Ortaöğretim öğrencilerinde farkındalık düzeyi ve yaşam doyumu arasındaki ilişkide duygusal zeka ile sosyal karşılaştırmanın aracı rolü

Bu araştırmanın amacı ortaöğretim öğrencilerinin farkındalık, duygusal zeka ve sosyal karşılaştırma düzeylerinin yaşam doyumları ile ilişkisinin ve farkındalık, duygusal zeka, sosyal karşılaştırma ve yaşam doyumunun bazı değişkenler (cinsiyet, yaş, sınıf seviyesi ve okul türü) açısından farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesidir. Çalışmanın örneklemini 2019-2020 Eğitim-Öğretim yılı Sakarya İli ortaöğretim okullarında okuyan 794 kız 599 erkek olmak üzere 1393 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerin yaşları 14-19 arasında değişmektedir. Araştırmada ortaöğretim öğrencilerinin bazı demografik değişkenlere (cinsiyet, yaş, sınıf seviyesi, okul türü) ilişkin bilgileri almak amacıyla oluşturulan ''Kişisel Bilgi Formu'' ile farkındalık seviyelerine ilişkin veriler için ''Ergen ve Yetişkin Bilinçli Farkındalık Ölçeği (EYBFÖ)'', duygusal zeka seviyesine ilişkin veriler için ''Duygusal Zekâ Özelliği Ölçeği Kısa Form (DZÖÖ-KF)'', sosyal karşılaştırmaya ilişkin veriler için ''Sosyal Karşılaştırma Ölçeği (SKÖ)'' ve yaşam doyumu için ''Yaşam Doyumu Ölçeği (YDÖ)'' kullanılmıştır. Araştırmada farkındalık, duygusal zeka, sosyal karşılaştırma ve yaşam doyumunun cinsiyet, yaş, sınıf seviyesi ve okul türü değişkenlerine göre sayıları elde etmek için betimleyici istatistik analizinden faydalanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin analiz edilebilmesi için pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Farkındalık ve yaşam doyumu arasındaki ilişkide duygusal zeka ve sosyal karşılaştırmanın aracılık rolünün tespit edilebilmesi için çoklu sıralı aracı model kullanılmıştır. Cinsiyet açısından farkındalık, duygusal zeka, sosyal karşılaştırma ve yaşam doyumu düzeyindeki farklılıkların tespit edilebilmesi için bağımsız örneklem t testi kullanılmıştır. Yaş, sınıf seviyesi ve okul türü gibi ikiden çok bağımsız değişkeni olan gruplarda farklılık olup olmadığının belirlenebilmesi için tek tönlü varyans analizi (ANOVA), varyans homojenliğin tespit edilmesi için Levene ve Welch testleri kullanılmıştır. Devamında Tamhanes'2 ve Games Howell testi uygulanmıştır. Veri analizi sonucunda ortaöğretim öğrencilerinde çoklu sıralı aracı modele göre duygusal zeka ve sosyal karşılaştırma değişkenleri farkındalık ve yaşam doyumu arasındaki ilişkiye aracılık etmektedir. Ayrıca farkındalık cinsiyet değişkenine, duygusal zeka, sosyal karşılaştırma ve yaşam doyumu okul türü değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Anahtar Kelimeler: Farkındalık, Duygusal Zeka, Sosyal Karşılaştırma, Yaşam Doyumu