Öğretimsel liderlik
65 theses under this subject heading
İlkokul yöneticilerinin öğretimsel liderlik algıları ile zaman kullanımları arasındaki ilişki
İlkokul yöneticilerinin öğretimsel liderlik algıları ile zaman kullanımları arasındaki ilişkiyi konu alan bu araştırma 2017-2018 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Şişli ve Beyoğlu ilçelerindeki devlet okullarının ilkokul kademesinde görev yapan müdür ve müdür yardımcılarına uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 32 müdür, 41 müdür yardımcısı olmak üzere 73 ilkokul yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri demografik bilgileri içeren anket, "Öğretimsel Liderlik Algı Ölçeği" ve "Zaman Kullanımı Ölçeği" yoluyla toplanmıştır. Araştırma, betimsel nicel yöntemle ele alınmıştır ve araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemleri olarak sayı, yüzde, ortalama, standart sapma kullanılmıştır. İki bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında t-testi, ikiden fazla bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında Tek yönlü (One way) Anova testi kullanılmıştır. Anova testi sonrasında farklılıkları belirlemek üzere tamamlayıcı post-hoc analizi olarak Scheffe testi kullanılmıştır. Araştırmanın başlıca sonuçlarına bakıldığında ilkokul yöneticilerinin öğretimsel liderlik ölçeği ortalamaları yüksek bulunmuştur. İlkokul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarını gösterme düzeylerinin oldukça yüksek olduğu söylenebilir. İlkokul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarını gösterme düzeylerine ilişkin algıları öğretmenlik kıdemlerine, haftalık çalışma saatine, yöneticilik kıdemlerine göre fark etmemekte, anlamlı bir değişiklik göstermemektedir. Ancak ilkokul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarını gösterme düzeylerine ilişkin algıları yönetici olmadan önce görev yaptıkları okul türü/kademelerine göre değişmektedir. İlkokul yöneticilerinin zaman kullanımı ölçeği alt boyutlarına ilişkin zaman kullanım düzeylerine bakıldığında sırasıyla ebeveynler, ilçe (mem), okul, öğrenciler, öğretmenler, büro ve kişisel işlere zaman ayırdıkları tespit edilmiştir. İlkokul yöneticilerinin zaman kullanımı davranışları öğretmenlik kıdemlerine, yöneticilik kıdemlerine ve haftalık çalışma saatine göre fark etmemektedir. Ancak daha önce öğretmen olarak görev yaptıkları okul türü/kademesine göre fark anlamlı bulunmuştur.
İlkokullarda örgütsel yaratıcılık davranışları ile öğretmen liderliği arasındaki ilişki
Bu araştırmada, ilkokullarda örgütsel yaratıcılık davranışları ile öğretmen liderliği arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın evrenini 2015-2016 eğitim öğretim yılı ilk döneminde, Kütahya il merkezindeki ilkokullarda görev yapan 700 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi basit seçkisiz örnekleme tekniği ile belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemi 190 ilkokul öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri Balay'ın (2010) geliştirdiği Karacabey'in (2011) okullara uyarladığı "Örgütsel Yaratıcılık Ölçeği" ve Beycioğlu (2009) tarafından geliştirilen "Öğretmen Liderliği Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırmada öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık ve öğretmen liderliği hakkındaki görüşlerini belirlemek için betimsel istatistikler, karşılaştırmalar için t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık ile öğretmen liderliği davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Çarpım Moment Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğretmenler örgütsel yaratıcılık alt boyutlarından en çok katılımı bireysel boyutta göstermişlerdir. Öğretmenler yönetsel boyuta ve toplumsal boyuta eşit katılım göstermişlerdir. Araştırmaya katılan öğretmenler öğretmen liderliği alt boyutlarında ise en çok katılımı sırası ile mesleki gelişim boyutu, meslektaşlarla işbirliği boyutu ve kurumsal gelişme boyutunda göstermiştir. Öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık bireysel ve toplumsal boyut davranışları ile öğretmen liderliği meslektaşlarla işbirliği, kurumsal gelişme ve mesleki gelişim boyut davranışları arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişkiler vardır. Öğretmenlerin örgütsel yaratıcılık yönetsel boyut davranışları ile öğretmen liderliği meslektaşlarla işbirliği, kurumsal gelişme ve mesleki gelişim boyut davranışları arasında ise pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı ilişkiler vardır. Anahtar kelimeler: Öğretmen, öğretmen liderliği, örgütsel yaratıcılık
Ekolojik sistemler kuramı çerçevesinde okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları
Bu araştırmada, okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarını ekolojik sistemler kuramı (Bronfenbrenner, 1979) çerçevesinde etkileyen faktörleri ve bu faktörlerin davranışlarını nasıl etkilediğini belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda okul müdürlerinin bakış açıları değerli görülerek nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve fenomenoloji deseni benimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim-öğretim yılında, Gaziantep ilinin Şahinbey ve Şehitkamil ilçelerinde, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan ve amaçlı örnekleme stratejilerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi ile belirlenen 21 okul müdürü oluşturmuştur. Araştırma verileri çalışma grubuna uygulanan yarıyapılandırılmış görüşme formu sonucu elde edilmiştir. Elde edilen veriler "betimsel analiz" ve "içerik analizi" tekniği ile çözümlenmiştir. Yarıyapılandırılmış görüşme formunda yer alan sorular Hallinger'ın (1982, 1983, 1990), "okulun misyonunu tanımlama, öğretim programlarını yönetme, olumlu öğrenme iklimi geliştirme" olmak üzere üç ana boyut çerçevesinde tanımlamış olduğu öğretimsel liderlik davranışlarını kapsamaktadır. Okul müdürlerinin, öğretimsel liderlik davranışlarını etkileyen faktörlere ve bu faktörlerin davranışlarını nasıl etkilediğine yönelik cevapları analiz edildiğinde 42 farklı faktörün, davranışlarını sınırlandırarak (yetersiz bütçe, azınlık öğrenciler, popüler kültür vb.) veya destekleyerek (zümre iş birliği, okulun paydaşlarından gelen dönütler vb.) etkilediği ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan faktörlerin ekolojik sistemlerde yeri incelendiğinde ise okul müdürlerinin mikro-, mezo-, ekzo-, makro- ve kronosistemlerine dağılmış olduğu ve en fazla mikrosistemlerinde yoğunlaştığı belirlenmiştir. Yapılan araştırma sonucunda okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarının, etrafını çevreleyen tüm ekolojik sistemler bağlamında şekillendiği ve en fazla mikrosistemlerinin etkisinde kaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar sözcükler: Öğretimsel liderlik, ekolojik sistemler kuramı, okul müdürü
Yönetici görüşlerine göre sosyal medyanın öğretimsel liderliğe etkileri
