Öğretimsel liderlik
Bu konu başlığı altında 80 tez
Okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışları ile öğretmenlerin özerklikleri arasındaki ilişki: Siirt ili örneği
Okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışları ile öğretmelerin özerklik davranışları arasındaki etkileşimi belirlemek amacıyla Siirt ilinde bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Alan çalışması 2019-2020 eğitim öğretim döneminde yapılmış olup yüz yüze anket tekniği ve kolayda örnekleme yöntemi tercih edilerek 500 öğretmene ulaşılmıştır. Anketleri analiz etmek için SPSS 20 paket programı kullanılmıştır. Bu kapsamda okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarının ve öğretmenlerin özerklik düzeylerinin ne aşamada olduğu, aralarındaki ilişkinin hangi yönde olduğu ve bu düzeyin öğretmenlerin demografik özellikleri açısından farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda okul yöneticilerinin okulda görünerek, öğretime harcanan zamanı kontrol ederek, öğrenmeyi teşvik ederek, mesleki gelişimi destekleyerek, okul için hedefler koyup bu hedefleri paylaşarak, öğretimsel liderlik davranışlarında bulundukları tespit edilmiştir. Ancak okul yöneticilerinin kısmen öğretmenleri teşvik ettikleri, öğretimi denetleyip değerlendirdikleri ve öğrenci başarısını takip ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte öğretmenlerin, öğretme süreci ve öğretim programını uygulama gibi konularda, özerk olduklarını düşündükleri belirlenmiştir. Ancak öğretmenlerin mesleki iletişim ve gelişim konularındaki özerklik düzeylerinin orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada, öğretimsel liderlik davranışlarının ve öğretmenlerin özerklik düzeylerinin kişisel özelliklerine göre farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırmada okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışları ve öğretmenlerin özerklik düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu kapsamda okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışları ile öğretmenlerin özerklik düzeyleri arasında pozitif ve zayıf bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca öğretimsel liderlik davranışlarının öğretmenlerin özerklik düzeylerini etkilediği belirlenmiştir.
Okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları, okulların akademik iyimserliği ve öğrenci başarısı arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, Anadolu liselerinde okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları, okulların akademik iyimserliği ve öğrenci başarısı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada öğretmen algıları yolu ile okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarının belirlenmesi için "Öğretimsel Liderlik Ölçeği" ve okulların akademik iyimserlik düzeyinin belirlenmesi için "Okul Akademik İyimserliği Ölçeği" kullanılmıştır. Öğretmenlerin okul müdürünün öğretimsel liderliği ve okul akademik iyimserliğine ilişkin algıları, ortalama ve standart sapma olarak verilmiş, çeşitli değişkenlere göre farklılaşma durumu ise t-testi ve tek yönlü ANOVA ile incelenmiştir. Araştırmada değişkenler arası ilişkilerin belirlenmesi için çift yönlü Pearson Korelasyonu kullanılmıştır. Öğretimsel liderlik ile öğrencilerin yılsonu başarı puanları arasında okul akademik iyimserliğinin aracılık etkisi iki düzeyli yapısal eşitlik modeli (YEM) ile test edilmiştir. Çalışmada öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ve okul akademik iyimserliği yüksek düzeyde bulunmuştur. Değişkenler arası ilişkiler incelendiğinde öğretimsel liderlik ile akademik iyimserlik, akademik iyimserlik ile öğrenci başarısı arasında doğrusal anlamlı bir ilişki bulunurken, öğretimsel liderlik ile öğrenci başarısı arasında ters yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Öğretimsel liderlik ile öğrenci başarısı arasında akademik iyimserliğin aracı rolü incelendiğinde ise düşük düzeyli olmakla birlikte öğretimsel liderliğin akademik başarıyı akademik iyimserlik aracılığıyla dolaylı olarak etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.
İlkokul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ve öğretmenlerin iş doyumu
Bu çalışma okul müdürlerinin sergiledikleri öğretimsel liderlik davranış düzeylerini belirlemek ve öğretmenlerin iş doyumu üzerindeki etkilerini saptayabilmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma evreni 2021/2022 eğitim öğretim yılında Ankara ili merkez ilçelerindeki özel ve devlet ilkokullarında görev yapan 18,538 öğretmenden oluşmaktadır. Örneklem grubunda basit tesadüfi yöntemle belirlenmiş 483 öğretmen yer almaktadır. Çalışmada okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarını ölçmek için Tanrıöğen'in geliştirdiği, 'Öğretimsel Liderlik Envanteri'nden, öğretmen iş doyumu düzeyinin belirlenebilmesi için de Şahin'in geliştirdiği 'İş Doyumu Ölçeği'nden yararlanılmıştır. Toplanan verilerinin analizinde aritmetik ortalama, standart sapma, Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri ile Spearman korelasyon analizi ve regresyon analizlerine başvurulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenler okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarını genellikle sergilediklerine ilişkin algıya sahiptirler. Sınıf öğretmenleri ile branş öğretmenlerinin müdürlerinin gösterdikleri öğretimsel liderlik davranışlarına ilişkin algı düzeyleri branş öğretmenleri lehine istatistiksel olarak anlamlı biçimde farklıdır. Benzer biçimde; öğretmenlerin kendilerine ilişkin iş doyumu algı düzeyleri düşük, branş öğretmenlerinin iş doyumu algısı sınıf öğretmenlerinin algısından anlamlı biçimde yüksektir. Diğer yandan, öğretmenlerin müdürlerinin gösterdikleri öğretimsel liderlik davranışlarına ilişkin algıları ile kendi iş doyum düzeyi algıları arasında düşük düzeyde, istatiksel açıdan anlamlı bir ilişki vardır. Sınıf öğretmenlerinin müdürlerinin gösterdiği öğretimsel davranış düzeyi konusundaki düşük algı düzeylerinin yükseltilebilmesi amacıyla müdürlerle öğretmenler arasındaki iletişimin geliştirilmesi için daha çok fırsatlar yaratılabileceği, öğretmenlerin müdürlerinin öğretimsel davranışlarına ilişkin algı düzeyleri ile iş doyum düzeyleri arasındaki düşük düzeydeki ilişkinin yükseltilebilmesi için de hem öğretmenlere hem de müdürlere yönelik hizmet-içi eğitim etkinliklerinin düzenlenebileceği önerilmiştir.
