Metafor
131 theses under this subject heading
Lakoff, kavramsal metaforlar ve sonsuzluğun temel metaforu
Geleneksel anlamda matematik biçimsel, nesnel ve kesinlik içeren yapısıyla metafordan bağımsız görünür. Oysa çağdaş emprik araştırmalar bu görüşün yanlış olduğunu savunuyor. Geleneksel metafor teorilerine tarihsel bir bakış, metaforun hala tartışmalı ve yeterince anlaşılmayan bir kavram olduğunu ortaya koymaktadır; bu geleneksel olmayan bir yaklaşımı motive eder. Lakoff ve Johnson ve diğer teorisyenlerin önerdiği gibi, metaforun yerini paradigmatik olarak düşünce sistemimizin merkezine taşımak, hem metafor hem de kavrama olan bakışımızı ilerletiyor. Aynı zamanda matematik ile metafor arasında bağ kurabilecek yeni felsefi ve bilişsel sorulara yol açıyor. Matematiksel ifadelerde gündelik dilin metaforik yapısını bulabilir miyiz? En basit matematiksel fikirler nasıl oluyor da karmaşık matematiksel fikirlere yol açıyor? Sonsuzluk gibi anlaşılması zor ve paradoksal bir fikir, nasıl matematik gibi nesnel ve kesin bir alanda yer bulur? Lakoff ve Núñez, bu sorular bağlamında matematiksel fikirlerin yapısısının kavramsal metafor gibi insan bilişsel mekanizmaları tarafından nasıl sağlandığını ele almaktadır. Bu çalışma, metaforun felsefi serüveninden başlayıp 'sonsuzluk' metafor örneği ile sonlanacak şekilde, metaforun matematikte nasıl kurucu bir rol oynadığını göstermeyi amaçlamaktadır.
Sosyal bilgiler ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin aile birliğine önem verme değerinin metaforlar yoluyla incelenmesi
Aile; günümüz toplumunda çekirdek aile olarak ortaya çıkan tanıma istinaden kan yoluyla akrabalık kurulan baba, anne ve çocuklardan oluşan toplumun en küçük kurumdur. Bireylerin eğitiminin ilk başladığı yer olan aile kurumu çocukların doğruyu yanlışı öğrendiği ilk yerdir aynı zamanda toplumumuzu ayakta tutan kök değerlerimizin ilk öğrendiği yer aile birliğidir. İnsanların sosyal hayatta birbirine karşı davranışı, yaklaşımı bireyleri etkilemektedir. Çocuğun gelişimini de birçok faktör etkilemektedir. Aile içinde birbirimize olan tutumumuz çocuğun mizacını şekillendirmektedir: Aile içinde bireylerin birbirine karşı etkili iletişimi, hoşgörülü ve anlayışlı olması aile birliğinin temellerini atmaktadır. Bu çalışmada Sosyal Bilgiler ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin "Aile birliğine önem verme değerine" yönelik tutumlarının metaforlar yoluyla belirlenmesi istenmektedir. Araştırmanın katılımcıları 2019-2020 eğitim-öğretim yılı içerisinde Ankara ilinde öğrenim gören Sosyal Bilgiler ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerdir. Araştırma 447 Sosyal Bilgiler ortaokul sekizinci sınıf öğrencisiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri tüm anket formlarında bulunan "Aile Birliği….…gibidir, çünkü…" ifadesi yardımıyla toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde içerik analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda "Aile birliği değerine" yönelik Sosyal Bilgiler ortaokul sekizinci öğrencileri tarafından en fazla ağaç, çiçek, zincir, su hayat, güneş olarak algıladıkları görülmektedir. Ayrıca öğrencilerin aynı metaforları farklı kategoriler altında kullandıkları belirlenmiştir.
Reklam bilgi işleme stratejilerinde cinsiyet farklılıkları: Seçicilik hipotezi çerçevesinde reklam tepkisine yönelik deneysel bir çalışma
Toplumsal cinsiyet sıklıkla pazar bölümleme stratejisi olarak kullanılmaktadır. Hedef pazarlara uygun etkili reklam stratejilerinin belirlenmesinde toplumsal cinsiyetin önemi hem akademisyenler hem de reklam profesyonellerinin artan ilgisine sahiptir. Reklam bilgi stratejilerinin kadın ve erkek arasında nasıl farklılaştığı ve toplumsal cinsiyet farklılıklarını gözeten etkili reklam kampanyası yaratmada hangi stratejinin doğru olduğu hem akademisyenler hem de reklamcılar için cevaplanması gereken önemli sorulardır. Kadın ve erkeğin bilgi işleme stratejilerine uyan reklam formatının reklamın etkisini artırdığı evrensel olarak kabul edilen bir gerçektir. Seçicilik hipotezine göre, yüksek ilginlik koşulları dışında, cinsiyet farklıkları oluşmaktadır, çünkü erkekler mesaj tema ya da şemalarının tamamıyla harekete geçerken, kadınlar daha çok mesaj içeriğini detaylandırarak işleme ile meşgul olurlar. Seçicilik hipotezinin varsayımları kadının ve erkeğin farklı basın reklamlarına (rasyonel/duygusal ve metaforlu/düz) nasıl tepki verdiklerini bulmak amacıyla bir deneyde test edilmiştir. Sonuçlar, erkeklerin rasyonel çekicilikli reklama daha olumlu yanıt vermemesi dışında, genel olarak seçicilik hipotezinin varsayımlarını desteklemektedir. Reklam teorisine katkısı ve araştırma tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Reklam, bilgi işleme, cinsiyet farklılıkları, reklam çekicilikleri, metafor
Murathan Mungan'ın Çador adlı eserinin çözümleyici yazın eleştirisi
?Murathan Mungan'ın Çador Adlı Eserinin Çözümleyici Yazın Eleştirisi? adını taşıyan bu çalışmada Mungan'ın imgesel bir dille kaleme aldığı Çador anlatısı ele alınmış, anlatı üç aşamada değerlendirilerek yüzeyden derine doğru ilerleyen bir araştırma sunulmuştur. İlk aşamada anlatı çözümlemesi verilerek yazın yapıtına daha geniş ve bir bütün olarak bakma olanağı sağlanmış, ikinci aşamada bütün parçalara ayrılarak sözcük anlambilim değerlendirmesi yapılmış ve son aşamada parçalara ayrılan metinden yeni bir bütün elde etmek gayesiyle eserdeki metafor kullanımı incelemeye alınmıştır. Çalışmanın en önemli bölümü olan ?metafor kullanımı?nda 12 metafor incelenmiştir, bu metaforlar; araba metaforu, yılan metaforu, yol metaforu, kadın metaforu, baba metaforu, söz metaforu, mezar metaforu, ölüm metaforu, burka metaforu, meczup metaforu, toz metaforu ve dağ metaforudur.Çağrışımsal bir eser olan ve bu özelliğiyle çoğul okumalara olanak tanıyan bir anlatı konumundaki Çador, bu özelliğinden ötürü araştırma konusu olmuş ve böylece yapıttaki en dikkat çekici unsur olan dil ve anlatımı incelemeye alınmıştır. Modern Türk edebiyatının son dönemdeki önemli temsilcilerinden Murathan Mungan'ın Çador yapıtı biçim ve içerik olmak üzere iki dilsel yönden araştırılarak, ufak bir dil malzemesinin yoğun bir anlam ve söyleyiş zenginliği ile sınırlarının nasıl genişleyebildiği gösterilmeye çalışılmıştır.