Toplumsal süreç içerisinde meydana gelen kültürel ve teknolojik gelişmeler eğitim ortamlarına da yansımakta, bu durum da eğitim kurumlarının işleyiş ve rollerini sürekli değiştirmektedir. Teknolojik gelişmelerden sosyal medyanın toplumsal hayata hızlı dâhil olması eğitim örgütlerine de yansımış, böylece okul yönetimine liderlik eden yöneticilerin öğretimsel liderlik kimliklerinde dönüşüm ve değişime neden olmuştur. Bilginin aktarım ve organizasyonundan sorumlu olan öğretim liderleri, sosyal medyanın yaygınlaşması ile birlikte bilginin üretilip aktarılması, düzenlenmesi ve dağıtımına kadar her aşamasında sosyal medyayı kullanır hale gelmişlerdir. Bu araştırma ile iletişim teknolojilerinde meydana gelen gelişmeler ve özellikle sosyal medya kullanımının yaygınlaşmasının yöneticilerin öğretimsel liderlik becerisi üzerindeki etkilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma ilkokullarda görev yapan okul yöneticilerinin dijitalleşen görev ve sorumluluklarının ortaya konulması bakımından önemlidir. Nitel araştırma yöntem ve tekniklerinin kullanıldığı bu araştırma, sosyal medyanın yöneticilerin öğretimsel liderlik rollerinde meydana getirdiği değişiklikleri ortaya koymak amacıyla fenomenolojik desen kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın amacına uygun olması açısından kolay ulaşılabilir durum örneklemesi seçilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Gaziantep İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı ilkokullarda görev yapan 20 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu zamansal ve mekânsal sınırlılıklardan dolayı kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Katılımcılara görüşme tekniği uygulanmış, veri toplama aracı olarak ise yarı yapılandırılmış görüşme formu seçilmiştir. Veri analiz yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma verilerine göre katılımcılar sosyal medyanın öğretimsel liderliğin davranış boyutlarında değişim ve dönüşüme neden olduğunu vurgulamışlardır. Araştırma bulgularına göre okulun vizyon misyonunun yönetiminde, okul programının ve öğretimin yönetiminde, öğrenci gelişiminin değerlendirilmesinde, okul kadrosunun geliştirilmesinde, okul iklimi ve kültürünün yönetiminde ve okul çevresinin yönetiminde sosyal medyanın öğretimsel liderlik boyutlarını etkilediği sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu bağlamda paydaşlara doğru sosyal medya kullanımı ve içerik oluşturma gibi alanlarda mesleki ve teknik eğitim verilmeli, yöneticiler sosyal medya gruplarında aktif rol almalı, yönetimle ilgili güncel gelişmeleri ve duyuruları paydaşlara aktarmalıdırlar.
Öğrenci algılarına göre lise müdürlerinin öğretim liderliği görevlerini yerine getirme dereceleri
Bu araştırmanın genel amacı lise son sınıf öğrencilerinin algılarına göre, okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarını yerine getirme derecelerini tespit etmektir. Araştırma tarama modelindedir. Araştırmanın çalışma evrenini İstanbul İli, Şişli İlçe'sindeki 13 devlet lisesinin son sınıflarında okuyan 364 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veri toplama aracında öğrencilerin değerlendirebileceği 41 davranışa yer verilmiş, ön araştırma sonucunda anketin geçerlilik ve güvenirliği test edildikten sonra (Alpha değeri =.9330) uygulamaya geçilmiştir. Deneklere uygulanan anketlerden araştırmada kullanılabilecek durumda olan 330 anketin verileri SPSS programında analiz edilmiş ve sonuçlar tablolaştırılarak yorumlanmıştır. Araştırmanın genel sonucu bize öğrenci algılarına göre lise müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarını genel olarak ara sıra yerine getirdiklerini göstermiştir. Araştırmada Anadolu Lisesi Müdürleri öğretim liderliği görevlerini yerine getirme bakımından daha başarılı görülürken, en düşük ortalamaları Endüstri Meslek Lisesi müdürleri almışlardır. Okul müdürleri en fazla derslerin zamanında başlaması ve bitmesine önem verirken en az ilgiyi özel yeteneği olan öğrencilerin yetiştirilmesi almıştır. Kız ve erkek öğrenci görüşleri iki konuda farklılık göstermiş, kız öğrenciler okul müdürlerinin ulaşılabilir olma ve öğretim zamanını koruma konularında daha başarılı bulurken erkek öğrencilerin bu konulardaki görüşleri anlamlı bir farkla olumsuz olmuştur. Bu araştırmanın sonuçları bize okul müdürlerinin öğretime liderlik etmekten çok okuldaki idari işleri takip eden bir yönetici portresi çizmektedir. vııı
İlkokul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi
Bu araştırmada İlkokul öğretmenlerinin, müdürlerinin Öğretimsel liderlik davranışlarını ne derece yerine getirdiklerine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Genel tarama modeli kullanılan araştırmanın çalışma evrenini Kayseri ilinde resmi ilkokullarda çalışan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise yanlı olarak seçilen Bünyan, Sarıoğlan ve Felahiye İlçelerinde 2014/2015 eğitim-öğretim yılında görev yapan 208 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada betimsel tarama modelinden yararlanılmıştır.. Araştırmacı veri analizinde betimsel analiz (frekans, yüzde, standart sapma, aritmetik ortalama) ve vardamsal analiz (Independent Sample t test, One-Way ANOVA) kullanmıştır. Araştırma sonucunda, uygulanan ölçekteki öğretimsel liderlik boyutlarının okul müdürleri tarafından "çoğu zaman" yerine getirildiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin, cinsiyetleri, ve görev yaptıkları okulların öğrenci sayısına göre büyüklüğü açısından da görüşleri arasında farklılıkların olup olmadığının incelendiği araştırmamızda, genel olarak görüşler benzer niteliktedir. Öğretmenlerin meslekteki kıdemleri ve mezun oldukları okullar hakıındaki görüşleri arasında farklılıklar vardır.
Türkçe öğretmenlerinin öğretmen liderliğine ilişkin algılarının incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, Türkçe öğretmenlerinin öğretmen liderliği algılarını "cinsiyet, medeni durum, yönetimle ilgili eğitim durumu, yöneticilik tecrübesi, mesleki kıdem" değişkenleri açısından incelemektir. Liderlik, günümüzde öğretmenlerden beklenen en önemli rollerdendir. Öğretmen liderliğinin öğretimin kalitesini yükseltebilecek önemli bir etken olduğu, dolayısıyla öğretmen liderliği ile ilgili yapılacak ampirik araştırmalarda öğretmen liderlerin üstlenecekleri formel ve informel rollerin sınıf ve okul gelişimine etkisine odaklanılması gerektiği düşünülmektedir. Öğretmenlerin liderliği; okulların gelişimi, topluma yön verebilmeleri, niteliklerini yükseltebilmeleri, etkili bir şekilde yönetilebilmeleri açısından oldukça önemli bir faktördür. Bu bakımdan öğretmenlerin bu önemli role ilişkin algılarının ölçülmesi ve değerlendirilmesi gerekmektedir. Türkçe öğretmenlerinin öğretmen liderliği algılarının incelenmek istenmesinin nedeni ise bir beceri, bir eyleme ilişkin yeterlik algısıyla o becerinin, eylemin başarı düzeyi arasında ilişki olmasıdır. Nicel olan bu çalışma, tarama modellidir. Araştırmanın evrenini, 2015-2016 Eğitim ve Öğretim Yılı'nda, Kırşehir'in bütün ilçelerinde görev yapmakta olan Türkçe öğretmenleri oluşturmaktadır. Örneklem alma yoluna başvurulmamış, evrenin tamamına ulaşılmıştır. Veri toplama aracı olarak "Öğretmen Liderliği Algı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmadan, Türkçe öğretmenlerinin "Öğretmen Liderliği Algı Ölçeği"nin geneline ilişkin algılarının düzeyinin "sık sık" olduğu sonucu elde edilmiştir. "Medeni durum, yöneticilik tecrübesi, mesleki kıdem" değişkenlerinin Türkçe öğretmenlerin öğretmen liderliği algıları arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık yaratan değişkenler oldukları saptanmıştır. "Cinsiyet" ve "yönetimle ilgili eğitim durumu" değişkenlerinin Türkçe öğretmenlerin öğretmen liderliği algıları arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık yaratmayan değişkenler olduğu araştırmada ulaşılan diğer önemli sonuç olmuştur. Anahtar Kelimeler: Öğretmen liderliği, öğretmen algıları, Türkçe öğretmenleri.