Okul yöneticilerinin disiplin yaklaşımları
Disiplin, okulda, sınıflarda öğrencinin eğitim-öğretim hayatına yaptırım katan bir kavramdır. Okulda disiplini oluşturmak ve uygulamak eğitimcilerin üzerinde uğraştıkları en önemli sorunlardan biridir. Disiplin sadece uygulanacak sıradan kurallar olarak görülmemelidir. Disiplin, eğitimin bir parçası haline gelmeli, öğrencinin günlük hayatta da uygulaması gereken davranışlar halini almalıdır. Disiplin anlayışı her şeyde olduğu gibi hızla değişmektedir. Geçmişten günümüze disiplin olayına paralel olarak, denetimin mutlaka var olması ve okul yöneticileri tarafından uygulanması gerekmektedir. Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin disiplin yaklaşımlarının öğretmenlere göre nasıl olması gerektiğinin araştırılmasıdır. Bu araştırma, genel tarama modelinde nicel bir çalışmadır. Veriler 2013-2014 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Başakşehir ilçesine bağlı 4 Anadolu Lisesi, 4 Meslek Lisesinde olmak üzere toplam 8 ortaöğretim kurumunda görev yapan 82 öğretmenin görüşlerinden elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak; İlköğretim okulu yöneticilerinin "Okuldaki disiplin yaklaşımları ölçeği" (Özcan,H.Ö.2008) ,kullanılmıştır. Veriler SPSS 22 for Windows programı kullanılarak t-testi ve tek yönlü varyans analizi ile değerlendirmeye alınmıştır. Yapılan analizler sonucunda, cinsiyet, mesleki kıdem değişkenleri temel alındığında öğretmenlerin, okul müdürlerinin disiplin yaklaşımlarına yönelik tutumlarının genellikle olumsuz olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenler, okul müdürünün okulda disiplin uygularken adaletli davrandığına, okul müdürü, disiplin kurallarına uygun davranmayan astlarının tutumlarının nedenlerini araştırdığına, okul müdürünün disiplin kurallarına uygun davranmayan astlarını istenen davranışları yapacak şekilde yetiştirdiğine, okul müdürü, disiplin kurallarına uygun davranmayan astlarının sorunlarını çözmek için onlara kılavuzluk yaptığına katılmamaktadır. Çalışma sonucunda ulaşılan öneriler ise; yöneticiler, öğretmenlere güvenmeli, onların öz denetimli olduğuna inanmalı, yöneticiler öğretmenlerin disiplin kurallarına ne derece uyduklarını düzenli ve sürekli kontrol etmeli ve kontrol neticesinde kurallara uyan öğretmenler ödüllendirilmelidir. Anahtar sözcükler: yönetim, yönetici, liderlik, disiplin
Okul müdürlerinin müzik dersi uygulamalarında karşılaşılan sorunların çözümüne yönelik öğretimsel liderlik tutumlarının incelenmesi: İstanbul - Bağcılar örneği
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi okullarda gerçekleştirilmekte olan müzik dersi uygulamalarında çeşitli sorun ve zorluklarla karşılaşıldığı bilinmektedir. Müzik öğretmenlerinin, programın amacına ulaşmadığını işaret eden saptamaları Dersin hedeflenen düzeyde gerçekleştirilebilmesi için çeşitli öğretim materyallerinin mutlaka kullanılması gerekliliği ve benzer faktörlerin müzik derslerinin etkililiği üzerindeki baskısı müzik dersi uygulamalarını olumsuz yönde etkilemektedir. Okul müdürleri eğitim kurumlarını her alanda ileriye götürme konusunda birinci dereceden sorumlu kişilerdir. Bu nedenle Okul müdürlerinin müzik dersi uygulamalarında karşılaşılan sorunların çözümüne yönelik öğretimsel liderlik tutumlarının incelenmesi ve bu doğrultuda elde edilen sonuçların milli eğitim bakanlığı bünyesinde görev yapmakta olan okul müdürlerine yansımaları oldukça önem arz etmektedir. Bu amaç doğrultusunda elde edilen verilerin analizleri sonucunda birtakım sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2014-2015 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Bağcılar İlçesi ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapmakta olan okul müdürleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Bağcılar ilçesindeki ilkokul, ortaokul ve lise kademesinde görev yapan okul müdürlerinden basit tesadüfî örnekleme yoluyla seçilmiş araştırmaya katılmaya gönüllü 74 okul müdürü oluşturmaktadır. Araştırmada, Gün (2009) tarafından geliştirilen "öğretimsel liderlik tutum ölçeği" (Okul Müdürlerinin Müzik derslerine ilişkin yaklaşımları) anketi kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS 21.0 İstatistik paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistiksel metotların (Frekans, Yüzde, Ortalama, Standart sapma) yanı sıra normal dağılımın incelenmesi için Lilliefors Significance düzeltmeli Kolmogorov - Smirnov dağılım testi, niceliksel verilerin karşılaştırılmasında iki grup durumunda, normal dağılım göstermeyen parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında Mann Whitney U testi, ikiden fazla grup durumunda, parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında Kruskal Wallis testi ve farklılığa neden olan grubun tespitinde Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Sonuçlar % 95 güven aralığında, p<0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda Okul müdürleri müzik derslerini gerekli görürken, müzik dersi için teknik araç-gereç sağlama, yetenekli öğrencilerin yönlendirilmesinde müzik öğretmenine yardımcı olma, müzik öğretmeninin müzikle ilgili hizmet içi eğitim çalışmalarına katılmalarını destekleme, müzik öğretmeninin yaptığı çalışmaları ödüllendirme, gibi davranışları yerine getirdikleri fakat okuldaki eksikliklerin giderilmesinde önceliğin başka derslerde olduğunu düşündükleri, müzik derslerinin yapılabileceği bir sınıf sağlama, öğrenci ve velilere müzik derslerinin önemini vurgulama davranışlarında ise kararsız oldukları sonucu ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Okul müdürü, Öğretimsel liderlik, Müzik dersi.
Ortaöğretim eğitim yöneticilerinin öğretim liderliğini sınırlayıcı etkenler
Bu çalışmayla, "Ortaöğretim Eğitim Yöneticilerinin Öğretim Liderliğini Sınırlayıcı Etkenler"i araştırmak, mevcut yapı içerisinde ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin görüşleri alınarak, okul yöneticilerinin ne ölçüde öğretim liderliği rollerini gerçekleştirdiği belirlenmiştir. "Öğretim liderliği" ve "etkili kurum" üzerinde yapılan araştırmalara göre; bürokratik ve yasal sınırlılıklar ile Ortaöğretim müdürlerinin karşılaştıkları farklı beklentiler, zaman kıtlığı, yetişme eksikliği, kararsızlık ve cesaretsizlik, kaynak yetersizliği gibi etkenlerin öğretim liderliği davranışlarını engellediği görülmüştür. Okul müdürlerin aynı zamanda birer öğretim lideri olarak görev yapabilmelerini kolaylaştırmak, dolayısıyla kurumların etkili çalışma yapmasına katkıda bulunmak için bazı engelleyici faktörlerin ortadan kaldırılması gerekmektedir. Bu konuda eğitim yönetimi alanında görev yapmakta olan üst yöneticiler ile daha alt kademelerdeki yöneticilere önemli görevler düştüğü belirlenmiştir. MEB, ortaöğretim kurum yöneticilerinin yasal çerçevede özerk çalışmalara imkan verecek şekilde düzenlemeler yapmaları, alt sistemlere daha çok kaynak ayırmaları, gereksiz bürokratik işlemleri ortadan kaldırmaları, bu yönde il ve ilçe eğitim müdürlüklerini teşvik etmeleri, kurum yöneticilerinin özellikle eğitim programı ve öğretim konusunda hizmet içi eğitimlerle desteklenmeleri yönünde sisteme yeni bir perspektif getirmenin gerekliliği tespit edilmiştir. Lise Müdürlerinin bir kurum yöneticisi oldukları halde esas görevlerinin eğitim ve öğretimi yönetme olduğunun bilincinde olarak girişken ve cesur bir öğretim lideri olma yolunda adım atabilmelidirler. Çünkü öğretim lideri olan bir müdür, bu konuda çeşitli engelleri aşarak başarıya ulaşmış kişidir. Okulların etkili birer kurum olması ve eğitim öğretime ilişkin liderlikteki sınırlılıklar, dikkatleri okul liderliğinin gerçekleşme düzeyine yöneltmiştir. Anahtar Kelimeler: Öğretim lideri, Ortaöğretim Kurum Müdürü, Üst sistem
Ortaöğretim okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılığı arasındaki ilişki
ORTAÖĞRETİM OKUL MÜDÜRLERİNİN ÖĞRETİMSEL LİDERLİK DAVRANIŞLARI İLE ÖĞRETMENLERİN ÖRGÜTSEL BAĞLILIĞI ARASINDAKİ İLİŞKİ ÖZET Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık algılarının çeşitli değişkenler açısından ele alınması; müdürlerin öğretimsel liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılık algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi ve öğretimsel liderlik davranışlarının örgütsel bağlılığı yordama durumunun test edilmesidir. Araştırma, tarama modelinin kullanıldığı betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, 2014-2015 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Avrupa yakası ilçelerinde bulunan resmi ortaöğretim okullarında görevli öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini; basit seçkisiz örneklem yöntemiyle seçilen 28 okuldan araştırmaya katılmayı kabul eden 441 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, Şişman (2012a) tarafından geliştirilen "Okul Müdürlerinin Öğretim Liderliği Davranışları Anketi" ve Balay (2000b)' ın geliştirdiği "Örgütsel Bağlılık Ölçeği " ile toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Toplanan verilerin normal dağılıp dağılmadığı histogram, Q-Q grafikleri ile çarpıklık ve basıklık katsayıları ile test edilmiş ve normal dağılım koşulları sağlandığı için parametrik testlerden yararlanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerden aritmetik ortalama, standart sapma, bağıl değişkenlik katsayısı; parametrik testlerden de bağımsız örneklemler T-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson moments çift yönlü korelasyon analizi kullanılmıştır. Öğretim liderliği davranışlarının örgütsel bağlılığı yordama durumu çoklu doğrusal regresyon analizi ile sınanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre okul müdürlerinin en sık okul amaçlarının belirlenmesi ve paylaşılması boyutundaki öğretim liderliği davranışlarını; en az ise öğretmenlerin desteklenmesi ve geliştirilmesi boyutundaki davranışları sergilediği anlaşılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları "uyum" boyutunda az, "özdeşleşme" ve "içselleştirme" boyutlarında ise orta düzeyde bulunmuştur. Kıdem, branş, hizmet süresi, eğitim derecesi, mezun olunan okul ve okul türü değişkenleri öğretmenlerin okul müdürlerine ilişkin öğretimsel liderlik algılarında; kıdem, branş, mezun olunan okul ve okul türü değişkenlerinin ise öğretmenlerin örgütsel bağlılık algılarında ayırt edici bir etken olduğu görülmüştür. Öğretim liderliği davranışlarından "düzenli öğretim çevresi ve iklimi oluşturma" boyutunun, örgütsel bağlılığın "özdeşleşme" ve "içselleştirme" boyutlarını anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Öğretimsel liderlik, örgütsel bağlılık, okul müdürleri, liseler.