Attila İlhan'ın şiirlerinde ontolojik metaforlar
Dil; sürekli değişen, gelişen, çok yönlü ve kendi içerisinde sistematik bir düzene sahip olan canlı bir yapıdır. İnsan zihninde bilişsel düzeyde karşılık bulan kavramlar, farklı değişkenlere bağlı olarak anlamsal düzeyde değişebilmekte ve genişleyebilmektedir. Dilde yer alan anlamlandırma ve aktarma çabası, anlam biliminin çalışma alanına da kaynaklık etmektedir. Sözcükler arasında yer alan anlamsal aktarımlar, epistemik ve ontolojik uygunluklar; yeni anlamların dile kazandırılmasında ve ifade gücünün artırılmasında öne çıkan dilsel bir özelliktir. Buradan yola çıkılarak metaforlar, yeni bir anlamlandırma çabası olarak görülebilir. Metafor, Grekçe "meta: öte" ve "pherin: taşımak" kelimelerinden oluşan, klasik görüşe göre bir söz sanatı; çağdaş metafor görüşüne göre ise bir kavramı başka bir kavramla anlatma ve kavramlar arası bir aktarımdır. Şiiri oluşturan anlam derinliklerine yine şiirde kullanılan imgelerin yeterince anlaşılmasıyla ulaşılabilir. Metaforlar da imgelerin temelinde yer alan duygu, düşünce ve olguların kaynağına ulaşmakta bir araç özelliği gösterirler. Bu anlamda şiir incelemelerinde yapılacak metaforik analizler, şiirin anlam dünyasına nüfuz edebilmeyi kolaylaştırdığı kadar şiir metinlerinde kavrama dayalı dilsel özelliklerin de görülebilmesini sağlayacaktır. Yapılan çalışmaların genelde klasik tarzda şiir yorumlamaları ya da şair, zihniyet, imge, şiir ilişkisine dayalı bağlantıları inceleyen tarzda yapıldığı görülmektedir. Metin incelemelerinde metaforik bulgular, hem metnin derin yapısındaki anlam ilişkilerini görmede hem de şairin duygu ve düşünce dünyasını belirlemede bir seçenek sunmaktadır. Bu çalışmada, Attila İlhan'ın şiirlerinde yer alan ontolojik metaforlar tespit edilmeye çalışılmış; elde edilen metafor örnekleri kaynak alanlarına ve ontolojik metafor çeşitlerine göre sınıflandırılarak incelenmiştir. Toplumcu gerçekçi bir şair olan Attila İlhan, bazı şiirlerinde toplumsal temalara dayalı olarak bireysel duyarlılığını da ön plana çıkaran bir sanatsal söylemi ortaya koymuştur. Şaire ait beş ayrı şiir kitabından elde edilen metafor örnekleri, Lakoff-Johson'un "Metaforlar/Hayat-Anlam ve Dil" adlı eserde ortaya koydukları çağdaş metafor teorisi/görüşü doğrultusunda incelenmiştir. İncelemede, şiirde anlam derinliğini sağlayan imge kullanımının metaforlarla ilişkisi ortaya konmuş; Attila İlhan'ın şiirlerinde yer alan ontolojik metaforların şiirin tema ve anlam dünyasına olan katkısı görülmeye çalışılmıştır. Anahtar Kavramlar: Metafor, ontolojik metaforlar, imge, Attila İlhan.
Okul yöneticilerinin ve okulöncesi öğretmenlerinin okulöncesi eğitimine yönelik metaforik algılarının karşılaştırılması
Bu çalışmanın amacı, okul yöneticileri ve okulöncesi öğretmenlerinin okulöncesi eğitimine yönelik algılarını metaforlar yolu ile açığa çıkarmaktır. Bu amaç doğrultusunda, okulöncesi eğitimine yönelik elde edilen metaforlar, karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışma nitel araştırma desenlerinden biri olan olgubilim deseni temele alınarak yürütülmüştür. Araştırmanın verileri açık uçlu yazılı görüşme formuyla toplanmıştır. Veriler 2020-2021 eğitim öğretim yılında, Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesinde MEB'e bağlı okullarda görev yapan okul yöneticilerinden ve okulöncesi öğretmenlerinden gönüllülük esasına göre toplanmıştır. Çalışma grubu 27 okul yöneticisi ve 36 okulöncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Toplanan veriler içerik analizine tabi tutularak çözümlenmiş ve anlamlandırılmıştır. Toplanan metaforlar ve açıklama cümleleri, güvenirliği artırmak amacıyla iki farklı kodlayıcı tarafından detaylı bir şekilde okunarak taslak bir forma aktarılmıştır. Okul yöneticilerinin geliştirmiş olduğu metaforlar 11 kategori altında toplanmıştır. Bu kategoriler toplam 56 farklı metafordan oluşturulmuştur. Bu metaforlar 71 defa tekrar edilmiştir. Okul yöneticileri tarafından geliştirilen metaforların ortak özelliklerinden ve benzer açıklamalarından hareketle yapılan kategorizasyon sürecinden sonra en çok tekrar edilen kategoriler şunlardır; Yuva Hissi Veren, Geleceğe Hazırlayan, Başlatan, Şekil Veren, Üreten ve Emek Veren. Okulöncesi öğretmenlerinin geliştirmiş olduğu metaforlar 12 kategori altında toplanmıştır. Bu kategorilerden toplam 55 farklı metafor geliştirilmiştir. Bu metaforlar 92 defa tekrar edilmiştir. Okulöncesi öğretmenleri tarafından geliştirilen metaforların ortak özelliklerinden ve benzer açıklamalarından hareketle yapılan kategorizasyon sürecinden sonra oluşan kategoriler; Üreten ve Emek Veren, Şekil Veren, Başlatan, Yuva Hissi Veren, Eğlendiren. Elde edilen bulgular ışığında yöneticilerin, öğretmenlerin sınıf içi etkinliklerinde yaşadığı zorlukları yakından takip etmeleri, okulöncesi öğretmen adaylarının mesleklerine yönelik öz farkındalık geliştirici eğitim almaları önerilmiştir. Bu öneriler, uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik olarak iki başlık altında toplanmıştır.
Mihrî Hâtun, Leylâ Hanım ve Âdile Suldan dîvânlarında tasavvufî müşterekler
Mihrî Hâtun, Leylâ Hanım ve Âdile Sultan dîvânlarında, mutasavvıf şâirlerin şiir ve hikmetlerinde zikrettikleri mananın, dîvân edebiyatının mefhum ve kalıplarıyla ifade edilmiş olması, dikkatimizi çekmiştir. Bu üç şâirimizin Halvetî, Mevlevî ve Nakşî dervişi olmalarının şiirlerindeki etkilerini görmek istememiz bizi bu çalışmayı yapmaya yöneltmiştir. Mihrî Hâtun, XV. yüzyılda Amasya'da yaşamış önemli bir dîvân şâirimizdir. Osmanlı şehzâdelerinin meclislerinde bulunmuş, ilim geleneği olan bir ailede yetişmiş, irfan sahibi bir hanımdır. Osmanlı topraklarında ilk Halvetî hareketini başlatan Pir İlyas, Mihrî Hâtun'un dedesidir. Çalışmamızda, Mihrî Hâtun'nun şiirlerindeki cesur ifadelerin Halvetî meşrep olmasından kaynaklandığına dair düşüncelerimiz kuvvet kazanmış ve Mihrî'nin bir Halvetî dervişi olduğuna dair deliller verilmiştir. Leylâ Hanım, seçkin bir aileden gelmiş, sarayla yakın ilişkileri bulunan, ilmî ve edebî birikime sahip, hüner sahibi şâirlerimizdendir. Mevlevî olan sûfî şâirimiz, Hz. Mevlânâ'ya atfen yazdığı şiirleriyle dikkat çekmiştir. Onun şiirlerindeki düzen, ahenk ve mûsiki Mevlevî dervişinin ruhundaki ilâhî raksın yansımalarıdır. Âdile Sultan, Osmanlı