Ortaokul 5-8. sınıf öğrencilerinin üstbilişsel okuma ve okuduğunu anlama becerilerinin değerlendirilmesi

Bu araştırmada, ortaokul 5-8. sınıf öğrencilerinin üstbilişsel okuma ve okuduğunu anlama becerileri ile bu beceriler arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma karma araştırma yöntemlerinden yakınsak paralel desende yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 Eğitim Öğretim Yılında Diyarbakır ili merkez ilçelerinde bulunan 19 resmi okuldan 2605 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada, Mokhtari ve Reichard (2002) tarafından geliştirilen ve E. Öztürk (2012) tarafından Türkçeye uyarlanan Okuma Stratejileri Üstbilişsel Farkındalık Envanteri ile araştırmacı tarafından geliştirilen Okuduğunu Anlama Başarı Testleri ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır. Araştırmada nicel veriler Anova, t-testi, Pearson korelasyon testi, regresyon analizi, Kruskal-Wallis H testi ve Mann-Whitney U testi ile analiz edilmiştir. Nitel veriler ise içerik analizi ile analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; 5. ve 6. sınıf öğrencilerinin üstbilişsel okuma becerilerinin yüksek, 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin orta düzey olduğu tespit edilmiştir. 5. ve 7. sınıf öğrencilerinin üstbilişsel okuma becerilerinin cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. 6. ve 7. sınıf öğrencilerinin üstbilişsel okuma becerilerinin anne ve baba eğitim düzeyine göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ortaokul 5-8. sınıf öğrencilerinin üstbilişsel okuma becerilerinin bir yılda okunan kitap sayısına, okumaya ayrılan günlük süreye ve aile ile kitap okuma saati uygulamasına göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ortaokul 5-8. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerinin cinsiyete, anne ve baba eğitim düzeyine göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. 5, 6 ve 7. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerinin bir yılda okunan kitap sayısına göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerinin okulda uygulanan okuma saati uygulamasına göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ortaokul 5-8. sınıf öğrencilerinin üstbilişsel okuma becerileri ile okuduğunu anlama becerileri arasında anlamlı ve olumlu yönde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ortaokul 5-8. sınıf öğrencilerinin üstbilişsel okuma becerilerinden en fazla amaç belirleme, altını çizme ve tekrar okuma stratejilerini kullandıkları belirlenmiştir.