Eğitim yönetimi ve denetimi alanında yapılmış lisans üstü tez çalışmalarının liderlik teması açısından incelenmesi
Eğitim yönetimi ve denetimi alanı ülkemizde son yıllarda oldukça artan bir ilgi görmektedir. Bu ilgi ile birlikte alanda çok sayıda yüksek lisans programı açılmış ve yapılan yüksek lisans çalışmalarında ciddi bir artış meydana gelmiştir. Bu artıştan eğitim yönetimi ve denetimi alanında liderlik çalışmaları da nasibini almıştır. Liderlik konulu çalışmalar hatırı sayılır bir noktaya ulaşmıştır. Bu çalışma bu liderlik araştırmaları ile ilgilenmektedir. Bu araştırma eğitim yönetimi ve denetimi alanında yapılmış yüksek lisans tez çalışmalarının liderlik tematiği açısından bir incelemesini sunmaktadır. Bu bağlamda bu çalışmaların metodolojik, ve teorik analizi yapılmaktadır. Ayrıca bu çalışmaların liderlik yönelimleri ve sonuçları ele alınmaktadır. Erişime açık 34 adet yüksek lisans tezini nicel olarak inceleyen bu çalışma betimleyici bir çalışmadır. Araştırma sonuçlarına göre, tezler genellikle dönüşümcü liderlik tipini incelemektedir. Tezler yüksek bir oranla (%88.2) hipotezlerini onaylayan sonuçlar bulmuşlardır. Bununla birlikte hiç bir çalışma eleştirel bir bakış açısı geliştirememişlerdir. Tezler çoğunlukla nicel araştırma modellerini kullanmışlardır. Tezlerin örneklem büyüklükleri yeterli olarak saptanmıştır. Araştırma sonucunda alanın nitel araştırmalara ihtiyacı olduğu önerilmektedir. Eğitim sosyal ve kültürel bir alan olmasından hareketle sosyal ve kültürel metotlar ile yeni araştırmalara ihtiyaç vardır. Nitel araştırmalar alana dair bilgimizin derinliğini artırma ve alanın özerkliğini artırma potansiyeli taşımaktadırlar.
Okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ile iş tatmini özelliklerine ilişkin öğretmen görüşleri İstanbul ili Bayrampaşa ilçesi örneği
Bu araştırmanın amacı İstanbul ili Bayrampaşa ilçesindeki ortaokullarda yöneticilik yapan Okul Müdürlerinin Öğretimsel Liderlik Davranışları ile İş Tatmini Özelliklerine İlişkin Öğretmen Görüşlerinin incelenmesidir. Bu kapsamda 48 öğretmen ile anket uygulaması yapılarak araştırmanın verileri toplanmıştır.İş doyumlarının belirlenmesi amacıyla Minnesota Doyum Ölçeği kullanılmıştır.Elde edilen veriler SPSS 17 programında frekans dağılımı, tanımlayıcı istatistik, Kruskall Wallis, Mann Whitney U ve Pearson testleri ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda mesleki deneyim parametresinde içsel tatmin düzeyleri arasında 0,05 düzeyinde anlamlı farklılık bulunurken, öğretmen görüşleri ve iş tatmini puanları arasında pozitif korelasyon olduğu belirlenmiştir. Yine çalışmamız için 11 adet anket uygulaması yapıldı. Anket formu, öğretmenlerin okul müdürü hakkındaki görüşlerini belirlemek amacıyla toplam 16 adet sorudan oluşmaktaydı. Anket uygulaması dört alt bölüm şeklinde hazırlandı. Bunlar kaynak sağlayıcı olarak, öğretimsel kaynak olarak, iletişim sağlayan kişi olarak ve görünür bir kişi olarak okul müdürü bölümleriydi. Her alt bölüm temel olarak üç ifadeden ve dördüncü olarak "diğer" seçeneğinden oluşmaktaydı. Bu seçenek için cevap verilen anket olmadığından anket puanlaması ve değerlendirmesi 12 ifade üzerinden yapıldı. Katılımcılara yöneltilen ifadeler, açık uçlu sorulara verecekleri, kendi görüşlerine dayalı cevaplar şeklinde hazırlandı. Nitel araştırma çalışması olarak hazırlanan anketler teker teker değerlendirildi. Verilen olumsuz yanıtlar için 1, kararsız veya ne olumlu ne olumsuz verilen yanıtlar için 2 ve olumlu düşünceler için 3 puan verilerek kategorik bir veri kümesi elde edildi. Her bir alt bölüm için verilen cevap değerleri toplanarak puanlar, dört alt bölüme ait puanların toplamından ise genel anket puanı elde edildi. Veri kümesinin analizinde SPSS 19.0 paket programı kullanıldı. Kategorik değişkenlerin sıklık ve yüzde oranları ile anket puanlarının ortalama ve standart sapma değerleri hesaplandı. Alt bölümlere ait puanlar arasındaki korelasyon için Spearman's Rho analizi kullanıldı. Tip-I hata değeri %5 üzerinden değerlendirildi. Anahtar Kelimeler: Öğretimsel Liderlik, Yöneticilik, İş tatmini.