Sultanı II. Mahmud'un kızıdır. Saray içerisinde yetişmiş bir hanım sultandır. Kendisi Nakşibendiyye tarikatı müntesiplerindendir. Nakşîliğin ilme ve sohbete verdiği önemin yansımaları Âdile Sultan'ın şiirlerinde kendini göstermektedir. Yaptığımız çalışma neticesinde, Mihrî Hâtun, Leylâ Hanım ve Âdile Sultan dîvânlarında müşterek olarak kullanılan kavramların derin tasavvufî manalar içerdiği tespit edilmiştir. Günümüze kadar yapılan çalışmaların büyük bölümünde şâirlerimizin sûfî kimliklerinin göz ardı edildiği görülmüştür. Şiirlerinde kullandıkları tasavvufî metaforların, çoğunlukla dîvân edebiyatının mefhum ve remizleri çerçevesinde ele alınmasıyla, anlaşılması güç şerhlerin, zorlama açıklamaların yapıldığı ve şâirlerimiz hakkında asılsız iddiaların ortaya atıldığı anlaşılmıştır. Çalışmamızda, şâirlerimizin dîvânlarında sıkça kullandıkları kavramlar, tasavvufun ana kaynaklarından sayılan klasik eserlerimizdeki ana konular ve açıklamalar doğrultusunda ele alınarak şerh edilmeye çalışılmıştır. Şâirlerimizin şiirlerine, Halvetî, Mevlevî ve Nakşîliğin neşvesini aksettirdiği görülmüştür. Bu çalışmada sûfî şâirlerin neden metaforik anlatımı, sembolik ifadeleri kullanmayı tercih ettikleri tartışılmış, Mihrî Hâtun, Leylâ Hanım, Âdile Sultan ve bağlı oldukları Halvetîlik, Mevlevîlik, Nakşîlik hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Mihrî, Leylâ ve Âdile'nin dîvânlarındaki müşterek kavramlar tasavvuf kapsamında inceleme tâbî tutulmuştur. Anahtar Kelimeler: Mihrî Hâtun, Leylâ Hanım, Âdile Sultan, Dîvân, Tasavvuf, Müşterek, Metafor
Öğretmenlerin 21. yüzyıl becerilerine ilişkin metaforik algılarının incelenmesi
Çalışmanın amacı, öğretmenlerin 21. yüzyıl becerilerine ilişkin metaforik algılarını incelemektir. Çalışmanın modeli nitel betimsel araştırmadır. Çalışmada veriler; çevrimiçi ortamda doldurulabilen bir anket formu aracılığıyla, Türkiye'deki 200 öğretmenden toplanmıştır. Toplanan veriler içerik analizi yoluyla 21. yüzyıl becerilerinin; anlam, kullanım ve değer boyutları çerçevesinde analiz edilmiştir. Bu boyutlar çalışmanın kavramsal kategorilerini oluşturmuştur. Becerilere yönelik üretilen metaforların kategorilere dağılımı, ayrıca araştırılan konulardandır. Bulgulara göre öğretmenler 21. yüzyıl becerilerine yönelik en sık; "su", "teknoloji" ve "anahtar" metaforlarını kullanmaktadırlar. Üretilen metaforlar daha yoğun olarak değer kategorisinde yer almaktadır. Metaforlar anlam, kullanım ve değer boyutlarınca incelendiğinde; becerilerin sözel yönünü vurgulayan metaforların anlam kategorisinde, eyleme dönük yönünü vurgulayan metaforların kullanım kategorisinde ve gereklilik yönünü vurgulayan metaforların ise değer kategorsinde ele alındığı saptanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre; "pusula" metaforu öne çıkmaktadır, öğretmenler öncelikli olarak becerilerin değer boyutununun üzerinde durmaktadırlar aynı zamanda öğretmenler 21. yüzyıl becerilerini hayati, vazgeçilmez ve birçok konuda kilit açıcı olarak değerlendirmektedirler. Öneriler bölümünde; becerilerin anlam, kullanım ve değer boyutuna değinen çalışmalara ağırlık verilmesi ve öğretmenlerin mesleki gelişiminde 21. yüzyıl becerileri içerikli çalışmalara önem gösterilmesi gibi hem araştırmacılara hem uygulayıcılara bir takım tavsiyelerde bulunulmuştur. Anahtar sözcükler: 21. yüzyıl becerileri, anlam, kullanım, değer, metafor
Ortaokul öğrencilerinin matematiğe ilişkin metaforik algılarının incelenmesi
Metafor, belirli bir zihinsel şemayı başka bir zihinsel şemaya yansıtmaya olanak vermesi bakımından güçlü bir zihinsel model olarak ele alınmaktadır. Metaforlar, bireylerin algılarına yönelik güçlü bir zihinsel modelleme mekanizması olarak son yıllarda eğitimcilerin ilgisini yoğun bir biçimde çekmektedir. Bu çalışmada ortaokul öğrencilerinin matematik kavramına dair sahip oldukları metaforları belirlemek ve bu metaforların akademik başarı, sınıf düzeyi, cinsiyet gibi bazı kişisel değişkenler ile ilişkilerini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Çalışmanın ham verileri, 486 ortaokul öğrencisinin "matematik …….. gibidir, çünkü …….." ifadesini tamamlamasıyla elde edilmiştir. Elde edilen veriler nicel /nitel veri analiz çözümleme teknikleri ile çözümlenmiştir. Çalışmada, 381 geçerli metafor elde edilmiş olup bu metaforlar metaforun ifade ettiği anlama göre 8 farklı kategoriye ayrılmıştır. Bunlar "emek", "sevilmeyen", "sevilen", "zorluk", "gerekli", "eğlenceli", "kapsayıcı" ve "faydalı" kategorileridir. Frekansı en yüksek olan kategori, zorluk kategorisi olmuştur. Yani öğrencilerin bakış açısına göre matematik zor bir derstir. Çalışmanın bulgularına göre metafor kategorileri ile cinsiyet arasında anlamlı bir farklılık yoktur. Sınıf düzeyi arttıkça öğrencilerin gözünde matematik dersinin zorlaştığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin genel başarı düzeyleri ile metafor kategorileri arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Öğrencilerin matematik başarı düzeyleri ile metafor kategorileri arasında da anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırma sonucuna göre; öğrencilerin matematik dersinde başarılı olabilmeleri, matematik dersi için emek, gayret sarf etmeleri gerektiği ve matematiğin insanların ihtiyaçlarına karşılık verdiği yani matematiğin önemli ve gerekli olduğu bilincinde olmalarına bağlıdır. Anahtar Sözcükler: Metafor, Metafor Kategorisi, Matematik Başarısı, Ortaokul Öğrencileri
Charles Baudelaire'in şiirlerinin Türkçe çevirileri üzerine inceleme
Bu çalışma, Fransız şair Charles Baudelaire'in Türkçe'ye çevrilmiş olan Albatros, L'Elévation, Correspondances, L'Ennemi, L'Homme et La Mer, Le Parfum Exotique, L'Harmonie du Soir, Spleen, Le Cygne, Recueillement adlı şiirlerinin farklı Türkçe çevirileri biçimsel, biçemsel ve anlamsal eşdeğerlikler açısından kuramsal ve uygulamalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Baudelaire'in şiirleri ile bu şiirlerin Vasfi Mahir Kocatürk, Abdullah Rıza Ergüven, Sabahattin Eyüboğlu, Sait Maden, Erdoğan Alkan, Cahit Sıtkı Tarancı, Suut Kemal Yetkin, Orhan Veli Kanık, Ahmet Muhip Dranas, Ahmet Necdet, Naci Erdel, Mukadder Sezgin, Gönül Gönensin, Kemal Özmen tarafından yapılan çevirileri karşılaştırılarak Koller'in beş eşdeğerlikler temelinde incelendi.