Çalışanların iş tatmini ve işe bağlılık düzeylerinde öğrenen liderlik davranışının rolü ve etkisi
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki seçilmiş örgütlerde, çalışanlar için öğrenen liderlik davranışının, iş tatmini ve işe bağlılık üzerindeki ilişkiyi ve etkiyi araştırmaktır. Rastgele örneklemli (N = 186) kesitsel bir araştırma tasarımı yapılmıştır. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma evreni olarak Ankara ilinde cam sektöründe faaliyet gösteren LİMCA DEORATİF CAM A.Ş. firmada çalışan denetmen ve denetmen yardımcılarıdır. Örneklem seçimi tesadüfi örneklem olarak seçilmiştir. Öğrenen Lider Davranış Ölçeği, İş Tatmini Ölçeği ve İşe Bağlılık Ölçeği uygulanmıştır. Denetmen ve denetmen yardımcılarının iş tatmin düzeylerine karşı tutum farklarını ortaya koymak yapılan analiz sonucunda, kadın çalışanların iş tatmin düzeylerinin erkek çalışanlara göre daha az olmasına rağmen, fark istatistiksel olarak anlamlı olmadığı, aynı şekilde işe bağlılık ve liderlik ölçeklerinde kadın ve erkek çalışanlar arasında bir farklılık bulunmamıştır. Diğer yandan denetmen ve denetmen yardımcıları grupları arasında iş tatmini, işe bağlılık ve liderlik düzeyleri arasında bir farklılık bulunmamıştır. Denetmen ve denetmen yardımcılarının lisans ve yüksek lisans mezuniyet durumlarının incelenmesinde, lisans eğitimi alanların iş tatmin, işe bağlılık ve liderlik düzeylerinin yüksek lisans göre bir farklılık bulunmamıştır. Denetmen ve denetmen yardımcılarının yaşlarına göre bir farklılık olup olmadığı incelendiğinde, iş tatmin, işe bağlılık ve öğrenen liderlik düzeylerinin 18-28 arası, 29-39 arası, 40-50 arası ve 51 ve üstü yaşları arasında herhangi bir fark çıkmamıştır. Çalıştıkları yıllara göre denetmen ve denetmen yardımcılarının iş tatmin, işe bağlılık ve liderlik düzeylerinin 0-5 yıl, 6-11 yıl, 12-17 yıl ve 18 ve üstü mesleki kıdemleri arasında herhangi bir fark bulunmamıştır. Ayrıca denetmen ve denetmen yardımcılarının öğrenen lider davranışı, iş tatmini ve işe bağlılık düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı, yüksek ve pozitif ilişkiler bulunmuştur. Diğer yandan işe bağlılık ve iş tatmini düzeylerinin öğrenen liderlik davranışından etkilendiği sonucu çıkmıştır. Çalışanların çalıştıkları işletmelere karşı olumlu tutumlar yaratmada liderlerin önemli rolünün altını çizmektedir.
Veli liderliğine ilişkin öğretmen algıları
Araştırma veli liderliğine ilişkin ortaokul öğretmenlerinin algılarını ortaya çıkarmak amacıyla betimsel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın hedef evrenini; 2019-2020 eğitim öğretim yılında, Aydın ili Nazilli ilçe merkezindeki ortaokullarda görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırma tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilen ve araştırmaya gönüllü olarak katılan 233 öğretmenle yürütülmüştür. Araştırma verilerinin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu" ve Kıral (2019) tarafından geliştirilen "Veli Liderliği Ölçeği"kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel ve kanıtlamasal istatistik tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre veli liderliğine ilişkin öğretmenlerin algısı en yüksek düzeyde dönüşümsel liderlik boyutunda sonra sırasıyla hizmetkar, vizyoner ve öğretimsel liderlik boyutlarında gerçekleşmiştir. Öğretmenlerin veli liderliğine ilişkin genel algısı orta düzeyde çıkmıştır. Öğretmenlerin veli liderliğine ilişkin algıları onların kıdemine ve branşına göre anlamlı bir farklılık göstermemiş olsa da; görev yaptıkları okul türüne göre tüm boyutlarda özel okullarda görev yapanların lehine anlamlı bir farklılık görülmüştür. Dönüşümsel liderlik boyutunda veli liderliğine ilişkin öğretmen algıları cinsiyet değişkenine göre erkekler lehine anlamlı bir farklılık yaratmıştır fakat vizyoner, hizmetkar, öğretimsel liderlik boyutlarında ve genel veli liderliğinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Okuldaki görev sürelerine göre öğretmen algıları vizyoner, hizmetkar, dönüşümsel liderlik boyutlarında ve genel veli liderliğinde farklılık gösterirken, öğretimsel liderlik boyutunda anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Vizyoner, hizmetkar liderlik boyutlarında ve genel veli liderliğinde okuldaki görev süresi 3 yıl ve daha az olan öğretmenlerin puan ortalamaları, okuldaki görev süresi 4 – 6 yıl arası ile 7 yıl ve daha fazla olanlardan daha yüksek çıkmıştır. Dönüşümsel liderik boyutunda okuldaki görev süresi 3 yıl ve daha az olan öğretmenlerin puan ortalamalarının, görev süresi 7 yıl ve üstü olanlardan daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Öğretmenlerin yaşı onların veli liderliği algılarını hizmetkar, dönüşümsel, öğretimsel liderlik boyutlarında ve genel veli liderliğinde etkilememiştir. Fakat vizyoner liderlik boyutunda 30 yaş ve altı olan öğretmenlerin puan ortalamalarının, 41 yaş ve üzeri olan öğretmenlerden daha yüksek olduğu görülmüştür. Araştırmada elde edilen bulgulara dayalı olarak konuya ilgi duyan velilere liderlik eğitimleri (çalışma grupları, atölye vb.) verilmesi, kadın öğretmenlerin dönüşümsel veli liderliği algılarının düşük çıkmasının altında yatan nedenlerin belirlenmesine yönelik nitel araştıma yapılması gibi uygulamacı ve araştırmacılara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Liderlik, Veli, Öğretmen, Okul
Ortaöğretim müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının incelenmesi (Gaziantep örneği)
Bu araştırma, ortaöğretim okul müdürlerinin kendi ve öğretmen görüşlerine göre öğretim liderliği davranışlarının; bazı demografik değişkenlere göre [cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, kıdem yılı, okul türü ve öğretim liderliği alanında alınan seminer-kurs sayısı] değişip değişmediğini incelemek amacıyla yapılmış betimsel bir çalışmadır. Araştırma evrenini Gaziantep ili Şehitkamil ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ve özel ortaöğretim okullarında 2014-2015 eğitim öğretim yılında görev yapmakta olan okul müdürleri ve öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi Gaziantep ili Şehitkamil ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ve özel ortaöğretim okullarında 2014-2015 eğitim öğretim yılında görev yapmakta olan okul yöneticileri ve öğretmenler arasından tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Gaziantep ili Şehitkamil İlçe merkezindeki 15 ortaöğretim okulunda görev yapan 150 öğretmen ve 100 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Şişman (1997) tarafından geliştirilen "Okul Müdürlerinin Öğretim Liderliği Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizi sonucunda ortaöğretim müdürlerinin sergiledikleri öğretim liderliği davranışlarının kendi görüşlerine göre; en fazla Okul Amaçlarının Belirlenmesi ve Paylaşılması, en düşük Öğretmenlerin Desteklenmesi ve Geliştirilmesi alt boyutunda, öğretmen görüşlerine göre, ortaöğretim müdürlerinin en fazla Okul Amaçlarının Belirlenmesi ve Paylaşılması, en düşük Öğretmenlerin Desteklenmesi ve Geliştirilmesi alt boyutunda olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ortaöğretim müdürlerinin kendi ve öğretmen görüşlerine göre; orta düzeyde öğretim liderliği davranışı sergiledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Okul müdürlerinin öğretim liderliği algısı ile görev yaptıkları okul türü ve seminer değişkeni arasında anlamlı olarak farklılaşırken; cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim düzeyi ve kıdem yılı arasında anlamlı olarak farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ortaöğretim öğretmenlerinin öğretim liderliği algısı ile cinsiyet, okul türü ve seminer değişkeni arasında anlamlı olarak farklılaşırken; yaş, medeni durum, eğitim düzeyi ve kıdem yılı arasında anlamlı olarak farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bulgular ilgili literatür verileri ile tartışılmıştır. Elde edilen bulgulara dayalı olarak okul müdürlerinin öğretim liderliğinin gerektirdiği davranışları gösterebilmeleri için Milli Eğitim Bakanlığı, İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün işbirliği ile hizmet içi eğitim programları düzenlenmesi önerilmiştir. Anahtar kelimeler: Yönetim, Liderlik, Öğretim Liderliği, Öğretimsel Liderlik.