Ortaöğretimdeki öğretmenlerin öğretimsel liderlik algısı ile öğretmenlerin motivasyonları arasındaki ilişki: İsparta ili örneği
Araştırmanın amacı ortaöğretimde çalışan öğretmenlerin öğretimsel liderlik algısı ile öğretmen motivasyonları arasındaki ilişkisinin incelenmesidir. Bu araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2023-2024 eğitim öğretim yılında Isparta il merkezinde farklı türdeki liselerde görev yapan öğretmenler oluşturmuştur. Basit tesadüfî örneklem alma yolu ile seçilmiş okullardan araştırmaya gönüllü katılan 393 öğretmen, örneklemi oluşturmuştur. Veri toplamak amacıyla kişisel bilgi formu, Öğretim Liderliği Davranışları Ölçeği, Öğretmen Motivasyonu Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın verileri çözümlenirken SPSS programından faydalanılmıştır. Betimsel istatistik, t-testi, anova, korelasyon, basit doğrusal regresyon testleri yapılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlar şunlardır: Gerçekleştirilen analiz sonuçları incelendiğinde katılımcıların öğretimsel liderlik algıları ile motivasyon algıları arasında istatistiksel açıdan anlamlı, orta düzeyli ve pozitif bir ilişki olduğu görülmektedir. Korelasyon analizi alt boyutlar çerçevesinde incelendiğinde benzer bir durum olduğu tespit edilmiştir. Alt boyutlar arasındaki ilişkiler düzeysel açıdan yer yer farklılıklar gösterse de istatistiksel açıdan anlamlı ve pozitif yönlü olduğu görülmektedir. Elde edilen bulgular neticesinde katılımcıların öğretimsel liderlik ve motivasyon algılarının yaşlarına, cinsiyetlerine, eğitim durumlarına ve yöneticilik tecrübelerine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Katılımcıların, öğretimsel liderlik algılarının mesleki yıl değişkenine göre farklılaşmadığı fakat motivasyon algılarının söz konusu değişken çerçevesinde farklılaştığı tespit edilmiştir. Katılımcıların öğretimsel liderlik ve motivasyon algılarının kurumdaki mesleki yıl ve mezun olunan okul türü değişkeni çerçevesinde farklılaştığı tespit edilmiştir
İlkokul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ile öğretmenlerin yaratıcılık düzeyleri arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı, ilkokullarda görevli öğretmenlerin algılarına göre, ilkokul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ile öğretmenlerin yaratıcılık düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu araştırma, ilkokul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ile öğretmenlerin yaratıcılık algı düzeylerinin bazı demografik özellikleri çerçevesinde anlamlılık düzeylerinin ortaya çıkarılması, aralarındaki ilişki düzeylerinin belirlenmesi ve öğretimsel liderliğin öğretmenlerin yaratıcılık algısı üzerindeki etkisinin açıklanmasına yönelik desenlenmiştir. Bu yönüyle araştırma ilişkisel tarama modelinde yapılandırılmış betimsel bir çalışma özelliği göstermektedir. Araştırma, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Muş il merkezinde bulunan ilkokullarda görevli 235 öğretmen ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları düzeyini belirlemek için Şişman (2014) tarafından geliştirilen ''Öğretimsel Liderlik Davranışları'' ölçeği ile öğretmenlerin yaratıcılık düzeylerini belirlemek için ise Uçar (2015) tarafından geliştirilen ''Öğretmen Yaratıcılığı'' ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, ilkokul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarını öğretmenlerin algılarına göre çoğu zaman yerine getirdikleri belirlenmiştir. İlkokul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarında yaş değişkenine göre anlamlı farklılık belirlenirken cinsiyet, medeni durum, mesleki kıdem ve okuldaki çalışma süresi değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Öğretmenlerin yaratıcılık düzeylerinin çoğu zaman seviyesinde olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin yaratıcılık düzeyleri ile cinsiyet, medeni durum, yaş, mesleki kıdem ve okuldaki çalışma süresi arasında anlamlı bir farklılık belirlenmemiştir. Öğretmen algılarına göre ilkokul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları ile öğretmenlerin yaratıcılık düzeyleri arasında orta düzeyde anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Öğretimsel Liderlik, Okul Yöneticiliği, Yaratıcılık, İlkokul, Öğretmen
İlköğretim ve ortaöğretim okulu yöneticilerinin öğretim liderliği rollerini gerçekleştirme düzeyleri ve bunu sınırlayan etkenler
Bu araştırma, Uşak İlindeki ilköğretim ve ortaöğretim okul yöneticilerinin öğretim liderliği rollerini gerçekleştirme düzeylerini ve bu rollerini sınırlayan etkenlerin önem düzeyini, öğretmen ve yöneticilerin görüşlerine göre ortaya koyabilmek amacıyla yapılmıştır. Ayrıca yönetici ve öğretmen görüşlerinin görev, eğitim kademesi, mesleki kıdem, branş ve cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığını da ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak ?Okul Müdürlerinin Öğretim Liderliği Davranışları Anketi? ile ?Okul Yöneticilerinin Öğretim Liderliğini Sınırlayan Etkenler Anketi? kullanılmıştır.Araştırma sonucunda, okul yöneticilerinin, öğretim liderliği rollerini genel olarak yeterli düzeyde yerine getirdikleri anlaşılmıştır. Bunun yanında, okul yöneticilerinin, öğretim liderliği rollerini gerçekleştirme düzeylerini öğretmenlere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek değerlendirdikleri ortaya çıkmıştır. Yine ilköğretim okulu yöneticilerinin, ortaöğretim yöneticilerine kıyasla daha yüksek düzeyde öğretim liderliği sergiledikleri anlaşılmıştır. İlk ve ortaöğretim yönetici ve öğretmenlerinin, ?Öğretmenlerin Desteklenmesi ve Geliştirilmesi? boyutunu, en düşük öğretim liderliği sergilenen alan olarak gördükleri ve bu konuda görüş birliği içinde oldukları ortaya çıkmıştır.Okul yöneticilerinin, öğretim liderliğini sınırlayan etkenlerin, kendi öğretim liderliği davranışlarını önemli ölçüde sınırladığını düşündükleri ortaya çıkmıştır. Öğretmenler ise, bu etkenlerin daha az sınırlayıcı olduğunu düşünmektedirler.Anahtar Kelimeler: Öğretim liderliği, öğretimsel liderlik, liderlik.
Öğretim liderliği, mesleki işbirliği, kolektif sorumluluk ve akademik başarı arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Bu araştırmada, öğretmen görüşlerine göre okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları, öğretmenlerin mesleki işbirliği ve kolektif sorumluluk düzeyleri olmak üzere okul düzeyindeki bu üç değişkenin ortaokul öğrencilerinin akademik başarısı ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmaya 2019-2020 ve 2020-2021 eğitim ve öğretim yılında Ankara'nın dokuz ilçesinde bulunan toplam 35 resmi ortaokuldaki 400 öğretmen katılmış ve 1246 öğrencinin akademik başarı puanları kullanılmıştır. Araştırmada "Öğretim Liderliği Ölçeği", "Mesleki İşbiliği Ölçeği" ve "Kolektif Sorumluluk Ölçeği" kullanılmıştır. Öğretmenlerin değişkenlere ilişkin görüşleri ortalama ve standart sapma biçiminde sunulmuş ve bazı demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermemesi durumu t-testi ve tek yönlü ANOVA ile tespit edilmiştir. Ayrıca, araştırmanın değişkenleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesinde Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Araştırmada, bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesinde hiyerarşik lineer modelleme (HLM) tekniğinden faydalanılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğretmenlerin öğretim liderliği, mesleki işbirliği ve kolektif sorumluluğa ilişkin algıları yüksek düzeyde bulunmuştur. En yüksek ortalamaya sahip öğretim liderliği davranışları okul misyonunun tanımlanması boyutunda gözlenirken, öğretim programının yönetilmesi boyutundaki davranışlar en düşük ortalamaya sahiptir. Öğretmenlerin araştırma kapsamındaki değişkenlere ilişkin görüşleri demografik değişkenlere göre incelendiğinde, cinsiyetine, medeni durumuna, eğitim düzeyine, kıdemine, okuldaki görev süresine göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Diğer bir bulguya göre öğretmenlerin öğretim liderliği, mesleki işbirliği ve kolektif sorumluluğa ilişkin algıları arasında orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Öğrencilerin akademik başarısı üzerinde etkili olan okul düzeyindeki değişkenler incelendiğinde öğretim liderliğinin görünür olma işlevi ile öğretmenlerin mesleki işbirliği ve kolektif sorumluluk algılarının doğrudan ve anlamlı etkisi olduğu görülmüştür.