Mimari özellikleri farklı ilköğretim okullarındaki öğrenci ve öğretmenlerin okullarının bina ve bahçeleri hakkındaki görüşlerinin incelenmesi
Bu araştırmada, mimari özellikleri farklı üç ilköğretim okulundaki öğrenci ve öğretmenlerin okullarının bina ve bahçeleri hakkındaki görüşleri ayrıntılı olarak incelenmeye çalışılmıştır. Araştırma, 2008-2009 Eğitim- öğretim yılında, Adana İli Merkez Seyhan ve Yüreğir ilçelerindeki resmi ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenler ile bu okullardaki 4.- 8. sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Örneklem seçimi içinse Adana il Milli Eğitim müdürlüğünden, müfettişlerden, öğretmenlerden alınan bilgiler doğrultusunda mimari özellikleri bakımından iyi, orta ve alt düzeyde üç okul belirlenmiştir. Daha sonra bu üç okuldaki tüm öğretmenlere ve 4.- 8. sınıflardan seçkisiz olarak belirlenen birer şubedeki öğrencilere anket uygulanmıştır. Araştırmada ayrıca, bu üç okuldan farklı branşlardan beşer öğretmen ile 4.-.8. sınıf düzeyinde ikişer olmak üzere onar öğrenci gönüllülük esasına göre belirlenerek, bu bireylerle görüşmeler yapılmıştır. Bu bağlamda anket uygulamasına 439 öğrenci ile 96 öğretmen katılırken, görüşmelere ise 15 öğretmen ile 30 öğrenci katılmıştır.Veriler, araştırma kapsamında geliştirilen ? Okul Bina ve Bahçelerine Atfedilen Metaforlar Anketi? (OBBAMA) ve yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir.Araştırma sonuçlarına göre, Okul bina ve bahçesinin genel görünümünün ve fiziki mekan uygunluğunun, eğitim-öğretim kalitesini etkilemede önemli bir faktör olduğu kullanıcı görüşleri doğrultusunda ortaya çıkmıştır. Okulun bina ve bahçesinin yeterli olarak kabul edildiği okullarda öğrenci ve öğretmenler daha çok olumlu temalar altında metafor üretmiş ve olumlu anlamda görüş bildirirken, bina ve bahçenin yeterli olarak kabul edilmediği okullarda ise öğrenci ve öğretmenler daha çok olumsuz temalar altında metafor üretmiş ve olumsuz görüş bildirmişlerdir. Mimari özelliklerin düzeyi olumlu anlamda arttıkça öğretmen ve öğrencilerin okullarına karşı olumlu tutum geliştirdikleri söylenebilir.Araştırma sonuçları doğrultusunda okullardaki gerekli olmasına rağmen bulunmayan bölümlerin il milli eğitim müdürlüğünce oluşturulacak bir komisyon tarafından tespit edilmesi ve Milli Eğitim Bakanlığı'nın bundan sonra yapacağı projelerde eksik olan bu bölümlere yer vermesi gerektiği söylenebilir. Ayrıca binaların yapı aşamasında ve bahçe düzenlemesi sürecine mimarlar, mühendisler, eğitimciler ve çocuk gelişimcilerinin de katılması, kullanılan ve yapılacak olan okullarda renk seçiminin öğretmenler ve öğrenciler tarafından yapılması, sınıf ve çevre düzenlemelerinde öğretmen ve öğrencilerin fikirlerinin alınması önerilmektedir.Anahtar Kelimeler : Metafor, Okul Binası , Okul Bahçesi, Okul Bina ve Bahçelerine Atfedilen Metaforlar Anketi (OBBAMA)
Hemşirelerin bakım kavramına ilişkin metafor algıları ve bakım davranışları
Bu araştırma hemşirelerin bakım kavramına ilişkin metafor algılarını ve bakım davranışlarını belirlemek amacıyla ile kesitsel ve tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini bir üniversite ve devlet hastanesi ile iki özel hastanede çalışan ve araştırmayı kabul eden 345 hemşire oluşturmuştur. Veriler araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda hazırlanmış olan tanıtıcı özellikler formu, Bakım Davranış Ölçeği (BDÖ-24) ve metafor algılarını ölçmek için oluşturulan sorular kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı ve yüzdelik testleri, Mann Whitney U, Kruskall Wallis-H, Student t Testi, Anova, Fisher, Ki-kare testleri kullanılmıştır. Hemşirelerin BDÖ-24 toplam ölçek ve alt ölçek puanları incelendiğinde; ölçek genel toplam puanının 5,40±0,50, güvence alt ölçek puanının 5,43±0,57, bilgi ve beceri alt ölçek puanının 5,66±0,42, saygılı olma alt ölçek puanının 5,32±0,61 ve bağlılık alt ölçek puanının 5,21±0,66 olduğu belirlenmiştir ve en düşük puanı bağlılık alt ölçeğinden en yüksek puanı ise, bilgi ve beceri alt ölçek puanından aldıkları saptanmıştır. Hemşirelerin çalıştığı hastane, çalıştığı klinik, çalıştığı klinikteki konumu, hasta yatağı sayısı, bakıma ayrılan ortalama süre, hemşirelik mesleğini isteyerek seçme, bakımı hemşirenin rolleri arasında görme, bakım vermeyi hemşirenin birincil görevi olarak görme durumlarına göre bakım davranış ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Hemşirelerin bakım kavramına ilişkin 132 metafor ürettikleri belirlenmiştir. Hemşirelerin "bakım" kavramına ilişkin oluşturdukları metaforlar 8 kategoride ele alınmıştır. Hemşirelerin en çok metafor üretikleri kategorilerin; çocuk, çiçek, temizlik, sevgi, ilaç, bebek ve toprak olduğu saptanmıştır. Hemşirelerin bakım davranışlarının belirli aralıklarla yeniden değerlendirilmesi önerilir. Anahtar kelimeler: bakım, hemşirelik bakımı, bakım davranışı, bakım algısı, metafor
Spor kuruluşlarında örgüt kültürü eğiliminin metaforlarla analizi
Spor Kuruluşlarında Örgüt Kültürü Eğiliminin Metaforlarla AnaliziYarınlara ulaşmak ve başarılı olmak zorunda olan örgütlerin sürekli değişen ortamda ayakta kalabilmeleri; varolan yapı ve stratejilerini hızla değişen koşullara uydurabildikleri, yanlışlarını düzeltip eksikliklerini giderebildikleri ölçüde mümkün olmaktadır. Böylesi bir süreç örgütleri yarınlara taşımak zorunda olan yöneticiler için özellikle son zamanlarda her zamankinden çok daha fazla sorumluluk anlamına gelmektedir. Değişimlere uyum sağlayamamak, başka bir deyişle geri kalmak ve daha ileri düzeyde yok olmak demektir.Her canlı organizma gibi yaşamak ve ayakta kalmak zorunda olan örgütlerin, sosyal bir sistem olarak ele alınmaya başlamaları ile beraber başarılarının sadece yapı, stratejiler ve teknoloji gibi maddi unsurlarla sınırlı kalamayacağı da anlaşılmıştır. Bu ise yöneticilerin, çözümü o ana kadar fark edilmemiş bazı kaynaklarda aramalarına neden olmuştur. Tıpkı; yönetim düşüncesinin gelişiminde yer alan süreçte görüldüğü gibi bu nokta ?çalışan insan?