Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin orantısal düşünme becerilerinin SOLO Taksonomisi ile incelenmesi

Bu çalışmanın amacı ortaokul öğrencilerinin orantısal akıl yürütme becerilerini ve süreçteki hatalarını SOLO Taksonomisi yardımıyla incelemektir. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden örnek olay incelemesi niteliğindedir. Araştırmanın birinci aşamasının katılımcıları 2016-2017 eğitim öğretim yılında Orta Karadeniz Bölgesinde bulunan bir devlet okuluna devam eden 33 yedinci sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Katılımcı öğrenciler arasından amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen 10 öğrenci çalışmanın ikinci aşamasında yer almıştır. Veri toplama aracı olarak iç tutarlık katsayısı 0,86 ve madde ayırıcılık indekslerinin 0,50 ile 0,71 arasında yer alan Orantısal Akıl Yürütme Becerisi Testi kullanılmıştır. Öğrencilerin akıl yürütme becerileri ile ilgili daha ayrıntılı bilgi toplamak amacıyla testteki sorulardan öğrencilerin en çok hata yaptıkları 5 problem durumu belirlenmiş ve öğrencilerle bu problemlerle verdikleri yanıtlarla ilgili yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmeler kayıt altına alınarak araştırma verisi olarak değerlendirilmiştir. Öğrencilerin oran, orantı, doğru orantı ve ters orantı gibi terim ve kavramları anlamakta ve problem çözme sürecinde uygun olarak kullanmakta zorlandıkları görülmüştür. Öğrencilerin çarpımsal ilişki gerektiren durumlarda toplamsal ilişki, toplamsal ilişki kurmaları gereken durumlarda ise çarpımsal ilişki kurdukları gözlenmiştir. Öğrencilerin orantısal düşünme becerisi gerektiren problemlerin çözerken 5 farklı hatalı strateji kullandıkları görülmüştür. Bu stratejiler toplamsal ilişki stratejisi, veri ihmali stratejisi, sayıları kullanma ve içerik yok stratejisi, duygusal cevap verme stratejisi ve orantısal olmayan durumları belirleyememe hatası olarak belirlenmiştir. Bu bulguların yanı sıra görüşmeden edilen veriler araştırmacı tarafından orantısal düşünme becerisine yönelik geliştirilen SOLO Taksonomisi Rubriği ile incelenmiştir. Orantısal düşünebilme becerisi puanlarına göre yüksek puan düzeyinde kabul edilen öğrencilerin SOLO Taksonomisi değerlendirme ölçütlerinde de genel olarak ilişkisel yapı ve soyutlanmış yapı üst düzeylerinde oldukları görülmüştür. Orta puan düzeyinde kabul edilen öğrencilerden SOLO Taksonomisinin soyutlanmış yapı seviyesinde yer alan olmamıştır. Bu düzeydeki öğrenciler orantısal akıl yürütme becerisi problemlerine çoğunlukla tek yönlü yapı ve çok yönlü yapı düzeyinde cevaplar vermişlerdir. Düşük puan düzeyinde kabul edilen öğrencilerin de orta grupta öğrencilere benzer şekilde SOLO Taksonomisi ölçüt becerilerinde de düşük seviyelerde yer aldığı görülmüştür. Bu seviyede bulunan dört öğrenciden hiçbiri soyutlanmış yapı ve ilişkisel yapı taksonomi seviyelerinde yer alamamıştır. Özellikle orantısal olmayan ilişkiyi belirlemeleri gereken problemde öğrencilerin tamamı orantısal düşünebilme puanında 0 puan, SOLO Taksonomisinde ise tek yönlü yapı yani 1 puan seviyesinde yer almışlardır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre günlük yaşam durumları içeren sorularda öğrencilerin daha az hata yaptıkları ve çok daha iyi akıl yürüttükleri görülmüştür. Bu nedenle eğitimcilerin özellikle oran ve orantı konusunun öğretiminde günlük hayat problemlerinden yararlanılması önerilmektedir. Çalışmada yapılan öğrenci görüşmelerinde sesli düşünen ve fikirlerini ifade etmesi için teşvik edilen öğrencilerin hatalarını çok daha hızlı fark ettikleri ve telafi edebildikleri gözlenmiştir. Bu nedenle öğrencilerin düşüncelerini sesli olarak ifade etmesinin hatalı öğrenmelerin önlenmesinde önemli olduğu düşülmekte ve matematik derslerinde kullanılması önerilmektedir.