Öğretmenlerin mesleki öğrenmesi ile bazı bireysel ve örgütsel değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin mesleki öğrenmesi ile bazı bireysel ve örgütsel değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan nicel araştırmanın örneklemini, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Kastamonu ilindeki kamu ilk ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan 810 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada; "Öğretmen Mesleki Öğrenme Ölçeği", "Öğretimsel Liderlik Ölçeği", "Okullarda Öğrenme İklimi Ölçeği", "Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği", "Öğretmen Coşkusu Ölçeği" ve "Mesleki Gelişime Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı, hiyerarşik regresyon ve yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin mesleki öğrenme düzeyinin yüksek olduğu, en yüksek ortalamanın uygulama, en düşük ortalamanın bilgi tabanına ulaşma alt boyutuna ait olduğu belirlenmiştir. Bağımsız değişkenler bağlamında öğretmenlerin; coşku, öğrenme iklimi ve öz yeterlik algıları çok yüksek düzeyde, öğretim liderliği algıları ve mesleki gelişime yönelik tutumları ise yüksek düzeyde bulunmuştur. Öğretmenlerin mesleki öğrenme etkinliklerine katılımlarının yansıtma boyutunda cinsiyete ve eğitim durumuna; uygulama boyutunda branşa ve öğretim kademesine; iş birliği boyutunda mesleki kıdeme göre anlamlı bir biçimde farklılaştığı görülmüştür. Araştırmanın bağımsız değişkenleri ile öğretmen mesleki öğrenmesi ve alt boyutları arasında orta düzeyde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Araştırma bulguları, örgütsel ve bireysel değişkenlerin her birinin öğretmen mesleki öğrenmesinin pozitif yönde anlamlı birer yordayıcısı olduğunu ortaya koymuştur. Öğretmenlerin mesleki öğrenmesi üzerinde bireysel ve örgütsel değişkenlerin doğrudan, örgütsel değişkenlerin ayrıca dolaylı anlamlı etkilerinin olduğu saptanmıştır. Öğretmen mesleki öğrenmesini doğrudan etkileyen en önemli değişken öğretmen coşkusudur. Öğretim liderliği ve öğrenme ikliminin öğretmenlerin mesleki öğrenmesi üzerindeki dolaylı etkilerinin; bireysel değişkenler olarak gruplandırılan öz yeterlik, öğretmen coşkusu ve mesleki gelişime yönelik tutum aracılığıyla gerçekleştiği belirlenmiştir.
Lise müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile öğretmenlerin öğrenen okul algısı arasındaki ilişki
Bu araştırmada öğretmenlerin lise müdürlerinin öğretim liderliği davranışları algısı ile öğrenen okul algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi hedeflenmiştir. İlişki düzeyini tespit etmek amacıyla araştırmada ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılında Niğde Merkez ilçede lise kademesinde görev yapmakta olan 1085 öğretmen oluşturmaktadır. Bu evrende görev yapan 305 öğretmen seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiş ve araştırmanın örneklemi oluşturulmuştur. Veri toplama sürecinde 202 öğretmenden elde edilen veriler kullanılmıştır. İhtiyaç duyulan verilere ulaşmak için Kişisel Bilgi Formu, Öğretim Liderliği Davranışları Ölçeği ve Öğrenen Okul Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonucu elde edilen verilerin normal dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Öğretmen algılarına göre öğretim liderliği ve öğrenen okul ölçeği toplam puanları hesaplanmış sonrasında lise müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile öğretmenlerin öğrenen okul algısı arasındaki ilişki düzeyini ortaya çıkarmak için pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Ayrıca lise müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının öğretmenlerin öğrenen okul algılarını ne düzeyde yordadığını ortaya koymak amacıyla basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır.Araştırma sonucu ortaya çıkan bulgular incelendiğinde lise müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile okullarının öğrenen okul olma algıları arasında yüksek ve pozitif düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu bunun yanında lise müdürlerinin Öğretim liderliği davranışlarının öğrenen okulun anlamlı bir yordayıcısı olduğu ortaya konmuştur.
Okul öncesi öğretmenlerinin ve yöneticilerinin öğretimsel liderlik bağlamında birbirlerinden beklentiler
Bu çalışmanın amacı okul öncesi öğretmenlerinin ve okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik bağlamında birbirlerinden beklentilerini belirlemektir. Araştırma nitel bir çalışma olup fenomenolojik desene dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Niğde'de görev yapmakta olan ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi ile belirlenen 14 okul öncesi öğretmeni ve 14 okul öncesi kurumu yöneticisi oluşturmaktadır. Çalışmada veriler, araştırmacı tarafından okul yöneticisi ve öğretmenlere yönelik olarak geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları ile toplanmıştır. Veri içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre "okulun resmi amaçlarının gerçekleştirilmesi" boyutunda yöneticilerin sıklıkla "mevzuat yükümlülüklerini yerine getirme"ye öğretmenlerin ise "yöneticilerinin alan bilgisine sahip olması gerektiği"ne vurgu yaptıkları belirlenmiştir. "Vizyon" boyutunda okul yöneticilerinin en sık dikkat çektikleri beklenti "paydaşlar ile işbirliği yapmak" iken öğretmenlerinki "vizyon oluşturma sürecine tüm paydaşların dahil edilmesi"dir. "İletişim" ile ilgili okul yöneticilerinin beklentileri "etkili iletişim becerilerine sahip olma"da öğretmenlerinki ise "objektif tutum sergileme"de odaklanmıştır. "Motivasyon" boyutunda okul yöneticilerinin en çok "etkili iletişim kurma"ya öğretmenlerin ise "ilgili olma"ya vurgu yaptıkları görülmüştür. "Kişisel ve mesleki gelişim" ile ilgili okul yöneticileri öğretmenlerden "sürekli mesleki olarak gelişme"lerini öğretmenler ise yöneticilierden "kendilerini fırsatlardan haberdar etme"lerini beklemektedirler. "Program"da okul yöneticilerinin en çok "programın gerçekleştirme"sine, öğretmenlerin ise "fiziksel düzenlemelerin yapılmasını destekleme"ye dikkat çektikleri belirlenmiştir. "Fiziksel ortam"la ilgili yöneticiler en çok "güvenlik tedbirleri alınması"na öğretmenler ise "kaynak ihtiyaçlarının karşılanması"na vurgu yapmışlardır. "Okul iklimi" ile ilgili okul yöneticileri en çok "olumlu ilişkiler kurma"ya öğretmenler ise "paydaş işbirliğini güçlendirme"ye dikkat çekmişlerdir. "Ders denetimi"nde okul yöneticilerinin beklentilerinin en çok "değerlendirme dönütlerini yerine getirme"de öğretmenlerin beklentilerinin ise "denetimleri okul öncesi ilkelerine dayalı olarak yapma"da odaklandığı belirlenmiştir. Araştırma sonucuna göre okul yöneticileri ve öğretmenlerin öğretimsel liderlik bağlamında birbirlerinden beklentilerinin çoğunlukla farklı konularda, az da olsa benzer konularda odaklandıkları ortaya konulmuştur.