ı esas alan bir özellik taşımaktadır.Böylece örgütlerin manevi yönüne yönelme, onları beton binalar, yıllık bütçeler, programlar ve birçok aracın ötesinde onlara can ve kan veren, onları kişilik kazandırma noktasına kadar getiren bir gelişim izlemektedir. Yöneticilerin yıllardır ellerinin altında bulunan ama sınırsız özelliklerini anlayamadıkları insana eğilmeleri ve çözümü onda aramaları ancak 1970'li yıllardan sonra söz konusu olmuştur. Bu ise beraberinde örgütte ciddi bir şekilde göz önüne alınması gereken yeni bir faktörün fark edilmesine yol açmıştır. Nitekim yönetim düşüncesinin gelişiminde ilk kez neo-klasik dönemde fark edilip, etkileri görülmüş olan ve bugün için durumsallıktan öte ?mükemmeliyetçi yaklaşım?ın bir uzantısı olarak aslında örgütlerin faaliyete başladıkları ilk günden beri var olan ?örgüt kültürü?dür.Örgüt üyelerinin paylaştığı semboller, örgütsel yaşama yönelik ortak yorumlarıdır ve örgütün değer yapısını,uygulamaları, duyguları anlamanın bir yolu da örgütün sembolik boyutunu kavramaktan geçer. Sembollere duyarlılık sadece araştırmacılar için değil, özellikle örgütlerinin derinliğini kavramak zorunda olan yöneticiler için gereklidir. Bu anlamda yönetimi sembollere dayalı bir etkinlik olarak görmek mümkündür.Bilinç-bilinçsizlik, bilişsel-duygusal, literal-sembolik arasında bir köprü gören metaforlar, örgütsel yaşamı anlamada başvurulan sembolik araçlardan biridir. Değişik örgütsel uygulama alanındaki çalışmalarda metaforlardan yararlanılmaktadır, bu alanlardan biri de örgüt kültürüdür.Bu çalışmada, farklı spor kuruluşlarındaki örgüt kültürü eğiliminin metaforlarla analiz edilmesi amaçlanmıştır.Bu araştırma tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılmıştır.Farklı spor kuruluşlarındaki örgüt kültürü eğiliminin metaforlarla analizini konu alan bu çalışmada, Gençlik Spor Genel Müdürlüğü, İstanbul Gençlik Spor İl Müdürlüğü, Adana Gençlik Spor İl Müdürlüğü, Çukurova Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu kuruluşlarının örgüt kültürü eğilimin, güçlü kültürlere sahip örgütlerin özelliklerini taşımadığı sonucu gözlenmiştir.Farklı spor kuruluşlarındaki örgüt kültürü eğiliminin metaforlarla analizini konu alan bu çalışmada, Türkiye Futbol Federasyonu, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi ve Türkiye Amatör Spor Kuruluşları Konfederasyonu kuruluşlarının örgüt kültürü eğilimin, güçlü kültürlere sahip örgütlerin özelliklerini taşıdığı sonucu gözlenmiştir.Bulgularımız spor kuruluşlarında farklı örgütsel pozisyonlarda çalışanların metafor algıları arasında anlamlı bir farklılığın olduğunu göstermektedir.Anahtar Kelimeler: Örgüt, Kültür, Spor Kuruluşları, Örgüt Kültürü, Metafor
Eğitim fakültesi 3. sınıf öğrencilerinin görsel imgeleri algılama farklılıklarının metafor yoluyla incelenmesi
Bu çalışmayı gerçekleştirmede temel amaç, Eğitim Fakültesi lisans programlarında öğrenim gören öğrencilerin görsel imgeleri algılama farklılıklarını nitelik (özgünlük ve yaratıcılık düzeyi) açısından incelemek ve bu niteliğin sanat eğitimi alma durumlarına göre değişip değişmediğini göstermektir. Bu amaç doğrultusunda, öğrencilerin, görsel imgelere ilişkin kullandıkları metaforların, yaratıcı düşünme özelliklerine göre dağılımını ve bu dağılımın öğrenim gördükleri programa, sanat eğitimi alıp almama durumlarına ve cinsiyete göre değişimini incelemektir. Nitel araştırma desenlerinden biri olan olgubilim deseni ile gerçekleştirilen bu araştırmanın örneklemini, Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nin farklı programlarında öğrenim gören 3.sınıf lisans öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama aracı "İmgeden Metaforik Kavrama Dönüştürme" ve "Kavramdan Metaforik İmgeye Dönüştürme" başlıklarıyla iki bölüm olarak hazırlanmıştır. Birinci bölümde içeriği ve konusu farklı olan görseller yer almaktadır. İkinci bölümde duygu, renk ve eylem içeren on iki kavram bulunmaktadır. Araştırmanın nitel verilerin analizinde içerik analizi kullanılmış ve nitel verilerden elde edilen bulgular sayısal verilere dönüştürülerek nicel analizin istatistik yöntemlerinden çapraz tablo kullanılarak çözümlenmiştir. Verilerin analizi sonucunda, katılımcıların kullandıkları metaforların çoğunun Yakınsak Düşünme Kategorisi'nde yer aldığı görülmüştür. Programlara göre dağılıma bakıldığında, Resim-İş Öğretmenliği öğrencilerinin kullandıkları metaforların yarıya yakınının, diğer program öğrencilerinin ise bir kısmının Iraksak Düşünme Kategorisi'nde yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu araştırma da, Resim-İş Öğretmenliği dışında Felsefe, Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik, Türkçe gibi insanın duygularını, düşünce dünyasını inceleyen programlardan katılımcıların kullandıkları metaforların, Iraksak Düşünme Kategorisi'nde daha üst sıralarda yer alması dikkat çekici bulgular arasındadır. Anahtar Kelimeler: Görsel imge, metafor, algı, yaratıcılık
Özbekçede metaforlar
Metaforu insanların kavramsal yapısında bulunan ve dilsel biçimlerle ifade edilebilen alanlar arası haritalamalar olarak kabul eden bu çalışmada Özbek edebî metinlerindeki metaforlar Kavramsal Metafor Kuramı çerçevesinde incelenmektedir. Bu çalışmanın amacı, Özbek yazı dili örneklerindeki metaforik ifadeleri Kavramsal Metafor Kuramı çerçevesinde ele alarak metaforların yapısı, kullanımı ve düşünce sistemindeki yerini betimlemek ve Türkiye'deki çağdaş metafor çalışmalarına Özbekçe açısından katkıda bulunmaktır. Birinci bölüm, tezin amacı ve kapsamı ile bilişsel dilbilim, bilişsel anlambilim, Aristo'dan başlayarak klasik metafor kuramlarının gelişimi, Özbekistan ve Türkiye yazınlarında metafor, Kavramsal Metafor Kuramı, diğer yaklaşımlar ve metonimiye ilişkin kuramsal bilgileri içermektedir. Çalışmanın yönteminin anlatıldığı ikinci bölüm örneklem, veri toplama ve inceleme yöntemleri ile verilerin nasıl çözümlendiğine ilişkin bilgileri içermektedir. İlerleyen bölümler sırasıyla Özbekçede olay ve durumların çeşitli görünümlerini yansıtan olay yapısı metaforlarını; zamanın geçişi ve zaman ile ilgili metaforları; duygu metaforlarını; düşünce, algı ve iletişim metaforları ile hedef alanı insan ve hayat olan metaforları içermektedir. Çalışmanın sonuç bölümü ise Özbekçedeki metaforlar ve metaforik ifadelerin neler olduğu, bunların kavramsal kuram açısından nasıl bir görünüm sergilediği ve kuramın temel varsayımları ile ne ölçüde örtüştüğünü değerlendirmektedir. Anahtar sözcükler: Özbekçe, Kavramsal Metafor Kuramı, metafor, olay yapısı metaforları, zaman metaforları, metaforik duygu dili, metaforik düşünce dili.