İlköğretim okulu müdürlerinin öğretim liderlik davranışlarının öğretmenlerin motivasyonu üzerindeki etkisi (Manisa ili örneği)
Bu araştırmada, ilköğretim okulu müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının öğretmenlerin motivasyonu üzerindeki etkisini belirleme amaçlanmıştır. Araştırmada öğretmen motivasyonlarının cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, mesleki deneyim ve bulunduğu okuldaki görev süresi değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı, öğretmenlerin motivasyon düzeyleri, okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının alt boyutlarını ve genel öğretim liderliği davranışlarını gösterme düzeyleri ve ilköğretim okulu müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile öğretmen motivasyonu arasındaki ilişki incelenmiştir.Araştırmada elde edilen veriler SPSS 15 programı ile çözümlenmiştir. İlköğretim okulu öğretmenlerinin motivasyon düzeylerinin cinsiyet, yaş, mesleki deneyim ve bulundukları okuldaki görev süreleri değişkenlerine göre karşılaştırılması için `ANOVA'', Öğretmenlerin motivasyon düzeylerinin eğitim düzeylerine göre karşılaştırılması için Kruskal Wallis testi, ilköğretim okulu müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının alt boyutlarını hangi düzeyde gösterdiklerini ve ilköğretim okulu öğretmenlerinin motivasyonlarının hangi düzeyde olduğunu belirlemek için betimsel istatistikler, ilköğretim okulu müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının öğretmenlerin motivasyonunu yordamasına ilişkin basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen sonuçlar şöyle özetlenebilir:İlköğretim okulu öğretmenlerinin motivasyon düzeyleri arasında cinsiyetleri, eğitim düzeyleri, mesleki deneyimleri ve bulundukları okuldaki görev süreleri bakımından anlamlı bir fark bulunmamıştır. 21-25 yaş arasında yer alan öğretmenlerin motivasyon düzeylerinin 36-45 yaş arasında yer alan öğretmenlerden daha yüksek olduğu, 26-30 yaş, 31-35 yaş ve 46 ve üzeri yaş grupları arasında öğretmenlerin motivasyon düzeyleri bakımından belirgin bir farkın olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.İlköğretim okulu öğretmenlerinin motivasyon düzeyinin öğretmen algıları açısından `'Büyük Ölçüde Memnun'' düzeyinde olduğu ortaya çıkmıştır. İlköğretim okulu müdürlerinin okulun misyonunu tanımlama davranışlarını, eğitim programını ve öğretimi yönetme davranışlarını, öğrenme iklimini geliştirme davranışlarını ve genel öğretim liderliği davranışlarını öğretmen algılarına göre `'çoğunlukla'' düzeyinde gösterdikleri sonucuna ulaşılmıştır.İlköğretim okulu müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının, öğretmenlerin motivasyonları ile yüksek düzeyde ve anlamlı bir ilişki verdiği, ilköğretim okulu müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının, öğretmenlerin motivasyonunun yaklaşık % 42 'sini açıkladığı ortaya çıkmıştır.
School of foreign languages directors' views on leadership and management, qualifications for appointment, and continuing professional development needs: A qualitative study in Turkish context
It is apparent that effective leadership is the most crucial factor influencing student success and school improvement following in-class academic activities. It has been emphasized that comprehensive and systematic training for school leaders on their areas of responsibility before their appointment ensures smooth management of all academic and administrative activities and fosters the well-being of all stakeholders. In this context, equipping school leaders with the necessary qualifications, knowledge, and skills to fulfill their duties enables the realization of the institution's future vision and ensures unity, thereby creating a productive and meaningful school culture through active participation of all stakeholders in the educational process. Therefore, the training and qualifications of school leaders, as well as how their continuous professional development needs are met after their appointment, are worth exploring, as they affect the development of the school and the success of the students. In this regard, this study aims to investigate the perceptions of school leaders on management and leadership concepts, the leadership model predominantly used in their institutions, the qualifications required to be appointed as a school leader, the areas in which training should be received before appointment, and how the continuous professional development needs of school leaders should be treated after appointment. A qualitative descriptive research design was used to conduct the current study. A convenience sampling of 17 school leaders serving as foreign language school directors in both state and foundation universities in all seven regions of Türkiye participated in this study. Qualitative data were collected through a questionnaire including open-ended questions, semi-structured e-mail interviews, and a self-assessment sheet. The cyclical model of Creswell's inductive content analysis was used for data analysis. According to the findings of the study, foreign language school directors associated the leadership concept with being an agent of change, fostering a culture of collaboration, creating vision and inspiration, mediation, school improvement, policy-making, quality-oriented and continuous cognitive labor, while they associated the management concept with checking and ensuring policies, paper works and system, quality assurance, mediation, participative approach, and change management. Additionally, it was determined that the participative leadership model is the most preferred leadership model among school leaders in their institutions. The results also indicated that the qualifications required to be appointed as a foreign language school director include an academic background in language education, soft skills such as communication and interpersonal skills, collaboration, strategic thinking, problem-solving, and leadership skills, academic excellence, personality traits, and operational efficiency. Furthermore, according to the research findings, school leaders felt the need for training on their areas of responsibility before their appointment and suggested that instructional leadership, ICT and learning, managing people, communication skills, conflict management, management and administration, law, curriculum, leadership, and strategic planning should be included in the leadership development curriculum program designed in Turkish context. Finally, the research results identified various methods for treating the continuous professional development needs of school leaders after their appointment. These included joining in management-related training, staying informed of recent trends in language education, preparing personalized development programs based on needs analysis, networking, higher management support, mentorship programs, collaborative learning communities, pre- and post-appointment training, succession planning, feedback and evaluation, and action research and reflection. Considering the research process and results, various implications and recommendations were derived for the main stakeholders in language education.
Öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri ile sınıf yönetiminde öğretim liderliği davranışları arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri ile sınıf yönetiminde öğretim liderliği davranışları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Nicel bir çalışma olan araştırma, ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın evreni, Düzce ili merkez ve ilçelerinde bulunan resmi ortaokullarda görev yapan Türkçe, matematik, fen bilgisi öğretmenleri oluşturmaktadır. Düzce İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nden alınan verilere göre Düzce merkez ve ilçelerde 140 Türkçe, 125 matematik, 118 fen bilgisi öğretmeni görev yapmaktadır. Araştırma kapsamında kullanılan ölçekler Google Form üzerinden online ortama aktarılarak araştırma evreninin tamamına ulaşılmaya çalışılmış ve 127 Türkçe, 111 matematik, 83 fen bilgisi öğretmeninin araştırma kapsamında görüşleri alınmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kovaç (2011) tarafından geliştirilen "Sınıf Yönetiminde Öğretim Liderliği Ölçeği", Petrides ve Furnham (2001) tarafından geliştirilen ve Deniz, Özer, Işık (2013) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Duygusal Zekâ Ölçeği Kısa-Formu" ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 25.0 programı kullanılmış olup, katılımcıların duygusal zekâ düzeyleri ile sınıf yönetiminde öğretim liderliği davranışları arasındaki ilişkiyi bulmak için Spearman Sıra Farkları Korelasyon Katsayısı hesaplanmış ve bu ilişkinin istatiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcıların duygusal zekâ düzeyleri ile sınıf yönetiminde öğretim liderliği davranışlarını sergileme düzeylerinin demografik değişkenlere göre istatiksel olarak farklılık gösterip göstermediğini belirlemek için Levene's Testi, Bağımsız Gruplar t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Mann Whitney-U Testi ve Kruskal Wallis-H Testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, katılımcıların duygusal zekâ düzeyleri yaş, mesleki kıdem ve branş değişkenine göre istatiksel olarak anlamlı farklılık gösterirken, cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Bununla birlikte katılımcıların sınıf yönetiminde öğretim liderliği davranışlarını sergileme düzeyleri yaş ve mesleki kıdem değişkenine göre istatiksel olarak anlamlı farklılık gösterirken, cinsiyet ve branş değişkenine göre istatiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilememiştir.
Okul müdürlerinin öğretimsel liderliğine ilişkin öğretmen algılarının incelenmesi
Bu araştırmanın amacı; okul müdürlerinin öğretimsel liderliğine ilişkin öğretmen algılarını incelemek ve bağımsız değişkenlere göre okul müdürlerinin öğretimsel liderliğine ilişkin öğretmen algıları arasında anlamlı fark olup olmadığını belirlemektir. Ayrıca bu araştırmayla Öğretmenlerin algılarına göre, okul müdürlerinin öğretimsel liderliği, okul amaçlarının belirlenmesi ve paylaşılması, eğitim programı ve öğretim sürecinin yönetimi, öğretim süreci ve öğrencilerin değerlendirilmesi, öğretmenlerin desteklenmesi ve geliştirilmesi, düzenli öğretme- öğrenme çevresinin ve ikliminin oluşturulması alt boyutlarında hangi düzeyde olduğunu tespit etmekte amaçlanmıştır. Nicel araştırma yöntem ve tekniklerinin kullanıldığı bu araştırma, tarama modelinde betimsel bir araştırma olarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu, Şanlıurfa ili merkez ilçelerinde bulunan okulöncesi, ilkokul, ortaokul ve lisede görev yapan 417 öğretmenden oluşmaktadır. Katılımcılar basit tesadüfî örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırma verilerine, öğretimsel liderlik ölçeği ve kişisel bilgi formu uygulanarak ulaşılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 21.0 programı, ölçek puanlarının normallik sınamasında ise çarpıklık katsayısı (skewness) ve basıklık (Kurtosis) katsayıları kullanılmıştır. Araştırma da bağımsız iki örneklem t testi, ANOVA, LSD post hoc testi, Kruskal Wallis H testi, Mann Whitney U ikili karşılaştırma testleri de kullanılmıştır. Analizlerde güven aralığı %95 (anlamlılık düzeyi 0,05 p<0,05) olarak belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları alt boyutlarında öğretmen algısının yüksek düzeyde olumlu olduğu bulguları elde edilmiştir. Algı puanlarının öğretmenlerin cinsiyeti, yaşı, medeni durumu ve öğrenim durumuna göre anlamlı farklılık göstermediği; okul türü, branş, mesleki kıdeme göre algı puanlarının farklılaştığı ve branş değişkeni haricinde literatür ile genel olarak uyumlu olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Okul müdürlerinin öğretimsel liderliğini geliştirmeye ve kazandırmaya yönelik öneriler geliştirilmiştir.
Okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarının öğretmenlerin mesleki gelişimine etkisi
Bu araştırmanın amacı, okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarının öğretmenlerin mesleki gelişimine etkisini ortaya koymaktır. Araştırma, ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı nicel bir çalışmadır. Araştırma, 2023–2024 eğitim öğretim yılında Kocaeli ili Gebze ilçesinde bulunan ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin katılımıyla yürütülmüştür. Araştırmada, öğretim liderliğine ilişkin veriler, Lineburg (2010) tarafından geliştirilen Kazak (2016) tarafından Türkçeye uyarlanan, "Öğretim Liderliği" ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Öğretmenlerin mesleki gelişimine ilişkin veriler, Bilge (2015) tarafından geliştirilen "Okul Müdürlerinin Öğretmenlerin Mesleki Gelişimine Desteği Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarının yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca araştırmada öğretmenler okul müdürlerinin öğretmenlerin mesleki gelişimlerini destekleme durumlarına ilişkin algı düzeylerinin dolaylı destek ve aday öğretmen boyutlarında yüksek, doğrudan destek boyutunda orta düzeyde destek oldukları tespit edilmiştir. Bununla birlikte araştırmanın okul müdürlerinin öğretimsel liderlik düzeylerinin öğretmenlerin mesleki gelişimlerini destekleme durumları ile ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca araştırmada okul müdürlerinin öğretimsel liderlik düzeylerinin öğretmenlerin mesleki gelişimlerini destekleme durumlarının yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Okul öncesi öğretmenlerinin duygusal zeka yeterlikleri ile öğretimsel liderlik davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi: Gaziantep ili örneği
Bu araştırma, Gaziantep ili merkez ilçelerinde görev yapan okul öncesi öğretmenlerinin duygusal zekâ yeterlilikleri ile öğretimsel liderlik davranışları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Araştırma evrenini Gaziantep ilindeki özel ve resmi okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan 770 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Örneklem grubunu ise evrenden tesadüfü yöntemle seçilen 102 okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Bu modelde duygusal zekânın alt boyutları olan kişisel farkındalık, kişilerarası ilişkiler, stres yönetimi, uyum yeteneği ve genel ruh hali ile öğretimsel liderlik davranışları karşılaştırılmıştır. Araştırma sonuçları; okul öncesi öğretmenlerinin, duygusal zekâ yeterlilikleri ile öğretimsel liderlik davranışları arasında güçlü bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca okul öncesi öğretmenlerinin öğretimsel liderlik davranışlarında çalıştığı kurumun resmi veya özel olması değişkeni bağlamında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Özel okullarda görev yapan okul öncesi öğretmenlerinin öğretimsel liderlik davranışlarının; resmi okullarda görev yapan öğretmenlerden daha yüksek düzeyde olduğu görülmektedir.
Okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarına sergilemelerine ilişkin görüşleri
Bu araştırma okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarını sergilemelerine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma nitel yönteme dayalı olup çalışma grubunu Düzce ili Akçakoca ilçesinde ilk ve orta dereceli okullarda görev yapan 16 okul müdürü oluşturmaktadır. Araştırmada dokuz açık uçlu sorudan oluşan görüşme formu kullanılmış, ayrıntılı bilgi edinmek için gerekli durumlarda alternatif sorulardan yararlanılmıştır. Katılımcıların isimleri gizlenerek çalışmada kod isimler (M1, M2?) kullanılmıştır. Görüşmeler katılımcıların onayıyla ses kayıt cihazına kaydedilmiştir. Görüşme sırasında alınan ses kayıtları araştırmacı tarafından deşifre edilerek yazıya dökülmüştür. Elde edilen yazılı anlatımlar katılımcılara ulaştırılarak, katılımcılara bu yanıtların kendilerine ait olduğu onaylattırılmıştır. Katılımcılardan gelen bilgiler doğrultusunda yazılı anlatımlara son biçimi verilmiştir. Araştırma sonucunda okul müdürlerinin görüşlerine göre; okulun amaçlarının belirlenmesi ve paylaşılması boyutunda okul müdürlerinin okulun amaçlarını belirledikleri; eğitim programı ve öğretim sürecinin yönetimi boyutunda okul müdürlerinin öğretim programları hakkında yeterli düzeyde bilgi sahibi olamadıkları; öğrencilerin değerlendirilmesi boyutunda okul müdürlerinin öğrencilerin akademik başarılarının artırılması hususunda öğrencileri destekledikleri; öğretmenlerin desteklenmesi ve geliştirilmesi boyutunda okul müdürlerinin öğretmenlerin mesleki gelişimine katkı sağladıkları ve düzenli öğrenme-öğretme çevresi oluşturma boyutunda ise okul müdürlerinin sosyal çevre ile işbirliği içinde oldukları ve öğretmenlerin motivasyonunu artırıcı etkiliklerde bulundukları tespit edilmiştir. Ayrıca okul müdürlerinin okul yönetiminde etkili bir yönetim sergiledikleri belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Okul Müdürü, Öğretim Liderliği
Öğretmenlerin öğretimsel liderlik davranışlarına ilişkin beklenti ve algıları
Öğretmen liderliği ya da öğretimsel liderlik denildiğinde akla ilk gelen okul yöneticileri olmaktadır. Oysaki günümüz eğitim sistemlerinde öğrenci merkezliliği artmış ve öğretmenin mesleki gelişimini sürdürme zorunluluğu öne çıkmıştır. Bu bağlamda, öğretmenin liderlik becerilerini bilmesi, geliştirmesi ve işlevselleştirmesi için her türlü araştırmanın hızlı bir şekilde çoğaltılıp yaygınlaştırılması gerekmektedir. Bu araştırmanın amacı; Düzce ilinde bulunan resmi ve özel ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin öğretimsel liderlik davranışlarını bilme ve gösterebilme düzeylerini saptamak ve öğretmenlerin öğretmen liderliğine ilişkin görüşlerini belirlemektir. Bu çalışma ile ülkemizde sınırlı sayıda çalışma yapılmış olan öğretmen liderliği ile ilgili farklı bir bakış açısı geliştirerek, öğretmen liderliğinin okul ve öğrenci başarısı için ne kadar önemli olduğunu göstermesi beklenmektedir. Liderlik sürecinde en etkili yollardan biri, iletişim ve işbirliği içinde çalışmaktır. Bu nedenle, öğretmen liderler için farkındalık oluşturmak ve öğretmen liderliği ile ilgili yapılacak diğer çalışmalar için araştırmacılara fikir vermek ve literatüre katkı sağlamak açısından önem arz etmektedir. Araştırmanın amacına uygun olarak toplanan veriler istatistik paket programına işlenmiştir. Ölçekten elde edilen öğretmenlerin algı ve beklenti ölçeklerinin geneli ve alt faktörleri bağlamında puanların normal dağılım varsayımının sınanması için Kolmogorov-Smirnov Z testi incelemiş p>,05'e göre puan dağılımının normal dağıldığı yani normallik varsayımını sağladığı görülmektedir. Çalışma sonucunda, ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin öğretimsel liderlik davranışlarının gerekliliklerine ilişkin beklentileri ile öğretimsel liderlik davranışlarını sergileme derecelerine ilişkin algıları arasında ilişkinin olduğu görülmüştür. Çalışmaya katılan öğretmenlerin öğretimsel liderlik davranışlarının gerekliliklerine ilişkin beklentileri oldukça yüksektir. Bu nedenle, araştırma sonuçlarına göre ülkemizde öğretimsel liderlik kavramının geliştirilmesi ve uygulanması için öğretmenlerin istekli ve hazır oldukları söylenebilir. Yapılacak yeni çalışmalar ve uygulanacak eylem planları ile öğretmenlerin, öğretimsel liderlik davranışlarını sergileme oranlarının hızla artacağı öngörülmektedir.
