Ortaokul 8.sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersinde yer alan sosyobilimsel konulara yönelik metaforik algıları

Bu çalışmanın amacı, ortaokul 8.sınıf öğrencilerinin sosyobilimsel konularla ilgili sahip oldukları algıları ve bu algılara kazandırdığı anlamı metaforlar aracılığıyla ortaya çıkarmaktır. Araştırma kapsamında seçilen katılımcılar, amaçlı örnekleme türünden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışmaya, Iğdır ilinin şehir merkezinde bulunan üç ortaokulda öğrenim gören toplam 103 sekizinci sınıf öğrencisi katılmıştır. Çalışma, nitel araştırma desenlerinden olgubilimi (phenomenology) desenine göre yürütülmüştür. Araştırmada öğrencilerin sosyobilimsel konulara bakış açılarının tespit edilebilmesi için fen bilimleri dersi müfredatından seçilen sosyobilimsel konular odaklı açık uçlu sorulardan oluşan görüşme formu ilgili literatür taraması ve uzman görüşü yardımı ile araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Formda toplamda 10 sosyobilimsel konu üzerinde durulmuş açık uçlu sorular bulunmaktır. Her bir sosyobilimsel konu için metafor üretilmesi istenmiştir. Örneğin: "Kan Bağışı ….. gibidir. Çünkü ....." şeklindedir. Verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Analiz başlangıcında elde edilen tüm veriler incelenmiştir ve araştırmada elde edilen toplam 103 formdan amacına uygun doldurulmadığı görülen 26 form araştırmadan çıkarılmıştır ve araştırmaya 77 form ile devam edilmiştir. Geçerli metaforlar her sosyobilimsel konu için açılan başlık altında önce frekans (f) ve yüzdeleri (%) daha sonra alfabetik sıraya konulup tablo şeklinde sunulmuş olup nitelik bakımından benzer metaforlar ilişkili olma sebepleri ile birlikte kategoriler altında toplanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, öğrencilerin formda yer alan sosyobilimsel konular hakkında bilgi sahibi oldukları görülmüştür. Öğrencilerin sosyobilimsel konular hakkındaki algılarını çok sayıda metafor ile yansıttıkları görülmüş olup farklı sosyobilimsel konulara farklı sayıda kişinin cevap verdiği görülmüştür. Her sosyobilimsel konu için oluşturulan metaforlar ayrıca incelenmiş olup farklı sosyobilimsel konulara yönelik olumlu, olumsuz ve iki yönlü metaforların oluşturulduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak öğrencilerin sosyobilimsel konularının genel çerçevede özellikleri hakkında bilgi sahibi oldukları gözlenmiş, farklı sosyobilimsel konulara yönelik çok sayıda farklı algıların tespit edilmesi ile sosyobilimsel konuların fen eğitimde ve fen araştırmalarında daha fazla yer alması gerektiği bu çalışma ile bir kez daha ortaya konmuştur.