Orta çağ islam dünyasında değerli taşlar: İnci, mercan, yâkût, yeşim taşı, fildişi, safir

Bu tezin konusu; Orta Çağ İslâm dünyasında değerli taşlar İnci, Mercan, Yâkût, Yeşim Taşı, Fildişi, Safir' dir. Çalışmada dönemin ana kaynakları ve günümüzdeki araştırma eserlerden büyük ölçüde yararlanılmaya çalışılmıştır. Sert bir cisim olarak bilinen taş, geçmiş toplumlarda farklı anlamlar ve kavramlar içerisinde kullanılmıştır. Örneğin Eski Çağda Mezopotamya'da kurulan devletler taşların tılsımına inanarak, taşları; muska ve kolye olarak kullanmışlardır. Bir maddenin değerli taş sayılabilmesi için nadir, dayanıklı ve güzellik bakımından çekici olması gerekir. İslâmiyet'ten önceki dönemde Yeşim Taşı'nın çok yaygın olarak kullanıldığı, özellikle bu dönemde Yeşim Taşının efsanevi niteliklere sahip olduğu, bu sebeple toplumun vazgeçilmez bir parçası haline geldiği görülmektedir. Ayrıca Türkler ve aynı dönem yaşayan Arap toplumu, Yeşim Taşı'nın yağmur yağdırma bereketine ve ölümsüzlüğe sahip olduğuna inanmışlardır. Orta Çağ İslâm dünyasında insanların önemli bir geçim kaynağı haline gelen değerli taşlar, bulundukları coğrafî bölgelere ticarî bakımdan önem kazandırmıştır. Bu taşlar; takı, dekorasyon, elbise, kıyafet ve ayakkabı başta olmak üzere birçok unsurda dönemin kadınları için vazgeçilmez bir unsur haline gelmiştir. Süs eşyaları, geçmişte toplumları cezbeden önemli mücevherler içerisindedir. Bu süs eşyaları içerisinde değerli taşlar çok önemli yer tutar. Özellikle inci, mercan, yâkût, Yeşim Taşı, fildişi, safir Orta Çağ'da hemen hemen bütün toplumlarda çok önemli bir kıymet arz ediyordu. Bu taşlar hem zenginlik sebebiydi hemde ziynet eşyası olarak en başta gelenlerdi. Çalışmada inci, mercan, yâkût, Yeşim Taşı, fildişi, safir gibi değerli taşların Orta Çağ İslâm dünyasındaki durumu araştırılmıştır. Bu tezin amacı: Orta Çağ İslâm dünyasında kullanılan değerli taşların (İnci, Mercan, Yâkût, Yeşim Taşı, Fildişi ve Safir) üretimi, hangi amaçlarla kullanıldığı, ticareti ve Orta Çağ İslâm dünyasındaki fonksiyonlarının değerlendirilmesidir. Bunun yanında ele alınan bu değerli taşların; oluşum serüveni, adlandırılması, bulunduğu coğrafî bölge, üretimi, sağlık alanında faydaları, ekonomik değeri ve ticareti, hediye olarak sunulması, süs eşyası ve mehr olarak kullanımı ayrıntılı olarak ele alınmıştır.