Ortaöğretim kurumlarındaki öğretmenlerin alanlara göre sınıf yönetimi yeterliliklerinin incelenmesi (İstanbul ili örneği)

Eğitimin gerçekleştiği ana ortam sınıflardır. Sınıftaki eğitim ortamı ve sürecinin niteliği eğitimin kalitesini doğrudan etkiler. Sınıfın eğitim yöneticisi olarak öğretmenin eğitim ortamını düzenleyişi, eğitim sürecini yönetmedeki öncelikleri ve etkililiği eğitimin verimini belirleyen ana unsurlardandır. Bu önem nedeniyle bu araştırma, öğretmenlerin sınıf yönetimi beceri düzeylerini inceleyerek sınıf yönetim becerisine olumlu ya da olumsuz etki eden başlıca faktörlerin tespitini sağlamak üzere yapılmıştır. Bu araştırmada liselerde görev yapan öğretmenlerin sınıf yönetimi yeterlilik düzeylerinin cinsiyete, yaşa, hizmet yılına, branşa,okuttukları sınıfa göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2013-2014 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Anadolu liselerinde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Çalışma evrenin hepsine ulaşmak mümkün olmadığından örnekleme gidilmiştir. Örnekleme, İstanbul ilinden 10 ilçeden seçilen 30 genel ortaöğretim okulunda görev yapan 267 öğretmendir. Öğretmenlerin sınıf yönetimi yeterliliklerini ölçmek için Gündüz (2001) tarafından geliştirilen fiziki ortamın yönetimi, plan-program hazırlama ve uygulama, sınıfın ilişki düzeni, zamanı etkili kullanma ve davranışların geliştirilmesi ve düzenlenmesi olmak üzere 5 alt boyut ve 50 sorudan oluşan Sınıf Yönetim Yeterlilikleri Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin güvenirlik analiz sonucu güvenilirliği gösteren cronbach alpha değeri 0,84 olarak hesaplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 15.0 paket programı kullanılarak demografik özelliklerin frekans ve yüzde değerleri incelenmiş, ölçeklerden alınan puanların aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Sınıf Yönetim Yeterliliği Ölçeğinden alınan puanların; öğretmenlerin cinsiyetine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Bağımsız Grup T testi, yaşına ve hizmet yılına göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Kruskal Wallis-H Testi analizi ve hangi gruplar arasında anlamlı farklılıklar olduğunu belirlemek üzere Mann Whitney-U testi, branşına ve okuttuğu sınıflara göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; Öğretmenlerin Sınıf Yönetim Yeterlilik düzeyleri her zaman ( x =3,03) yeterli, Fiziki Ortamın Yönetimi Yeterlilik düzeyleri genellikle ( x =2,77) yeterli, Plan Program Hazırlama ve Uygulama Yeterlilik düzeyleri genellikle ( x =2,99) yeterli, Sınıfın İlişki Düzeni Yeterlilik düzeyleri her zaman ( x =3,20) yeterli, Zaman Yönetimi Yeterlilik düzeyleri genellikle ( x =3,00) yeterli ve Davranış Geliştirme Becerisi Yeterlilik düzeyleri her zaman ( x =3,19) yeterlidir. Öğretmenlerin sınıf yönetim yeterlilikleri yaşa göre değişmemektedir. Öğretmenlerin Plan Program Hazırlama ve Uygulama yeterlilikleri cinsiyete ve branşa göre değişmektedir. Kadın öğretmenlerin erkeklere göre, Sosyal Bilimler branşı öğretmenlerinin Fen Bilimleri ve Yabancı Diller branşı öğretmenlerine göre Plan Program Hazırlama ve Uygulama Yeterlilikleri daha yüksektir. Öğretmenlerin Sınıfın İlişki Düzeni yeterlilikleri hizmet yılına ve okuttukları sınıf düzeyine göre değişmektedir. Hizmet yılı 2-5 yıl arası olan öğretmenlerin hizmet yılı 5 yıldan fazla olanlara göre, 9. sınıfı okutan öğretmenlerin diğer sınıf düzeylerini okutan öğretmenlere göre Sınıfın İlişki Düzenini Sağlama Yeterlilikleri daha yüksektir. Anahtar Kelimeler: Öğretmen, lise, yeterlilik, sınıf, yönetim, okul.