Ortaokullarda okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarını yerine getirme durumlarının değerlendirilmesi üzerine nitel bir araştırma
Bu araştırmanın amacı ortaokullarda görev yapan okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarını yerine getirme durumlarının değerlendirilmesi üzerine nitel bir araştırma yaparak okul müdürlerinin öğretim liderliği rollerini yerine getirme durumlarını ortaya koymaktır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim deseninde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak geliştirilen görüşme formuna uzman görüşü doğrultusunda son şekli verilmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda okul müdürlerinin öğretim liderliğini yerine getirme durumlarını tespit etmek amacıyla yapılan bu araştırma dört tema altında sonuçlanmıştır. Buna göre; i) okulun amaçlarını açıklama ve paylaşma, ii) öğretimi denetleme ve geliştirme, iii) eğitim programını koordine etme, iv) olumlu öğrenme iklimi oluşturma temaları. Okulun amaçlarını açıklama ve paylaşma temasında; okul müdürlerinin okulun çevre koşullarına uygun misyon ve vizyonunu belirledikleri, misyon ve vizyon belirlenirken çeşitli kriterlere dikkat ettikleri, okulun amaçlarını paylaşırken çeşitli mekanizmalardan faydalandıkları, eğitim öğretim ile ilgili okulun yıllık planını yaptıkları, okulun kendine özgü amaçlarına ulaşıp ulaşmadığının ölçüldüğü sonucuna ulaşılmıştır. Öğretimi denetleme ve geliştirme temasında; okul müdürlerinin sınıf ziyareti yaptıkları, yaptıkları ziyaretler de ziyaret amaçlarını önceden belirledikleri ve öğretmene yardımcı olup rehberlik amacı taşıdıkları, her branşın eşit oranda ziyaret edildiği, ziyaret sonrası geri bildirim verildiği, ziyaretler esnasında sınıfın tertip düzeninden tutunda öğretmenlerin sınıf yönetimine kadar pek çok unsura dikkat edildiği, öğretmenlerin zamanında derse girip çıkmaları için gerekli önlemlerin alındığı, yaşanan aksamalarda gerekli uyarıların yapıldığı, öğretmenlerin mesleki gelişimlerinin önem arz ettiğini bunun için akademik yönlendirmeler, güncel duyurular, kurs ve seminerlere yönlendirme yapıldığı, öğretmenlere lider olma fırsatları sunulduğu, eğitim öğretimle ilgili alınacak kararlara katılımlarının sağlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Eğitim programını koordine etme temasında; okul müdürlerinin neredeyse tamamının zümre ve şök toplantıları yaptıklarını bu toplantılarda gerekli takibi sağladıklarını, okulun amaçlarının gerçekleşebilmesi adına plan yapıp uygulamaya koyduklarını, öğretmenlerin kendi aralarında faydalanmalarını sağlamak için gerekli teşvikleri yaptıklarını, çocuğu görmek için kim gelirse gelsin dersler bölünmesin diye tedbir aldıklarını, öğretmenlerin herhangi bir durumda gelmediklerinde ise idareciler olarak derse girdikleri veya dersi olmayan boş öğretmen varsa onları yönlendirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Olumlu öğrenme iklimi oluşturma temasında; okul müdürlerinin okulda birlik beraberlik ve takım ruhu oluşturmak istedikleri bu amaçla piknik, çay, kahvaltı vb. organizasyonlar düzenledikleri, başarılı öğretmenlerin bu davranışlarını pekiştirmek için sözlü olarak tebrik ve takdir ettikleri, üst amirler tarafından verilen başarı belgesinin verilmesi için teklif ettikleri, öğretmenleri çalışmaya teşvik etmek amacıyla teneffüslerde birlikte vakit geçirmeye gayret ettikleri, öğrenci başarısını önemsedikleri ve bu doğrultuda öğrencileri ödüllendirme ve törenlerde onura etmeye özen gösterdikleri, öğrenci başarısını artırmak için kurs açtıkları, veliler ile iş birliğini sağlamaya özen gösterdiklerini, öğrencilerin öğrenme durumlarını takip edip ve bunu öğretmenleri ile paylaştıkları, akademik başarısı düşük olan öğrenci için gerekli tedbirleri aldıkları ve bu hususta veli görüşmeleri yapıp öğrenciye rehberlik edip, kurs faaliyetleri düzenledikleri, ders dışı zamanı değerlendirme adına öğrenci ve öğretmenlerle sohbet edip okulun her bir köşesinde görünür olmaya dikkat ettikleri sonucuna ulaşılmıştır.
Okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile ders denetimleri arasındaki ilişkinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi
Bu araştırma; öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile ders denetimleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini 2019-2020 eğitim öğretim yılında Düzce ili Merkez ilçesinde resmi ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 368 öğretmen oluşturmaktadır. Veri toplamak amacıyla Lineburg (2010) tarafından geliştirilen ve Kazak (2016) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Öğretim Liderliği" ölçeği ile Fırıncıoğulları Bige (2014) tarafından geliştirilen "Müdürlerin Ders Denetimleri" ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, öğretmenlerin okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarını gerçekleştirme düzeylerine ilişkin algılarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları öğretmenlerin cinsiyet, mesleki kıdem, mezuniyet durumu ve branş değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmaz iken çalıştıkları okul türüne göre ''Mesleki Gelişimi Teşvik'' ve ''Kaynakları Sağlama'' alt boyutlarında anlamlı olarak farklılaştığı görülmüştür. Okul müdürlerinin ders denetimlerine ilişkin öğretmen görüşleri yüksek düzeydedir. Okul müdürlerinin ders denetimleri ilgili öğretmen görüşleri öğretmenlerin cinsiyet, mesleki kıdem, çalıştıkları okul türü, mezuniyet durumu ve branş değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile ders denetimleri arasında orta düzeyde pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Diğer bir bulguya göre ise okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının ders denetim davranışlarını anlamlı şekilde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen veriler ışığında uygulayıcılara ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.