Sınıf öğretmenlerinin demokrasi algıları ve demokrasi eğitimine yönelik görüşlerinin incelenmesi (Metaforik bir çalışma)
Bu araştırma, sınıf öğretmenlerinin demokrasi algılarını ve demokrasi eğitimine yönelik görüşlerini inceleyen olgu bilim deseninde nitel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Adana ili merkez ilçelerindeki (Seyhan, Yüreğir, Sarıçam, Çukurova) ilkokullarda görev yapan 253 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma grubunun oluşturulmasında nicel ve nitel araştırma geleneği içinde yer alan örnekleme yöntemleri birlikte kullanılmış, katılımda gönüllük esası izlenmiştir. Verilerin toplanmasında araştırmacılar tarafından geliştirilen "Demokrasi Metaforları Anketi" (DMA) kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verilerinin analizinde içerik analizi, kapalı uçlu sorulardan elde edilen nicel veriler üzerinde ise betimsel istatistikler kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğretmenlerin büyük çoğunluğunun demokrasi ve demokrasi eğitimiyle ilgili hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim almadığı saptanmıştır. Öğretmenler sınıflarında demokrasiyi çoğunlukla bir yönetim şekli olarak ele almakta, genellikle kavram olarak demokrasinin tanımı üzerinde durmaktadır. Öğretmenlerin demokrasiyi yaşam biçimi olarak ele alırken üzerinde daha çok durduğu konu ise ailede demokrasi olup, bunu okulda ve sınıfta demokrasi konuları izlemiştir. Öğretmenlerin çoğunluğunun sınıflarında demokrasi eğitimine yönelik yaptıkları etkinlik sınıf başkanı seçimidir. Öğrencileri sınıfla ilgili diğer kararlara dâhil etme, Okul Meclisleri Projesi'ni uygulama, olumlu model olma ve öğrenci merkezli eğitsel etkinlikleri hayata geçirme yönünde uygulamalar çok daha az hayata geçen uygulamalardır. Öğretmenlerin büyük çoğunluğu, okullarda etkili bir demokrasi eğitiminin bu amaca yönelik hazırlanmış bir eğitim programı ve demokratik öğretmenlerle gerçekleşebileceğini düşünmektedir. Öğretmenlerin demokrasi eğitimine yönelik geliştirilen programda vurguladığı temel nokta eğitim programının uygulama ağırlıklı ve yaşama dönük olması, öğrencileri aktif kılacak etkinlikler içermesidir. Araştırmaya katılan öğretmenler demokrasi eğitiminde öğretmenin mesleki bilgi ve becerilerinden çok tutum ve davranışlarının önemini vurgulamışlardır. Demokrasiyle ilgili birbirinden farklı toplam 122 metafor geliştiren öğretmenlerin geliştirdikleri metaforlar "Vazgeçilmezlik", "Eşitlik", "Toplumsal Düzen", "Özgürlük", "Emek", "Kuvvet", "Çeşitlilik", "İlerleme" ve "Koruyuculuk" olmak üzere toplam dokuz olumlu; "Kişisel Çıkarlar" ve "Hiçlik" olmak üzere iki olumsuz tema altında toplanmıştır. Kadın öğretmenlerin geliştirdikleri metaforların çoğunlukla toplandığı ilk üç tema vazgeçilmezlik, eşitlik ve emek olurken; erkek öğretmenlerin geliştirdikleri metaforlar çoğunlukla vazgeçilmezlik, toplumsal düzen ve özgürlük temaları altında toplanmıştır. Aile ortam ve yetiştiriliş tarzı, arkadaş çevresiyle olan ilişkiler, yaşanılan toplumsal çevrenin kültürü, yaşanılan toplumdaki siyasal faaliyetler ve basın-yayın organlarındaki haberler öğretmenlerin sahip oldukları demokrasi algısının oluşmasında en etkili olan faktörler olmuştur.
Die emotionale einstellung der daf-lernenden zum Deutschen: Eine fallstudie
In der vorgelegten Arbeit wurde zuerst die Stellung der Einstellung und der Emotion in der Psychologie, Emotionstheorien und in der Fremdsprache beschrieben. Danach ist eine neue holistische Begriffsdefinition die „emotionale Einstellung" ins Leben gerufen worden. Zur Erstellung der emotionalen Einstellungen der Studenten der Hochschule für Fremdsprachen an der Universität Akdeniz ist eine Qualitative Untersuchung gemacht worden. Demzufolge ist auch betont worden, dass mit welcher emotionalen Einstellung die Studenten der Hochschule für Fremdsprachen am Semesterbeginn auch anfangen, die Lehrkraft Institution in den Semestern bei der Wandlung der emotionalen Einstellung zum positiven oder zum negativen eine große Rolle spielen. Im empirischen Teil der Arbeit sind mit einem Auswahlverfahren Studenten der Abteilung Deutsch als Fremdsprache der Hochschule für Fremdsprachen an der Akdeniz Universität bestimmt. Und mit den Studenten wurden insgesamt in zwei Semestern drei Interviews, zwei Assoziationsverfahren, und zwei Polaritätsprofile durgeführt worden. Nach den Interviews hat sich herausgestellt, dass die Probanden im Allgemeinen keine negative Einstellung zur Deutschen Kultur und zu Deutschland hatten. Im Gegensatz zu denen hatten sie eine negative Einstellung zur Deutschen Sprache. Die Polaritätsprofile ergaben auch die gleichen Ergebnisse wie die Interviews. Bei dem am Anfang des Semesters vollzogenen Profil ist als Ergebnis herauszustellen, dass 80% der Probanden die Wörter „schwer" und „unelegant" für die Deutsche Sprache als negativ gebraucht haben. Und bei den am Ende des Semesters durchgeführten Profilen stellte sich das Ergebnis heraus, dass Wörter schwer" und „unelegant" bei allen Probanden ins positive sich entwickelt haben. Und als man die Matapheranalysen untersuchte ergab sich, dass die positiven oder negativen Einstellungen auf der einen Seite von der Kommunikation und Interaktion zum Lehrer und auf der anderen Seite von der Angst die sie zur Deutschen Sprache hatten abhängig waren.
Mevlânâ'nın Mesnevî'sinde nesne dünyası
Mevlânã Celâlettin Rûmî'nin, şiiri ve şairlik yönü edebiyat açısından incelendiğinde onun söze ve sözcüklere kazandırdığı katkı büyüktür. Sözcüklerin yeni anlamlar kazanması, anlatımın somuttan soyuta doğru taşınması Mealânâ'nın şiir geleneğinin bir sonucudur. Mevlânâ dönemin şiir geleneğinden ciddi bir şekilde yararlanmıştır. Mevlânâ eserlerinde; halk tabirlerine, Türk geleneklerine, örflerine, inançlarına ve daha pek çok konulara yer vermiştir. Bu, Mesnevî adlı eserinde de görülmektedir. Nitekim Mevlânâ'nın Mesnevî'sine başta Türkçe ve Farsça olmak üzere pek çok şerh yapılmıştır. Bu çalışmada Ahmet Avni Konuk'un on üç cilt olarak hazırladığı Mesnevî-i Şerif Şerhi incelenerek nesneler tespit edilmiştir. Nesnelerin, bilinen ve görünen şekillerinin arka planında aslında bir içyüzü bulunmaktadır. Bu nesnelerin aslını veya içyüzünü sadece nesnenin "kendisi" itibariyle anlayamayız. Bu bakımdan bir nesnenin mahiyetinin ne olduğu sorusu bu nesnenin bulunduğu bağlamın mahiyetinin ne olduğu sorusuyla iç içedir. Bu çalışmada nesneler; metafor, metonimi, sembol ve yapısalcılık bağlamında incelenerek nesnelerin işlevselliklerinin ne olduğu sorusuna cevaplar aranacaktır. Böylece Mevlânâ'nın Mesnevî'sine farklı açıdan bakılacaktır.
Hicri VII. asra kadar Arap dilbilimcilerinde mecaz ve kinaye
Birer belagat terimi olarak, mecaz; "Ortak bir iletişim dilinde hakiki anlamının anlaşılmasını engelleyecek bir karînenin varlığıyla beraber aralarındaki bir alâka'dan ötürü lafzın konulduğu anlam dışında kullanılması", kinaye ise; "Gerçek anlamının kastedilmesi mümkün olmakla birlikte gerçek anlamı dışında kullanılan lafız" şeklinde tanımlanmıştır. Bütün dillerin ortak yönlerinden ve Arap dilinin önemli ifade üsluplarından biri olan mecaz ve kinayenin dildeki varlığı Arap dili ve edebiyatının başlangıç safhası olan Cahiliye döneminden itibaren fark edilmeye başlanmıştır. Kur'ân-ı Kerim'in nüzulüyle dini metinlerin anlaşılması çabasına matuf olarak dilsel araştırmalara yönelen Arap-İslam toplumundaki bu çabalar dilin kelime hazinesi, yapısı ve gramerine olduğu kadar dildeki ifade biçimleri üzerine de yoğunlaşmıştır. Bir mananın farklı ifade yollarıyla hangi şekillerde dile getirilebileceğini araştıran Beyan ilmi ile bu yollardan biri olan mecaz ve kinaye üslupları başlangıcından itibaren dilbilimsel araştırmaların bütününe konu olmuştur. Başlangıçta dilsel bir olgu ve edebi bir üslup olarak görülen mecaz ve kinaye farklı çevrelerce yürütülen dilbilimsel araştırmalar içerisinde uzun bir kavramlaşma süreci geçirmişlerdir. Bu süreç Müslüman toplumunun geçirdiği kültürel gelişim aşamalarından doğrudan etkilenmiştir. Dilin kelime hazinesini, yapısını ve kurallarının tespit ve tesis etmeye çalışan ilk dönem dil ve gramer faaliyetleri, Kur'an'ın kelime ve ifadelerinin dildeki doğru anlamlarına ulaşma çabasıyla yürütülen tefsir çalışmaları, zamanla ortaya çıkan inanç mezheplerinin dilbilimsel zemindeki tartışmaları, mevcut edebi birikimin toplanması ve edebi tenkit faaliyetlerinin sistematikleşmesi ile yabancı kültürlerin etkileri bu süreci oluşturan aşamalardır. Mecaz ve kinayenin kavramlaşarak ilmi birer disipline dönüşmeleriyle neticelenen bu süreç aynı zamanda Belagat biliminin gelişim sürecine de işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Arap Dilbilimi, Hakikat, Mecaz, Kinaye, Belagat, Beyan.
