Orta gelir tuzağı ve dış ticaret ilişkisi: Seçilmiş ülkeler üzerine bir değerlendirme

İktisat literatüründe yeni bir kavram olan "Orta Gelir Tuzağı" ilk olarak Gill ve Kharas (2007) tarafından yapılan çalışma ile gündeme gelmiştir. Eşit olmayan büyüme, yavaş büyüme, büyümede durağanlaşma ve hızlı büyüme yorgunluğu olarak da ifade edilmektedir. Dünya Bankası da her sene atlas yöntemine göre düşük, orta ve yüksek gelir grubuna dahil olan ülkelerin listesini yayınlamaktadır. Ülkelerin düşük gelir düzeyinden orta gelir düzeyine geçişleri orta gelir düzeyinden yüksek gelir düzeyine geçişlerinden daha kolay olmaktadır. Bu nedenle orta gelir tuzağı gelişmekte olan ülkelerin ortak sorunlarından biridir. Çalışmamızda ilk olarak orta gelir tuzağının kavramsal çerçevesi verilmiş ve matematiksel hesaplama yönetiminden bahsedilmiştir. İkinci bölümde orta gelir tuzağı ile dış ticaret ilişkisinin anlamlı olup olmadığı sorusuna yanıt aranmıştır. Üçüncü bölümde ise seçilmiş ülkeler olan Çin, Güney Kore, Hindistan, Rusya ve Türkiye ekonomileri orta gelir tuzağı yönünden incelenerek, orta gelir tuzağında takılı kalma veya orta gelir tuzağından çıkışta etkili olan, ilgili ülkelerin dış ticaret istatistiklerini de içeren faktörler Dünya Bankasından sağlanan veriler doğrultusunda karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Seçilmiş ülkelere ait makro ekonomik göstergeler incelendiğinde, bir ülkenin orta gelir tuzağında takılı kalması ya da yüksek gelir grubuna ulaşmasında dış ticaret performansının etkisinden söz etmek mümkündür. Elde edilen bulgular, dış ticaret ile ekonomik büyüme arasında pozitif bir ilişki olduğu, orta gelir tuzağından yüksek gelir grubuna geçiş hedefleyen ülkelerin katma değeri fazla olan yenilikçi yüksek teknoloji ürünlerin ihracatına önem vermesi gerektiği yönündedir.