İlköğretim kurumlarında öğretimsel liderlik ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki (Konya ili örneği)
Bu araştırmanın amacı ilköğretim kurumlarında görev yapan yöneticiler tarafından sergilenen öğretimsel liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkiyi öğretmenlerin algılarına göre belirlemektir.Çalışma ilişkisel ve nedensel araştırma modelindedir. Araştırmada örneklem seçiminde oranlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu bağlamda Konya ili merkez ilçelerinde (Meram, Karatay, Selçuklu) bulunan okul ve öğretmen sayısına göre oranlamaya gidilerek toplamda 17 ilköğretim okulu ve 2009-2010 eğitim öğretim yılında bu okullarda görev yapan 419 öğretmen, örneklem grubunu oluşturmuştur. Araştırmada ilköğretim okullarında görev yapan yöneticilerin öğretimsel liderlik davranışlarını hangi düzeyde sergilediklerini belirlemek amacıyla Şişman (1997) tarafından geliştirilen ?Okul Müdürlerinin Öğretim Liderliği Davranışları? anketi, öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeylerini belirlemek için ise Porter, Steers, Mowday ve Boulian (1974) tarafından geliştirilen ?Örgütsel Bağlılık Anketi? (Organizational Commitment Questionnaire - OCQ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistik yöntemlerinden aritmetik ortalama ( ), standart sapma (s), yüzde (%), frekans (f) işlemleri ile Pearson Moments çift yönlü korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi teknikleri kullanılmıştır.Araştırma bulgularına göre örneklem grubunun cevapları doğrultusunda öğretmenlerin, okul yöneticilerinin sergiledikleri öğretimsel liderlik davranışlarına ilişkin algılarının ?çoğu zaman? düzeyinde olduğu görülmüştür. Yöneticilerin en fazla okulun amaçlarının belirlenmesi ve paylaşılması alt boyutunda yer alan davranışları; en az ise öğretmenlerin desteklenmesi ve geliştirilmesi alt boyutunda yer alan davranışları sergiledikleri görülmüştür. Ayrıca öğretmenlerin örgütsel bağlılıklarının ?katılıyorum? düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak öğretimsel liderlik ile örgütsel bağlılık arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki vardır. Buna göre öğretmenlerin, kurumlarında çalışan yöneticilerin sergiledikleri öğretimsel liderlik davranışlarına yönelik algıları arttıkça örgütsel bağlılık düzeyleri de aynı oranda artmaktadır. Öğretimsel liderliğin alt boyutları ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki incelendiğinde ise örgütsel bağlılık ile başta okulun amaçlarının belirlenmesi ve paylaşılması ile düzenli öğretme-öğrenme çevresi ve iklimi oluşturma boyutları olmak üzere bütün alt boyutlar arasında pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir. Örgütsel bağlılık ile en düşük korelasyona sahip boyut ise öğretmenlerin desteklenmesi ve geliştirilmesi boyutudur. Öğretimsel liderliğin örgütsel bağlılığı yordayıp yordamadığını tespit etmek için yapılan regresyon analizi sonuçlarına göre, okulun amaçlarının belirlenmesi ve paylaşılması alt boyutu ile düzenli öğretme-öğrenme çevresi ve iklimi oluşturma alt boyutunda yer alan davranışların örgütsel bağlılık üzerinde anlamlı yordayıcılar olduğu görülmektedir.
İlköğretim okulu müdürlerinin öğretimsel liderlik rolleri ile etkili okul arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Bu araştırma, ilköğretim okulunda çalışan öğretmenlerin görüşlerine göre, okul müdürlerinin öğretimsel liderlik rolleri ile etkili okul arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2008-2009 eğitim-öğretim yılında Ankara ili merkez ilçelerinde bulunan 20 resmi ilköğretim okulunda görev yapmakta olan toplam 500 öğretmen oluşturmaktadır.Araştırma için gerekli olan verilerin toplanması amacıyla Balcı (2002) tarafından geliştirilen ?Etkili Okul Anketi? ile Şişman (2004) tarafından geliştirilen ?Okul Müdürlerinin Öğretim Liderliği Davranışları Ölçeği? birlikte kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde; iki alt kategorili olan cinsiyet ve branş değişkenlerine göre yapılan karşılaştırmalarda t-testi kullanılmıştır. Mesleki kıdem, öğrenim durumu ve bu okuldaki hizmet süresi değişkenlerine göre yapılan karşılaştırmalarda ise Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Analiz sonuçlarının yorumlanmasında grup aritmetik ortalamaları ( ) ve anlamlılık değerleri (p?.05) dikkate alınmıştır.Sonuçları incelendiğinde; öğretmenlerin okul müdürlerinin öğretimsel liderlik rolleri ve etkili okula ilişkin görüşleri belirtilen değişkenlere göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Ancak; öğretmenlerin algılarına göre, ilköğretim okulu müdürlerinin öğretimsel liderlik davranış düzeyleri ile etkili okul düzeyi arasında yüksek düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bir başka deyişle öğretmenlerin ilköğretim okulu müdürlerinin öğretimsel liderlik davranış düzeylerine ilişkin algıları artıkça etkili okul düzeyine ilişkin algıları da artmaktadır.Öğretmenlerin etkili okul düzeyine ilişkin algılarının öğretimsel liderlik davranış düzeylerini etkilemekte olup olmadığı basit regresyon analizi ile açıklanmaya çalışılmıştır. Bulgulara göre öğretmenlerin etkili okul düzeyine ilişkin algılarını yordamada öğretimsel liderlik davranış düzeyine ilişkin algıların anlamlı olduğu bulunmuştur.
İlköğretim okulu müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Ankara ili örneği)
Değişimin hızla yaşandığı günümüzde okul müdürlerinin sergilemiş oldukları yöneticilik rolleri de farklılaşmıştır. Okulların etkili ve verimli bir şekilde işlevlerini sürdürebilmeleri için okul müdürlerinin öğretimsel liderlik rollerini gerçekleştirmeleri önemlidir. Okul yöneticilerin tutum ve davranışlarının o kurumda çalışan öğretmeler üzerinde olumlu ya da olumsuz etkileri vardır. Bu noktadan hareket ederek araştırmada, ilköğretim okulu müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır.Araştırma, tarama modelinde betimsel çalışmadır. Çalışmanın örneklemini, Ankara ili merkez ilçelerinde bulunan resmi ilköğretim okullarında görevli 450 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veri toplama aracının ilk bölümünde, ?Kişisel Bilgiler?; ikinci bölümünde, ?Örgütsel Bağlılık Ölçeği?; üçüncü bölümünde ise, ?Okul Müdürlerinin Öğretim Liderliği Davranışları Anketi? bulunmaktadır. Araştırmanın alt problemlerinin çözümlenmesi amacıyla Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı, İlişkisiz Örneklemler t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Tukey-HSD Çoklu Karşılaştırma Testi ve Doğrusal Regresyon analizi yapılmıştır.Araştırmada; örgütsel bağlılığın uyum ve özdeşleştirme boyutu ile hizmet yılı arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. İlköğretim okul müdürleri öğretimsel liderlik davranışlarını çoğunlukla yerine getirmektedir ve öğretmenler çalıştıkları kuruma orta düzeyde bağlılık göstermektedir. Okul yöneticilerinin daha çok öğretim liderliği davranışı sergileyerek öğretmenlerin desteklenmesi ve gelişmesi için somut adımlar atmaları, kişilik ve ödül gücünü kullanmaları öneriler arasında sıralanabilir.Anahtar Kelimeler Liderlik, öğretim liderliği, örgütsel bağlılık
İlköğretim okullarındaki yöneticilerin etkili okul algıları
Tezde, ilköğretim okullarında görev yapan yöneticilerin, etkili okul kavramını algılayışları ile mevcut ilköğretim okullarını etkili algılama düzeyleri incelenmiştir. Çalışma İstanbul ili Zeytinburnu ilçesi örneğinde yapılmıştır.Çalışmada, verilerin toplanmasında, ?kaynak taraması? ve ?alan araştırması? teknikleri kullanılmıştır. Alan araştırmasında ilköğretim okulu yöneticilerine anket formu uygulanmıştır.Araştırma sonucunda, okullara ilişkin bazı niteliklerin (velilerin okul ile olan ilişkileri, öğrenci başarısı ve disiplini, öğretmenlerin mesleki sorumluluk duygusu vb.) ve boyutların yönetici beklentilerini tam olarak karşılamamasına rağmen, yöneticilerin okulda iyi bir çalışma ortamının oluşmasına dönük davranış sergiledikleri ve mevcut ilköğretim okullarını, etkili okul olarak algıladıkları gözlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Etkililik, Etkili Okul, Örgütsel Etkililik, Etkili Yönetici, Öğretimsel Liderlik