Öğretimsel liderliğin görev motivasyonuna etkisi üzerine bir inceleme: Nevşehir'deki eğitim kurumlarında bir araştırma
Eğitim, toplumsal gelişmenin önemli kavramlarından biri olarak ifade edilebilir. Lider ise toplumu peşinden sürükleyen önder olarak düşünüldüğünde, lider ve liderlik kavramları yıllarca araştırmalara konu olmuş ve olmaya da devam etmektedir. Öğretmenlerin öğrencileri ve onların velileriyle beraberce belirledikleri sıralı hedeflere ulaşmak ve bu süreçte değerlendirme, destekleme ve kaliteyi artırma yönünde çalışmalar yaparak istenilen amaçlara ulaşmak için gerçekleştirilen yönetsel faaliyetler olarak tanımlanabilecek öğretimsel liderlik kavramı, eğitsel açıdan oldukça önemli yer teşkil etmektedir. Kurumların çalışma hayatının devamı ve sürekliliği için iş verimi ve iş doyumuna; çalışanlardan verim alabilmek için ise çalışanın görev motivasyonunun yüksek olmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Motivasyon konusunda da yıllarca yapılan çalışmalar da konunun önemini ortaya koymaktadır. Eğitim kurumlarındaki öğretimsel liderlik davranışları sergileyen öğretmenin görev motivasyonunu inceleyen bu çalışmanın amacı, öğretimsel liderlik davranışları seviyesi ile görev motivasyonu arasındaki ilişkinin öğretmenler ve okul yöneticileri bağlamında değerlendirilmesidir. Araştırma Türkiye'de Nevşehir ili içerisinde oluşturulan örneklemdeki eğitim kurumlarında öğretmen ve okul yöneticileri ile gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada veri toplama aracı olarak anket tercih edilmiştir. Öğretmenlerin öğretimsel liderlik rolleri ölçeği ile görev motivasyonu düzeyi ölçeğini oluşturan araştırmacılardan kullanım izni alarak birleştirilmiş olan anket öğretmenlere uygulanmış olup nicel verilere dayalı olarak araştırma tamamlanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 21.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Ankete dayalı verilerin analizinde Cronbach's Alpha güvenirlik testi, Çapraz frekans tablosu, Korelasyon analizi ve Regresyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel testlerde; bağımsız değişken öğretmenlerin öğretimsel liderlik rolleri, bağımlı değişken ise öğretmenlerin görev motivasyonu olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda yapılan analiz neticesinde öğretmenlerin öğretimsel liderlik rolleri ile görev motivasyonları arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişki olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin öğretimsel liderlik rollerinin görev motivasyonuna etkisi olduğu görülmüştür. Araştırma sonrasında konu ile ilgilenen araştırmacılara araştırma sonucunu destekleyebilecek ve daha geniş kitlelere, araştırmanın taşınmasını sağlayabilecek araştırma önerilerinde bulunulmuştur.
Meslek lisesi müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının araştırılması (Trabzon/Ortahisar örneği)
Özellikle son yıllarda okul müdürlerinin yönetici olmaları yanında iyi bir lider olmaları gerekliliği de tartışılır olmuştur. Bu bağlamda öğretim liderliği kavramı ortaya çıkmıştır. Bu liderlik türünün diğerlerinden farkı öğrenme ve öğretme üzerinde odaklanmasından kaynaklanmaktadır. Bu araştırmayla meslek lisesi müdürlerinin müdür yardımcıları ve öğretmenlerin görüşlerine göre belirlenen öğretim liderliği davranışlarını etkileyen faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma nicel desen temelinde tarama türünde bir araştırmadır. Bu çalışmanın evrenini 656 eğitimci oluşturmuştur. Örneklemini ise Trabzon ili Ortahisar ilçesindeki Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinde çalışan 288 eğitimci (müdür yardımcısı ve öğretmen) oluşturmuştur. Araştırmanın kapsamını oluşturan Trabzon ili Ortahisar ilçesinde görevli eğitimcilerin görüşlerini belirlemek için 58 soruluk bir anket kullanılmıştır. Anketin geçerliliği ve güvenirliliği test edilmiştir. Boyutlar arasındaki ilişkiler korelasyon analizi ile gruplar arasındaki farklılıklar ise Mann Whitney U testi ile SPSS 23.0 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Müdür yardımcıları ve öğretmenlerin algılarına göre müdürler okul amaçlarını belirleme, öğretimi denetleme ve değerlendirme alt boyutlarında en düşük; ulaşılabilir olma ve öğretmenlerin mesleki gelişimini destekleme alt boyutlarında ise en yüksek puanları almışlardır. Ayrıca öğretmen ve müdür yardımcılarının algılarına göre; müdürün öğretim liderliği davranışında okul amaçlarını iletme, eğitim programını düzenleme, öğrenci gelişimini izleme, öğretim zamanını koruma, ulaşılabilir olma ve öğrenmeyi teşvik etme boyutlarında anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Yine müdür yardımcılarından genç olanlar, öğretmenlerden ise yaşlı olanlar müdürü daha başarılı olarak bulmuşlardır.
İlkokul yöneticilerinin öğretimsel liderlik algıları ile zaman kullanımları arasındaki ilişki
İlkokul yöneticilerinin öğretimsel liderlik algıları ile zaman kullanımları arasındaki ilişkiyi konu alan bu araştırma 2017-2018 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Şişli ve Beyoğlu ilçelerindeki devlet okullarının ilkokul kademesinde görev yapan müdür ve müdür yardımcılarına uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 32 müdür, 41 müdür yardımcısı olmak üzere 73 ilkokul yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri demografik bilgileri içeren anket, "Öğretimsel Liderlik Algı Ölçeği" ve "Zaman Kullanımı Ölçeği" yoluyla toplanmıştır. Araştırma, betimsel nicel yöntemle ele alınmıştır ve araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemleri olarak sayı, yüzde, ortalama, standart sapma kullanılmıştır. İki bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında t-testi, ikiden fazla bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında Tek yönlü (One way) Anova testi kullanılmıştır. Anova testi sonrasında farklılıkları belirlemek üzere tamamlayıcı post-hoc analizi olarak Scheffe testi kullanılmıştır. Araştırmanın başlıca sonuçlarına bakıldığında ilkokul yöneticilerinin öğretimsel liderlik ölçeği ortalamaları yüksek bulunmuştur. İlkokul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarını gösterme düzeylerinin oldukça yüksek olduğu söylenebilir. İlkokul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarını gösterme düzeylerine ilişkin algıları öğretmenlik kıdemlerine, haftalık çalışma saatine, yöneticilik kıdemlerine göre fark etmemekte, anlamlı bir değişiklik göstermemektedir. Ancak ilkokul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarını gösterme düzeylerine ilişkin algıları yönetici olmadan önce görev yaptıkları okul türü/kademelerine göre değişmektedir. İlkokul yöneticilerinin zaman kullanımı ölçeği alt boyutlarına ilişkin zaman kullanım düzeylerine bakıldığında sırasıyla ebeveynler, ilçe (mem), okul, öğrenciler, öğretmenler, büro ve kişisel işlere zaman ayırdıkları tespit edilmiştir. İlkokul yöneticilerinin zaman kullanımı davranışları öğretmenlik kıdemlerine, yöneticilik kıdemlerine ve haftalık çalışma saatine göre fark etmemektedir. Ancak daha önce öğretmen olarak görev yaptıkları okul türü/kademesine göre fark anlamlı bulunmuştur.
