Ortaokul 6.sınıf öğrencilerinin değişkenleri belirleme ve hipotez kurma becerilerinin geliştirilmesindeki zorluklar

Bu araştırmada altıncı sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerinden olan değişken belirleme-kontrol etme ve hipotez oluşturma becerilerinin gelişiminde karşılaşılan zorlukların tespit edilmesi ve buna yönelik çözümlerin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Araştırmada açımlayıcı sıralı karma desen kullanılmıştır. Katılımcı grubu, Nevşehir il merkezindeki bir ortaokulda öğrenim görmekte olan 42 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmacı bu çalışma grubunun aynı zamanda fen bilgisi öğretmeni olduğundan önce nicel sonra da nitel veriler toplanmıştır. Böylece araştırılan duruma yönelik daha kapsamlı ve detaylı yapılara ulaşabilme imkânı elde edilmeye çalışılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak bilimsel süreç becerileri testi, fen bilimleri dersi kaygı ölçeği, motivasyon ölçeği, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve sınıf içi gözlem formu veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Çalışmanın veri toplama süreci yaklaşık on altı hafta sürmüştür. Elde edilen veri setlerinin analizinde betimleyici istatistikler (aritmetik ortalama, standart sapma, yüzdelik oran vb.) kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz yöntemi kullanılarak her bir alt probleme yönelik nicel ve nitel verilerin bir bütünlük içerisinde sunulmasına özen gösterilmiştir. Elde edilen veriler incelendiğinde, öğrencilerin deneysel düzeneklerde kontrol edilmesi gereken faktörleri ve manipüle edilecek değişkenleri belirlemede, ayrıca gözlem ve veriler arasındaki ilişkileri temel alarak bilimsel tahminlerde bulunmada zorlandıkları gözlenmiştir. Bu zorlukların, öğrencilerin bilimsel düşünme ve kritik değerlendirme yeteneklerinin tam olarak gelişmemiş olmasından kaynaklandığı söylenebilir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; öğrencilerin fen bilimlerine karşı tutumlarının öğrenme süreçlerini doğrudan etkilediği, olumlu tutum sergileyen öğrencilerin derslere daha aktif katılım sağladıkları ve yeni kavramları öğrenmeye daha açık oldukları sonuçlarına ulaşılabilir. Ayrıca öğretim materyallerinin yetersizliğinin ve sınıf içinde pasif öğretim yöntemlerinin kullanımının öğrencilerin derslere olan ilgisini ve katılımını azaltabileceği de belirlenmiştir. Bu nedenlerle görsel ve pratik öğeler içeren öğretim materyallerinin, interaktif öğretim yöntemlerinin, deney ve uygulamalı aktivitelerin bu zorlukları gidermede etkili olabileceği düşünülmektedir. Sıralanan bu stratejilerin uygulanmasının, öğrencilerin bilimsel süreç becerilerinin etkin bir şekilde geliştirmelerine yardımcı olacağı düşünülmektedir.