüzdesine (ÇY) etkisinin önemli olduğu (p<0.05) Faktör ortalamasına göre; en yüksek çimlenme yüzdesi Kastamonu orijininde (%25), 2 MC çıplak katlama işleminde (% 22) ve 15/5 °C sıcaklıkta (%37) elde dildi. Orijin x katlama x sıcaklık etkileşimine göre en yüksek ÇY Kastamonu orijininde (%92), perlitte 1MW + 2MC ve perlitte 2 MW ve 15/5 °C sıcaklıkta elde edilmiştir. Genel olarak en düşük ÇY Niğde ve Zonguldak orijinlerinde belirlendi. Bin dane ağırlığı (7.3-14.0 g), canlılık (%12.5-92.5) ve doluluk (%10.1-48.2) gibi özellikler bakımından da orijinler arasında önemli farklılıklar saptandı. Bu çalışmaya göre; Türkiye orijinli kayacık tohumlarının çimlenebilmesi için minimum 8-10 hafta katlamaya ihtiyaç olduğu söylenebilir. Ayrıca, çimlendirme sıcaklığı için düşük sıcaklıklar gerekli olduğu ve özellikle değişken düşük sıcaklıkların daha etkili olabileceği söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Kayacık, Ostrya carpinifolia, Katlama, Çimlendirme sıcaklığı, Çimlendirme