İlkokul, ortaokul ve liselerde öğretmenlerin öğretimsel liderlik rollerine ilişkin görüşlerin belirlenmesi; Bursa ili örneği
Bu araştırmanın temel amacı; ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapmakta olan öğretmenlerin öğretimsel liderlik rollerini ne düzeyde yerine getirdiklerini öğretmen ve yönetici görüşleriyle ortaya koymaktır. Araştırma; tarama modelinin kullanıldığı betimsel bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Bursa İl Millî Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı 30 ilkokul, 18 ortaokul, 23 lise olmak üzere 72 resmi okulda öğretmen ve yönetici olarak görev yapmakta olan 394 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada öğretimsel liderlik konusunda yapılan alan yazın araştırması sonucu ulaşılan kaynaklara ve uzman görüşlerine dayalı olarak geliştirilen ve araştırma için uygunluğu kabul edilen Öğretmenler için Öğretimsel Liderlik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçek iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde katılımcılara ilişkin kişisel bilgiler, ikinci bölümde ise öğretmenlerin öğretimsel liderlikle ilgili rollerini gerçekleştirme düzeyini ölçmeyi hedefleyen 59 ifade yer almaktadır. Uygulanan ölçme aracının öğretmenler tarafından samimi bir biçimde tamamlandığı ve süreçte herhangi bir teknolojik sorunla karşılaşılmadığı varsayılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin öğretimsel liderlik rolleri; kazanımların seçilmesi ve belirlenmesi, kazımların paylaşılması, öğrenme-öğretme sürecinin düzenlenmesi, öğretimi uygulama-izleme-yönlendirme ve ölçme-değerlendirme-düzenleme ve geliştirme olarak ele alınmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistik ile Mann Whitney-U ve Kruskall Wallis Testleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin öğretimsel liderlik rollerini yerine getirme düzeyleri ile ilgili öğretmen ve yönetici görüşlerinin yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmen ve yöneticilerin öğretmenlerin öğretimsel liderlik rollerini yerine getirme düzeyleri ile görüşleri öğretimi uygulama izleme yönlendirme bölümündeçok yüksek, kazanımların seçilmesi ve belirlenmesi, öğrenme öğretme sürecinin düzenlenmesi ve ölçme değerlendirme düzenleme ve geliştirme bölümlerinde yüksek, kazanımların paylaşılması bölümünde ise orta seviyede olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada öğretmenler, müdür yardımcıları ve okul müdürleri olmak üzere üç farklı grup için cinsiyet, eğitim durumu, görev yapılan öğretim kademesi, branş ve kıdem değişkenlerine göre yapılan analizlerde elde edilen bulgular öğretmenlerin öğretimsel liderlik rollerini yerine getirme düzeylerine ilişkin görüşlerin en fazla öğretmenler arasında farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre öğretmen ve yöneticilerin öğretmenlerin öğretimsel liderlik rollerini yerine getirme düzeylerine ilişkin görüşlerinin katılımcıların tümünü içeren ve üç grup için ayrı ayrı yapılan analizlerde kazanımların paylaşılması bölümünde en düşük seviyede olması dikkat çekicidir. Bunun yanında, yapılan analizler sonucunda öğretmenlerin öğretimsel liderlik rollerini yerine getirme düzeylerine ilişkin en olumlu görüşün 5 yıldan az kıdem derecesinde bulunan sınıf öğretmenlerine ait olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Liderlik, Öğretimsel liderlik, Öğretim, Öğretmen.
Kaynaştırma / bütünleştirme süreçlerinde okul yöneticilerinin öğretimsel liderliği
Amaç: Bu çalışmanın amacı, çalışma kapsamında ele alınan üç farklı okuldaki okul yöneticilerinin kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları süreçlerine liderlik etme durumlarının, öğretimsel liderlik teorisi çerçevesinde karşılıklı olarak incelenmesidir. Yöntem: Bu araştırma nitel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiş olan bir çoklu durum çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubunu belirlemek için; 1. Büyükşehir statüsü bulunan bir ilin merkez ilçelerinden birinde, maksimum çeşitlilik örnekleme göre; farklı sosyoekonomik düzeylerde, derslik sayıları, öğretmen sayıları ve öğrenci sayılarına göre birbirinden farklı üç ortaokul belirlenmiştir. 2. Ölçüt örneklem yöntemine göre, bu okullarda, özel öğrenme güçlüğü tanısıyla öğrenim görmekte olan, 7. sınıf öğrencisi üç erkek öğrenci belirlenmiştir. 3. Araştırmanın çalışma grubunu belirlenmiş olan öğrenciler için okulların da oluşturulmuş olan BEP Birimi üyesi, okul müdürleri, müdür yardımcıları, okul rehber öğretmeni, sınıf rehber öğretmenleri, Türkçe öğretmenleri, öğrenci velileri ve öğrencilerin kendileri olmak üzere 3 okuldan toplam 22 katılım-cı oluşturmaktadır. Bulgular: Okul 1'de Okul müdürü, müdür yardımcılarına yetki devretmekte ve gerektiğinde müdahale etmektedir. Müdür yardımcıları rehber öğretmenlerin uzmanlık desteğiyle süreci yürütmektedirler. Okul 2'de süreçler okul rehber öğretmeni ve sınıf ve ders öğretmenlerinin işbirliğinde yürümekte, okul müdürü ve müdür yardımcısı resmi işlemleri yapmakta ve gerektiğinde müdahil olmaktadır. Okul 3'te okul müdürü kaynaş-tırma/bütünleştirme uygulamaları ile ilgili bürokratik işlemlere ve prosedürlere hakimdir. Süreçlerin okul rehber öğretmeninin uzmanlığında, müdür yardımcısının desteğiyle yürütülmesini sağlamaktadır. Her üç okulda da BEP hazırlama ve uygulama süreçleri birbirinden farklı şekilde yürümektedir. Sonuç ve Öneriler: Çalışma kapsamındaki her üç okulda da okul yöneticileri, teknik bir uzmanlık alanı olarak gördüklerinden, tanılama sürecine, BEP hazırlama ve değerlendirme süreçlerine müdahil olmamaktadır. Okul yöneticileri, kaynaştır-ma/bütünleştirme uygulamalarında yasal zorunlulukları yerine getirmeyi öncelemekte, resmi işlemleri yapmakta ve işlerin yapılıp yapılmadığını takip etmektedirler. Okul yö-neticileri, öğretim lideri olarak rol sergilemekten ziyade, süreçte daha aktif rol oynayan paydaşlar için kolaylaştırıcı, destekleyici bir tavır sergilemektedir. Paydaşlar kaynaştır-ma/bütünleştirme uygulamaları süreçlerini farklı anlamlandırmakta ve liderlik davranışları okuldan okula farklılık göstermektedir. Kaynaştırma/bütünleştirme uygulamalarını öğretmenlerin daha merkezi konumda sürece dahil oldukları okul öncesi eğitim kurumlarında ve ilkokullarda, ne şekilde işlediğini araştırılabilir. Özel gereksinimli öğrenciler için tanınan yasal hak ve imkan-lardan yararlanma durumları, çeşitli faktörlerin etkisiyle okuldan okula farklılık, gös-termektedir. Bu açıdan okul yöneticilerinin kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları bağlamında sosyal adalet liderliği rolleri de incelenebilir. Özel öğrenme güçlüğü tanısı ile öğrenim gören öğrenciler dışında, farklı tanılarla öğrenim gören öğrenciler için de benzer çalışmalar tasarlanabilir. Kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları süreçlerine öğretim lideri olarak yönetebilmeleri için özel eğitim alanında bilgi ve becerilerinin arttırılmasına ihtiyaç duyduklarından bu amaçla etkinliklere düzenlenebilir. Rehber öğ-retmenler, öğretmenler, müdür yardımcılarına kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları süreçlerinde mentorlük desteği sağlamak amacıyla,. Bakanlık bünyesinde, belirli okul bölgelerinde görev alacak koordinatörler görevlendirilebilir. Anahtar kelimeler: Öğretimsel liderlik, Kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları, Özel eğitimin yönetimi, Çoklu durum çalışması
İlk ve ortaokul okul yöneticilerinin öğretim liderliği davranışlarının öğretmenlerin 21. yüzyıl becerilerine etkisi
Bu araştırmada, ilk ve ortaokul okul yöneticilerinin gösterdikleri öğretim liderliği davranışlarının öğretmenlerin 21. yüzyıl becerilerine olan etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Kütahya il merkezindeki ilkokul ve ortaokullarda görev yapmakta olan 313 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri Demografik Bilgi Formu, Öğretim Liderliği Davranışları Ölçeği ve Öğretmen Adaylarına Yönelik 21. yy Becerileri Yeterlilik Algıları Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek için betimsel istatistiklere, ikili karşılaştırmalarda Mann Whitney-u testine, üç ve daha fazla karşılaştırmalarda Kruskal Wallis testine ve ilişkiyi ortaya koymada Spearman sıra korelasyon testine başvurulmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgularda, öğretmenlerin bakış açılarına göre yöneticilerin genellikle yüksek düzeyde öğretim liderliği davranış düzeylerinin bulunduğu görülmüştür. Bu araştırma ile okul yöneticilerinin göstermiş oldukları öğretim liderliği davranış düzeyleri öğretmenlerin cinsiyet, yaş, hizmet yılı gibi özelliklerine göre farklılık gösterirken, öğretmenlerin resmi veya özel okulda görev yapmalarına bağlı olarak farklılık göstermediği ortaya konulmuştur. Öğretmenlerin 21. yüzyıl yeterlilik algı düzeyinin (öğrenme ve yenilenme becerileri, yaşam ve kariyer becerileri, bilgi, medya ve teknoloji becerileri) düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin yeterlilik algı düzeylerinin cinsiyet, yaş, hizmet yılı ve okul türüne göre önemli farklılıklar göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin gösterdikleri öğretim liderliği davranışlarının öğretmenlerin yirmi birinci yüzyıl becerileri düzeyleri ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Belirlenen bu ilişki genel olarak orta düzeyde, bazı alt boyutlarda ise düşük düzeydedir.
