Ortaokul kaynaştırma öğrencilerinin temel kesir kavramlarını kesir modelleri ile öğrenme sürecinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, ortaokul kaynaştırma öğrencilerinin, kesir modelleri kullanılarak yapılan öğretimle, temel kesir kavramlarını öğrenme süreçlerini incelemektir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji kullanılmıştır. Çalışma 2018-2019 eğitim öğretim yılı bahar döneminde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını, Orta Karadeniz Bölgesindeki bir il merkezine bağlı iki farklı ortaokulda öğrenim görmekte olan, üç kız bir erkek olmak üzere toplam 4 kaynaştırma öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmanın katılımcılarını belirlemede, araştırılan kişi, olay veya durum hakkında belli bir hedef doğrultusunda detaylı bilgi toplamak olan, amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada yer alan katılımcılar her ne kadar farklı sınıf seviyelerinde olsalar da eğitilebilirlik seviyeleri birbirine yakın kaynaştırma öğrencileridir. Çalışmada, katılımcılara, temel kesir kavramları, kesir modelleri kullanılarak dört hafta süresince kavratılmaya çalışılmış ve sonuçlar değerlendirilmiştir. Ders anlatım süreci video ile kayıt altına alınmış ve her bir kaynaştırma öğrencisi ile ilgili gözlem formu doldurulmuştur. Sonuçların değerlendirilmesi araştırmacı tarafından uzman görüşü alınarak geliştirilen Kesir Modelleri Değerlendirme Ölçeği kullanılarak yapılmıştır. Değerlendirme ölçeğindeki maddeler kesirlerde alan-bölge, uzunluk ve küme modelleri sorularını kapsamakta ve karma bir sıralamada bulunmaktadır. Verilerin analizinde nitel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Katılımcıların Kesir Modelleri Değerlendirme Ölçeğine verdikleri cevaplar, öğrenci gözlem notları ve ders anlatım sürecinde alınan video kayıtları birlikte incelenerek katılımcıların kesirleri kavrama düzeyiyle ilgili değerlendirme yapılmıştır. Sonuç olarak kaynaştırma öğrencilerine temel kesir kavramlarının öğretiminde modellerin kullanılmasının, kavramalarını kolaylaştırma yönünden olumlu olduğu görülmüştür. Kaynaştırma öğrencileri üç model arasından en fazla alan bölge modeli ile ilgili sorulara doğru cevap vermişlerdir. Bunun sebebinin öğretmenlerin kesir kavramını anlatırken genellikle alan modelini kullanıyor olmalarından ve yazılı kaynaklarda da kesirlerin anlatımında sadece alan bölge modeli ile ilgili örneklerin yer almasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Alan modeli parça bütün ilişkisi açısından kullanışlı olmasına karşın, öğrencilerde kesir kavramı oluşturulmaya çalışılırken kesirlerin bütün tanımlarını kavrayabilmeleri için üç modelin birlikte kullanılmasının gerekli olduğu düşünülmektedir. Kaynaştırma öğrencilerinin bölme işlemindeki eksik öğrenmelerinden kaynaklı olarak uzunluk ve küme modellerini kavramakta zorluk yaşadıkları düşünülmektedir. Uzunluk modelinin, çalışmada kullanılan yardımcı materyaller sayesinde kaynaştırma öğrencileri tarafından sonradan da olsa doğru algılandığı görülmüştür. Bu anlamda küme modeli öğrencilerin kavramakta en çok zorlandıkları model olmuştur. Öğrencilerin, soruların gerektirdiği bölme işlemlerini yaparken desteklendiklerinde küme modelini daha kolay kavradıkları gözlenmiştir. Kesirler konusu öğrencilerin karşılaştıkları ilk soyut konudur. Kaynaştırma öğrencilerinin kesirler konusunu somutlaştırabilmek için daha fazla materyale ihtiyaçları vardır. Bu doğrultuda yapılan çalışmada her bir modelle ilgili olarak kullanılan somut materyallerin, kesir kavramının somutlaştırılmasına ve doğru algılanmasına olumlu yönde katkı sağladığı düşünülmektedir. Kesir kavramının bütün tanımlarının doğru şekilde öğrenilmesi için bu üç modelin birlikte kullanılması önerilmektedir. Ayrıca çalışmada bazı kaynaştırma öğrencilerinin yarım ve çeyreği ifade eden kesir değerlerini karşılaştırırken hata yaptıkları gözlenmiştir. Bu yanılgı öğrencilerin kesirleri parça bütün ilişkisi kurarak karşılaştırmadıkları paydalarındaki sayıların değerlerine göre karşılaştırma yaptıkları için bu yanlışa düştükleri düşünülmektedir. Eksiklerin belirlenip ortadan kaldırılması amacıyla kaynaştırma öğrencilerinin matematik eğitimi konusunda daha fazla araştırma yapılması ve bu çalışmalar sonucunda ortaokul matematik dersi öğretim programının bu eksiklikleri ortadan kaldıracak şekilde revize edilmesi önerilmektedir.