Ortaöğretim okulu müdürlerinin öğretmenler tarafından algılanan durumsal liderlik stilleri ile öğretimsel liderlik rolleri (Kartal ilçesi örneği) arasındaki ilişkinin incelenmesi (kartal ilçesi örneği)

Bu araştırma, öğretmen algılarına göre yöneticilerin Durumsal Liderlik Stilleri ile Öğretimsel Liderlik Rolleri arasındaki ilişkiyi inceleyerek varsa yöneticilerin liderlik becerilerinde yetersiz oldukları alanların ve bu duruma etki eden faktörlerin tespiti ve yetersizlikleri giderilmesi için etkin uygulamaların belirlenmesi dolayısıyla eğitim ortamlarının kalitesinin yükseltilmesine katkı sağlamak üzere yapılmıştır. Bu araştırmada öğretmen algılarına göre liselerde görev yapan okul müdürlerinin Durumsal Liderlik Stilleri ile Öğretimsel Liderlik Rolleri alanındaki yeterlilik düzeylerinin, cinsiyete, yaşa, medeni duruma, branşa, öğrenim düzeyine, mesleki kıdeme, aynı okuldaki çalışma süresine ve aynı yönetici ile çalışma süresine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2012-2013 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Kartal ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı liselerde görev yapan 1518 öğretmen oluşturmaktadır. Bu doğrultuda ölçekler, bu evrenden tesadüfi örnekleme yöntemleri ile seçilmiş toplam 468 öğretmene uygulanmıştır. Yöneticilerin Durumsal Liderlik Stillerini belirlemek için Bass ve Avolio tarafından 1990 yılında geliştirilen Durumsal Liderlik Stilleri Ölçeği kullanılmıştır. Ölçek 36 maddeden oluşmaktadır ve Dönüşümsel Liderlik, Sürdürülebilir Liderlik ve Serbestlik Tanıyan Liderlik olmak üzere 3 alt boyut içermektedir. Yöneticilerin Öğretimsel Liderlik becerilerini değerlendirmek için Şişman tarafından 2004 yılında geliştirilen Öğretimsel Liderlik Ölçeği kullanılmıştır. Ölçek 50 maddeden oluşmaktadır ve Öğretim Amaçlarının Belirlenmesi ve Paylaşılması, Eğitim Programı ve Öğretim Sürecinin Yönetilmesi, Öğretim Süreci ve Öğrencilerin Değerlendirilmesi, Düzenli Öğretme ve Öğrenme Çevresi ve İklimi Oluşturma Öğretmenlerin Desteklenmesi ve Geliştirilmesi olmak üzere 5 alt boyut içermektedir. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 15.0 paket programı kullanılarak demografik özelliklerin frekans ve yüzde değerleri incelenmiş, ölçeklerden alınan puanların aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Durumsal Liderlik Stilleri ve Öğretimsel Liderlik ölçeklerinden alınan puanların; öğretmenin cinsiyetine ve medeni durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Bağımsız Grup T testi, yaşına, branşına, eğitim durumuna ve aynı yönetici ile çalışma süresine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Kruskal Wallis-H Testi analizi ve hangi gruplar arasında anlamlı farklılıklar olduğunu belirlemek üzere Mann Whitney-U testi, öğretmenlerin Mesleki Kıdem ve aynı okulda çalışma süresine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Tek Yönlü Varyans Analizi ANOVA testi yapılmıştır. Ölçeklerin toplam puanları arasındaki ilişkiler, Durumsal Liderlik Stilleri Ölçeği Toplam Puanları ve Öğretimsel Liderlik Ölçeği alt boyut puanları arasındaki ilişkiler ve Öğretimsel liderlik toplam puanları ile Durumsal Liderlik alt boyutu puanları arasındaki ilişkilerin tespiti için Pearson Momentler Çarpımı analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; okul müdürlerinin Durumsal Liderlik Yeterlilikleri alt boyutları üzerinde ve Öğretimsel Liderlik Becerileri alt boyutları üzerinde cinsiyet, yaş, medeni durum, branş, eğitim durumu, mesleki kıdem ve okuldaki çalışma süresi etkili değişkenler değildir. Aynı okulda çalışma süresi değişkeni de Durumsal Liderlik becerileri ve alt boyutları üzerinde etkili değilken Öğretimsel Liderlik becerileri ve Okul Amaçlarının Belirlenmesi ve Paylaşılması, Eğitim Programı ve Öğretim Sürecinin Yönetimi ve Öğretim Süreci ve Öğrencilerin Değerlendirilmesi becerileri üzerinde etkili bir değişkendir. Okul müdürlerinin Durumsal Liderlik becerileri ile Öğretimsel liderlik becerileri alt boyutları arasında pozitif yönlü yüksek bir ilişki vardır. Okul müdürlerinin Öğretimsel Liderlik becerileri ile Serbestlik Tanıyan Liderlik becerileri ve Sürdürülebilir Liderlik becerileri arasında pozitif yönlü yüksek düzeyde anlamlı ilişki vardır. Okul müdürlerinin Öğretimsel Liderlik becerileri ile Dönüşümsel Liderlik becerileri arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki vardır. Okul müdürlerinin Durumsal Liderlik becerileri ile Öğretimsel Liderlik becerilerinin alt boyutları arasında pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişki bulunduğu tespit edilmiştir. Kullanılan Anahtar Kelimeler: Öğretmen, lise, liderlik, durumsal, dönüşümsel, sürdürülebilir, öğretimsel, okul, müdür, yönetici, yeterlilik.