Zumba eğitmenlerinin zumba kavramına yönelik metaforik algılarının incelenmesi
Bu araştırmanın amacı zumba kavramına metaforik anlamda açıklık getirmek için zumba eğitmenlerinin zumba kavramı hakkında metaforik algılarının incelenmesidir. Araştırma, zumba ile ilgili elde edilen bulguların sistematik bir şekilde derlenerek literatüre kazandırılmasını hedeflenmektedir. Bu araştırmanın evrenini zumba eğitmenlik belgesine sahip olan, Türkiye geneli aktif olarak zumba eğitmenliği yapan zumba eğitmenleri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi için ise gönüllü olarak araştırmaya katılan ve aktif olarak zumba eğitmenliği yapan 15 erkek ve 123 kadın 138 zumba eğitmenine ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen 5 kâğıt, metaforun konusu ile metaforun kaynağı arasındaki ilişki bakımından uyumsuz bulundukları gerekçesiyle elenerek araştırma kapsamı dışında bırakılmıştır. Araştırmaya katılacak olan zumba eğitmenlerinin zumba kavramına yönelik zihinsel imgelerini ortaya çıkarmak için görüşme formu kullanılmıştır. Veri toplamak için, veri toplama aracı olarak metafor formu hazırlanmıştır. Araştırmaya katılan zumba eğitmenlerinin zumba kavramına yönelik sahip oldukları algıları ortaya çıkartmak amacı ile her birine "Zumba…….. gibidir. Çünkü……….." cümlesi yazılı form verilmiştir. Katılımcılardan bu cümleleri tamamlamaları istenmiştir. Araştırmada elde edilen metaforlar bir betimleme aracı olarak kullanıldığından verilerin analizinde nitel araştırma yaklaşımlarından içerik analizi, xii araştırma modeli olarak ise olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Verilerle ilgili analizlerde şekil ve diyagramları elde etmek için MAXQDA veri analizi sistemi kullanılmıştır. Değerlendirme verilerinin sonucunda, araştırmaya katılan zumba eğitmenlerinin zumba kavramına yönelik toplam 50 adet metafor geliştirdiği görülmektedir. Geliştirilen bu metaforlar içinde zumba eğitmenleri tarafından kullanılan en yüksek frekansa sahip metafor "terapi" (21) metaforu olmuştur. Bu metafor dışında "aşk" (11), "enerji" (11), "mutluluk" (10), "hayat" (7), "eğlence" (6), "özgürlük" (6) sıkça kullanılan metaforlardır. Ayrıca 30 adet metafor ise birer öğrenci tarafından geliştirilmiştir. Bir metaforun ortalama yüzdelik değeri "0,72" iken metafor başına düşen ortalama katılımcı sayısı ise yaklaşık olarak "0,36"dir. Zumba eğitmenlerinin zumba kavramına yönelik geliştirmiş oldukları metaforlar, ortak özellikleri bakımından kendi aralarında 5 kategoride gruplandırılmış ve değerlendirilmiştir. "Yaşamsal doyum" en çok metaforun (f:15) bulunduğu kategoridir. Sırasıyla "psikolojik rahatlama" (f:12), "duygusal tatmin" (f:10), "sağlıklı olma" (f:7) ve en az metaforun olduğu "fiziksel kazanım" (f:6) kategorisidir. Psikolojik rahatlama (53) ve yaşamsal doyum (49), kategorileri ise en çok katılımcının bulunduğu kategoriler olarak belirlenmiştir. En az katılımcının bulunduğu ise "sağlıklı olma" (8) ve "fiziksel kazanım" (6) kategorisi olmuştur. Elde edilen bilgilere göre zumba eğitmenlerinin zumba kavramını ifade etmek için farklı metaforlar kullandıkları görülmektedir. Araştırmanın sonucuna göre zumba; yaşamsal doyum, psikolojik rahatlama, duygusal tatmin, sağlıklı olma ve fiziksel kazanım açısından birçok olumlu etki sağlayan eğlenceli ve enerjik bir fitness aktivitesidir. Bu aktivite, bireylerin duygusal olarak tatmin olmalarına, streslerini azaltmalarına, özgüvenlerini artırmalarına ve fiziksel sağlıklarını iyileştirmelerine katkıda bulunabilir. Zumba yapan bireyler, dans ederken özgür hissedebilir, mutluluk ve hayatı daha olumlu bir perspektifle deneyimleyebilirler. Bu nedenle, zumba, hem bedensel hem de zihinsel sağlığı destekleyen bütünsel bir yaklaşım sunar. Sonuç olarak zumba; fiziksel, duygusal ve psikolojik yönden bireye bir çok katkı sağlayan egzersiz türü olup bu nedenle bireye enerji kaynağı olan mutluluk ve eğlence veren hatta bireye terapi yapma özelliği bulunan olumlu bir yaşam tarzı seçeneği olabilir. Bu çalışma zumba kavramının metaforlar aracılığıyla zumbanın ne anlama geldiğini anlamamıza yardımcı olacaktır. Aralık, 2023, 72 sayfa Anahtar kelimeler: egzersiz, metafor, zumba
Rekreatif bir etkinlik olarak bale kavramına ilişkin metaforik algılar: İzmir ili örneği
Bu araştırmanın temel amacı, bale dansı kavramına metaforik anlamda açıklık getirmek için İzmir İli Dokuz Eylül Üniversitesi Konservatuvarı Bale Bölümü öğrencileri ile Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı özel bale okulları öğrencilerinden rekreatif bale dansı yapanların metaforik algılarının karşılaştırılmasıdır. Araştırmadan elde edilen bulgularile bale dansı kavramına yönelik yapılmış araştırmaların Türk literatürüne kazandırılması ve bale dansı kavramının metaforik belirteçlerini açıklayan çalışmalara rastlanmaması sebebiyle araştırmanın literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırma kapsamında profesyonel (lisanslı yarışmış, yarışmalara katılan, üst kademeli, deneyimli, dereceli, vb..) ve rekreatif (serbest zamanlarında keyif almak için dans eden) bale dansçıları arasından amaçlı örneklem yoluyla seçilmiş 25katılımcınin bale dansı kavramına yönelik metaforik algıları, metafor tekniği kullanılarak toplanan veriler ışığında incelenmiştir. Araştırmaya katılan profesyonel ve rekreatif bale dansçılarının bale dansı kavramına ilişkin sahip oldukları algıları ortaya çıkarmak amacı ile her birine "Bale yapmak………..benzer. Çünkü; …………….." cümlesi verilerek bu cümleleri tamamlamaları istenilmiştir. Profesyonel ve rekreatif balerin ve baletlerin kendi el yazıları ile geliştirdikleri metaforlar toplanmıştır. Toplanan bu belgeler değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmada nitel analiz yöntemlerinden betimsel ve içerik analiz yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler, bilgisayar ortamında düz yazı haline getirilerek Nvivo for Windows programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Katılımcıların demografik bilgilerinin değerlendirilmesi amacıyla nicel analiz yöntemi kullanılmış ve frekans ve karşılaştırmalı tablolar şeklinde bulgular sunulmuştur. Katılımcılar bale kavramına yönelik 17 farklı metafor üretmişlerdir. Üretilen metaforlar ortak özellikleri dikkate alınarak 3 farklı kavramsal kategori altında toplanmıştır. Bunlar; uçmak, dans etmek ve ruh'dur. İçerik analizin sonucunda ortaya iki model çıkmıştır. Bu modeller "profesyonel katılımcıların metaforik algılarına ilişkin bütünleşik model" ve "rekreatif katılımcıların metaforik algılarına ilişkin bütünleşik model" şeklinde sunulmuştur. Nicel araştırma sonuçlarından da birkaç cümle ekleyelim (örnek yaş gurubu sonucu, eğitim sorusu vb) Bu araştırma sonucunda rekreatif bale katılımcılarının gerek fiziksel gerek sosyal gerekse psikolojik alanlarda önemli kazanımlar elde ettikleri görülmektedir. Bu nedenle özellikle küçük yaşlarda ebeveynlerin çocuklarını küçük yaşlarda bale dansına yönlendirmeleri öneri olarak sunulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Profesyonel bale dansçısı, Rekreatif bale dansçısı, Bale
