Ortaöğretim öğrencilerinin benlik kurguları ve toplumsal cinsiyete dayalı meslek seçimi tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı ortaöğretim öğrencilerinin toplumsal cinsiyete dayalı meslek seçimi tutumları ve benlik kurgusu boyutları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın örneklemi 2021- 2022 eğitim öğretim yılında Zonguldak ili Ereğli ilçesinde bulunan ortaöğretim kurumlarında eğitime devam eden, 14-18 yaş arası bireyler olarak belirlenmiştir. 426 (%68) kız, 204 (%32) erkek olmak üzere toplam 630 kişinin verileri kullanılmıştır. Araştırmada benlik kurgularını ölçmek için Kağıtçıbaşı (2007) tarafından geliştirilen "Ailede Özerk-İlişkisel Benlik Ölçekleri" kullanılmıştır. Üniversite öğrencileri için geliştirilen ölçeğin orijinali 22 maddeden ve ailede özerk benlik, ailede ilişkisel benlik ve ailede özerk- ilişkisel benlik olmak üzere üç boyuttan oluşmaktadır. Öğrencilerin toplumsal cinsiyete dayalı meslek seçimlerini ölçmek amacıyla Toplumsal Cinsiyete Dayalı Meslek Seçimi Tutum Ölçeği Kadın Formu (Haskan Avcı vd., 2019) ve Toplumsal Cinsiyete Dayalı Meslek Seçimi Tutum Ölçeği Erkek Formu (Haskan Avcı vd., 2019) kullanılmıştır. Verilerin analizi IBM SPSS 25.0 (Statistical Package for the Social Sciences version 25) programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Analizlerde parametrik tekniklerden Pearson Çarpım Korelasyon Katsayısı ve Standart Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi teknikleri kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda kadın ve erkek lise öğrencilerinin özerk benlik kurgusu alt boyutu puanları ile toplumsal cinsiyete dayalı meslek seçimi tutum puanları arasında negatif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Yine kadın ve erkek lise öğrencilerinin özerk benlik kurgusu alt boyutu puanlarının toplumsal cinsiyete dayalı meslek seçimi tutum puanlarını anlamlı olarak yordadığı görülmüştür. Anahtar kelimeler: Toplumsal cinsiyet, ilişkisel, özerk, benlik