Ortaöğretim öğrencilerinin okulla özdeşleşme düzeyleri ve öğretmene güven algıları

Bu çalışmanın temel amacı ortaöğretim öğrencilerinin okulları ile ne düzeyde özdeşleştikleri ve öğretmenlerine ne düzeyde güvendiklerinin belirlenmesidir. Araştırma ile birlikte öğrencilerin okulla özdeşleşme düzeylerini belirlemek için Voekl (2006) tarafından geliştirilen "Okulla Özdeşleşme Ölçeği"nin Türkçeye uyarlanması amaçlanmıştır. Araştırmada ayrıca öğrencilerin okulla özdeşleşme ve öğretmenlerine güven ölçeğinden aldıkları puanların; cinsiyet, öğrenim görülen okul türü, sınıf düzeyi ve özel dershaneye gitme durumuna göre anlamlı farklılık gösterip göstermediği belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada son olarak öğretmene güven ile okulla özdeşleşme arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu nedenle, bu araştırmada betimsel, nedensel karşılaştırmalı ve ilişkisel araştırma desenleri kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Adıyaman ili Kahta ilçe merkezindeki ortaöğretim kurumlarında, 2015-2016 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılında öğrenim gören 7983 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi ise bu okullarda öğrenim gören öğrenciler arasından tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenen 1124 öğrenciden oluşmaktadır. Veri toplamak için araştırmaya katılan öğrencilere Öğrenciler İçin Öğretmene Güven Ölçeği ve Okulla Özdeşleşme Ölçeği'nin yer aldığı bir test bataryası uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS programıyla çözümlenmiştir. Veriler analiz edilirken öncelikle betimsel istatistik hesaplamaları yapılmıştır. Lise öğrencilerinin öğretmenlerine güven ve okulla özdeşleşme düzeylerinin cinsiyetlerine ve dershaneye gitme durumuna göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini belirlemek için ise bağımsız gruplar için t testi yapılmıştır. Öğrencilerin öğretmenlerine güven ve okulla özdeşleşme düzeylerinin okul türü ve sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğini belirlemek için tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Bu analiz için anlamlı farklılığın tespit edildiği durumlarda gruplar arasındaki farkın kaynağını tespit etmek için Scheffe çoklu karşılaştırma testi yapılmıştır. Çalışmada son olarak öğrencilerin öğretmenlerine güven düzeylerinin okulla özdeşleşme düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olup olmadığını belirlemek üzere basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Yapılan betimsel istatistikler sonucunda ortaöğretim öğrencilerinin okulla özdeşleşme düzeylerine ilişkin algılarının ve öğretmene güven düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin okulla özdeşleşme düzeyleri cinsiyet değişkeni açısından değerlendirildiğinde kız öğrenciler lehine anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kız ve erkek öğrencilerin öğretmene güven algıları arasında istatistiksel olarak yine kız öğrenciler lehine anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Okulla özdeşleşme ölçeğinin genelinden alınan puanlar üzerinden yapılan analizler sonucunda meslek lisesi öğrencileri ile fen lisesi öğrencileri arasında meslek lisesi öğrencileri lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Öğrencilerin öğretmene güven ölçeğinden aldıkları puanlar okul türü değişkeni açısından da anlamlı olarak farklılaşmıştır. Meslek lisesi öğrencilerinin anadolu ve fen lisesi öğrencilerine göre öğretmene güven algılarının daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf düzeyi açısından değerlendirildiğinde, 9. sınıf öğrencilerinin diğer öğrencilere göre okulla özdeşleşme düzeylerine ilişkin algılarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sınıf düzeyi yükseldikçe okulla özdeşleşme düzeyinde azalma olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin öğretmene güven ölçeğinden aldıkları puanların sınıf düzeyi değişkenine göre anlamlı olarak farklılaştığı belirlenmiştir. Sınıf düzeyi arttıkça öğretmene güven düzeyinde azalma olduğu sonucu elde edilmiştir. Okulla özdeşleşme ölçeğinin geneli için, dershaneye giden öğrenciler ile dershaneye gitmeyen öğrenciler arasında dershaneye gitmeyen öğrenciler lehine anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Başka bir deyişle dershaneye gitmeyen öğrenciler, dershaneye giden öğrencilere göre kendilerini daha fazla okulla özdeşleşmiş olarak algılamaktadır. Öğretmene güven ölçeği için, dershaneye giden öğrenciler ile dershaneye gitmeyen öğrenciler arasında yine dershaneye gitmeyen öğrenciler lehine anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Son olarak, öğretmene güven ile okulla özdeşleşme arasında pozitif yönde ve yüksek düzeyde bir ilişkinin var olduğu belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Okulla özdeşleşme, öğretmene güven, ortaöğretim öğrencileri