Lise öğrencilerinin kariyer kararı verme öz yetkinliklerine ve kariyer gelecek beklentilerine yönelik metaforik algıları
Bu araştırmanın amacı lise öğrencilerinin kariyer kararı verme öz yetkinlik ile kariyer gelecek beklentilerine ilişkin sahip oldukları metaforik algıları ortaya çıkarmak ve çeşitli değişkenlere göre kariyer karar verme öz yetkinliklerinde farklılık olup olmadığını incelemektir. Araştırma grubunu 138 kız ve 170 erkek olmak üzere toplam 308 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında karma yöntemin bir türü olan açıklayıcı desen kullanılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Meslek Kararı Verme Yetkinlik Ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış form kullanılmıştır. Verilerin analizinde t-testi, Anova ve içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları mesleki bilgi toplama ile toplam puan ortalamalarında okul türüne göre anlamlı farklılık olduğunu göstermektedir. Araştırmanın nitel bulgularına göre lise öğrencilerinin kariyer kararı verme ve kariyer geleceklerine dair öz yetkinliklerini ve kariyer engellerini yüksek düzeyde algıladıkları tespit edilmiştir. Öz yetkinliğin yüksek olduğu öğrencilerde engel düzeylerinin de yüksek algılanması sonuç beklentilerini ve kişisel hedeflerini olumsuz yönde etkilemektedir. Ayrıca olumsuz çevresel faktörlerin öğrencilerin beklentilerinde belirsizlik oluşturduğu yönündedir. Destek sistemlerinin öğrencinin beklentilerini yeterli düzeyde karşılayamamasından dolayı destek sistemleri kariyer engelleri olarak algılanmaktadır. Anahtar kelimeler: Kariyer kararı verme öz yetkinlik, kariyer gelecek beklentileri, metafor
Azerbaycan Türkçesinde bitki adlandırmalarında metaforlar: Dilbilimsel ve göstergebilimsel analiz
Türklerin tarih içinde çok geniş bir coğrafyaya yayılmış olması, farklı coğrafyalarda farklı kültürlerle ve toplumlarla temas kurmasını sağlamıştır. Bu temas neticesinde ortaya çıkan kültürel çeşitlilik beraberinde zengin bir bitki kültürünü de getirmiştir. Coğrafi konuma ve iklim şartlarına özgü çeşitlilik arz eden bitki adlandırmaları da bu kültürel yapının bir parçasıdır. Bitki çeşitliliği, Türklerde kendilerine özgü bir metaforik sistem oluşturmalarına vesile olmuştur. Bu çalışmada, varlıklara ad verme sistemi içerisinde metaforların rolü ve hareket tarzı gösterilmeye çalışılmıştır. Bu maksatla Azerbaycan Türkçesinde metaforik bağlamda ortaya konabilecek bitki adlandırmaları incelenmiş, söz konusu örnekler ayrıca göstergebilim sistemi içerisinde de değerlendirilmiştir. Ele alınan bitki adlandırmaları çalışmanın ana temasını oluşturan metafor-adlandırma ilişkisi çerçevesinde sınırlandırılmıştır. Tezin inceleme kısmında, Lakoff-Johnson'ın kavramsal metafor sınıflandırması esas alınmıştır. Metaforik göndermeler, "hedef alan" ve "kaynak alan" ilişkisine göre incelenmiştir. Göstergebilim çerçevesinde yapılan incelemeler ise Ogden ve Richards'ın anlam üçgenine dayalı olarak yapılmıştır. Tespit edilen metaforlardan hareketle Azerbaycan kültürel yapısı ile bitki adlandırmaları, atasözleri ve efsaneler arasında inançlara, tecrübelere ve mitolojik unsurlara dayalı sistematik bir ilişki olduğu görülmüştür. Kaynak alanda görülen kavramlardan yola çıkarak günlük yaşamın ve ihtiyaçların ne şekilde bilişsel bir kaynak oluşturduğu görülmektedir. Metaforik sistemde gerçekleşen kavramsal aktarım, bilişsel açıdan kaynak oluşturan kişisel ve sosyal tecrübeler üzerinden imaj şemalar ile sağlanmaktadır. Efsanelere dayalı bitki adlandırmaları, kültürler arası etkileşimle başka bir kültürde aynı adla kullanılsa da yerel kültürün etkisiyle efsanede geçen olay ve kahraman gibi unsurlar değişiklik gösterebilmektedir. Metaforik sistemde kavramlar ve kavram alanını oluşturan unsurlar, aynı zamanda birer göstergedir. Kavramsal aktarım temelde göstergeler arası bir anlamlandırmadır. Kavramların taşıdığı gösterge değerleri toplumun bilişsel düzeyde algılarının ve deneyimlerinin ürünüdür. Bitki adlarında öne çıkan göstergeler ve kavramsal karşılıklar metaforik ilişkileri açıklamada birer araç niteliği taşır.
Süheyl ü Nevbahar'ın yönelim metaforları ve metonimi açısından incelenmesi
İnsanların zihinlerinde tecrübeleriyle kavramsallaştırdığı ve "bir şeyin bir başka şeyin göstereni olması" şeklinde tanımlanabilecek olan metaforların, alıcı tarafından anlaşılırsa ifadelere anlam zenginliği kazandırdığı aşikârdır. Bu çalışmada mekân değişimlerinin, iktidar ögelerinin ve sembolik ifadelerin fazlaca olduğu 14. yüzyıl Eski Anadolu Türkçesi döneminin ilk beşerî aşk konulu mesnevîsi olma özelliğini de taşıyan Süheyl ü Nevbahar, Lakoff ve Johnson'un yöntemi kullanılarak yönelim metaforları ve metonimi açısından incelenmiştir. Çalışmanın ilk kısmında eserin yazarı olan Hoca Mesud'un hayatı hakkında bilgiler verilmiş, ardından söz konusu eser hakkında detaylı bilgiler aktarılmış ve Hoca Mesud'un Süheyl ü Nevbahar'dan sonra yazdığı Ferhengnâme-i Sa'dî Tercümesi'nden de kısaca bahsedilmiştir. Çalışmanın ikinci kısmında metafor kavramı hakkında teorik bilgiler verilmiş. Daha sonra Lakoff ve Johnson'un sınıflandırmasına göre metaforun türleri örnekler verilerek detaylıca açıklanmıştır. Çalışmanın son kısmında ise Süheyl ü Nevbahar eserinde tespit edilen yönelim metaforları ve metonimiler kendi içinde de başlıklara ayrılmıştır. Başlıklara ayrıldıktan sonra her başlığın sonunda o başlığı oluşturan veriler hakkında açıklamalar, yorumlamalar yapılmış ayrıca sayısal veriler de elde edilmiştir. Bu sayısal verilerle grafikler oluşturulmuş ve elde edilen sayısal verilerin daha somut bir şekilde görülmesi sağlanarak çalışma sonuç bölümüyle tamamlanmıştır.