Değişen liderlik rolleri perspektifinde okul yöneticilerinin öğretmen performansını yönetmesi
Okul yöneticilerinin öğretmen performansına bakış açısı geleneksel yönetici algılarının da etkisiyle uzun yıllar boyunca sadece öğretmen performansının ölçülmesi şeklinde olmuştur. Bu ölçme de öğretmenin Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenen standartlarına sahip olup olmadığının tespiti, öğretmenlerin birbirleriyle olan kıyaslamaları şeklinde sıralamalarının belirlenmesi, ders ortamlarında öğretmenlerin gözlemlenmesi sonucu sicil verilmesi gibi yöntemler kullanılmıştır. Bu anlamda okul yöneticilerinin öğretmen performansına bakış açısı değerlendirme ile sınırlı kalmıştır denilebilir. Diğer taraftan öğretmenlerin istenen performans standardının altında kaldığında neler yapılabileceği, tekrar nasıl motive edileceği, mevcut çalışanların performansının nasıl arttırılabileceği gibi sorunların çözümü ise böyle bir yaklaşımda cevapsız kalmıştır.Günümüzde ise okul yöneticilerinin değişen liderlik yaklaşımları çerçevesinde performansa bakış açıları da değişmiş ve performans değerlendirme yaklaşımı, yerini daha kapsamlı bir süreç olan performans yönetimine bırakmıştır.Buna göre okul yöneticisi dönüşümcü, müdahaleci, yenilikçi, vizyon sahibi, kolaylaştırıcı iç danışman ve gözlemci rolünü üstlenmiştir. Okul yöneticisinin sahip olması gereken her bir rol tek başına ciddi yetkinlikler gerektirirken; öğretmenin sürekli öğrenme, kendini geliştirme ve değişime hazır olması desteklenmelidir.Bir okul yöneticisi, öğretmenlerin sürekli gelişimleri, yeni bilgilerle donanımları ve değişikliklere ayak uydurmaları için sürekli geliştirme programları yapabilmelidir. Öğretmenlerin gelişmesini, okulun öncelikli bir amacı haline getirmelidir. Öğretmenleri geliştirmeye karşı duyarlılık geliştirerek, etkinlikleri öğretmenlerle birlikte planlaması, hizmetiçi eğitim etkinliğinin yararlı ve kalıcı olmasına katkıda bulunacaktır. Bu şekilde sürekli yetiştirilen, geliştirilen ve yetkinleştirilen öğretmenler, aldıkları eğitimi, sınıflarındaki öğrencilere yansıtacak, eğitim öğretimin niteliği artacak ve Türk Milli Eğitiminin amaçlarını gerçekleşme düzeyi yükselecektir.Anahtar Kelimeler: Yönetici liderlik rolleri, Performans yönetimi, performans değerlendirme, öğretmen gelişimi, paylaşılan vizyon.
Resmi ve özel ilkögretim okulu müdürlerinin ögretimsel liderlik davranışları
Arastırmanın amacı, resmi ve özel ilkögretim okulu müdürlerinin ögretimsel liderlik görevlerini yerine getirme düzeylerini belirlemektir. Ayrıca ögretimsel liderlik ile okul türü ve müdürünün bireysel özellikleri arasında bir iliski olup olmadıgı arastırılmıstır. Halliger (1983) tarafından gelistirilen PIMRS anketinin MEB'e uyarlanan bir versiyonu 16.6.2005- 10.9.2005 tarihlerinde istanbul'un Bahçelievler, Bakırköy, Besiktas ilçelerindeki resmi ve özel ilkögretim okulu ögretmenlerine uygulanmıstır. Ayrıca müdürlere kisisel bilgi formu uygulanmıstır. Tarafsız ve eksiksiz dolduruldugu görülen 473 anketin SPSS paket programına girilerek alt amaçlar dogrultusunda analizleri yapılmıstır. Okul türü ve müdürlerin kisisel bilgileri frekans ve yüzde olarak sunulmus; iki grup dagılımı arasındaki fark bagımsız grup t-testi, ikiden fazla grup dagılımı arasındaki fark tek yönlü varyans analizi teknigiyle analiz edilmistir. Gruplar arasındaki farklıgın kaynagını bulmak için Duncan testi uygulanmıstır. Arastırma bulguları asagıda özetlenmistir: Müdürlerinin cinsiyet ve medenî hâl degiskenlerine göre resmi ve özel okullar benzer bir yapıya sahiptir. Özel okullardaki müdürler daha düsük yas, ögretmenlik ve yöneticilik kîdemi ortalamasına ve daha üst düzeyde bir egitim düzeyine sahiptir. Resmi ve özel okul müdürlerinin ögretmenlik bransları ve mezun oldukları okullar arasında farklılıklar mevcuttur. Ögretmenler müdürlerin; ögretim zamanını koruma görevini çogunlukla, diger ögretimsel liderlik görevlerini ara sıra yerine getirdiklerini algılamıslardır. Ögretimsel liderlik görevlerinin tümünü resmi okul müdürleri ara sıra, özel okul müdürleri ise çogunlukla yerine getirmektedirler. Resmi ve özel okul müdürlerinin ögretimsel liderlik düzeyleri arasında anlamlı farklılıklar mevcuttur. Müdürün cinsiyet ve medenî hal degiskenleri, okul müdürlerinin ögretimsel liderlik görevlerinin çogunda; yas, ögretmenlik ve yöneticilik kıdemi, mezun oldugu lisans, lisansüstü egitimi ve bransı bireysel degiskenleri, okul müdürlerinin ögretimsel liderlik görevlerinin tümünde anlamlı farklara neden olmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ögretimsel Liderlik, lkögretim Okulu, Resmi ve Özel Okul, Müdürlerin Bireysel Özellikleri.