Ortaöğretime geçişte kapsamlı akademik gruplama ve eşitsizliğin yeniden üretimi

Başarı ve sosyoekonomik arka plan arasındaki ilişkiyi inceleyen pek çok araştırmacı, akademik gruplamanın başta alt başarı gruplarına yerleştirilen öğrenciler olmak üzere çoğu öğrenci için akademik başarıyı artırmadığı sonucuna ulaşmıştır. Dahası, görece alt sosyal sınıflardan gelen yoksul öğrencilerin düşük başarı gruplarına yerleştirilmesine sebep olduğu gerekçesiyle gruplama yaklaşımı eleştirilmiştir. TEOG sistemi (2013-2017) ise ortaöğretime geçişte bütün öğrencilerin sınav başarısına göre hem okul türleri arasında hem de aynı okul türü içerisinde sınıflandırıldığı ve ayrıştırıldığı kapsamlı bir akademik gruplama örneği olmuştur. Okulların ve öğrencilerin başarı düzeylerine göre etiketlendiği bu sistemde, başarısız öğrencilerin ve dolayısıyla gittikleri okulların etiketlenmesinin belirli ön kabullere yol açarak bu öğrencileri daha fazla başarısızlığa sürükleyecek birtakım süreçleri beraberinde getirip getirmediği sorusu araştırılması gereken önemli bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği bu çalışmada, TEOG sisteminde başarılı/başarısız öğrencilerin ve dolayısıyla gittikleri okulların başarılı/başarısız kabul edilmesinin eğitimin temel bileşenleri açısından sonuçlarının keşfedilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın bulguları, okulun genel ikliminin, okula ilişkin geliştirilen algının, öğrenci ve öğretmenlerin motivasyonunun, sunulan öğrenme fırsatlarının ve dolayısıyla eğitimin genel niteliğinin okulların TEOG yerleştirmesine bağlı oluşan genel başarı düzeyine göre farklılaştığını göstermektedir. Ayrıca, gruplamanın öğrencileri sadece başarı düzeyine göre değil aynı zamanda sosyoekonomik arka planına göre ayrıştırdığı yönünde güçlü bulgular elde edilmiştir. Buna göre, sosyoekonomik açıdan dezavantajlı öğrenciler başarı düzeyi orta veya düşük okullarda yoğunlaşmaktadır. Tüm bu bulgular birlikte değerlendirildiğinde, TEOG uygulamasıyla sosyoekonomik arka plan ile akademik başarı arasındaki ilişkinin daha da güçlenme eğilimi gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Eğitimsel eĢitsizlik, eĢitsizliğin yeniden üretilmesi, etiketleme, ortaöğretime geçiĢ, sosyal politika, TEOG