Ortaokul öğrencilerinin Ay'ın hareketleri ve evreleri hakkındaki kavram yanılgılarını ölçen üç aşamalı teşhis testinin geliştirilmesi

Bu çalışmada ortaokul öğrencilerinin Ay'ın hareketleri ve evreleri konusundaki kavram yanılgılarının üç aşamalı teşhis testi geliştirilerek tespit edilmesi ve konu ile ilgili var olan yanılgılar ile bilgi eksikliklerinin ne oranda olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Kesitsel taramanın kullanıldığı çalışmanın evrenini Türkiye'deki tüm ortaokul öğrencileri, örneklemini Kahramanmaraş ilinde öğrenim gören toplam 196 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Bu amaca yönelik olarak Kahramanmaraş ilinde bir ortaokulda öğrenim gören 12 (5, 6, 7 ve 8. sınıf) öğrenci ile görüşmeler yapılmıştır. Öğrencilerin görüşme formuna vermiş olduğu yanıtlar dikkate alınarak 8 adet açık uçlu sorudan oluşan anket formu oluşturulmuş ve 200 (5, 6, 7 ve 8. sınıf) ortaokul öğrencisine uygulanmıştır. Açık uçlu anket sorularına öğrencilerin vermiş olduğu cevaplardan benzer olanlar aynı başlıklar altında toplanarak kategorize edilmiş ve kavram ağları oluşturulmuştur. Ardından açık uçlu anket formu ile tespit edilmiş kavram yanılgılarının frekansları hesaplanarak yüksek frekanslı olanlar teşhis testinin çeldiricileri olarak yazılmıştır. 8 üç aşamalı sorudan oluşan teşhis testinin pilot uygulaması 160 (5, 6, 7 ve 8. sınıf) ortaokul öğrencisine uygulanmıştır. Verilerin analizi ve uzman görüşleri dikkate alınarak testte yapılan düzenlemelerin ardından Ay'ın Hareketleri ve Evreleri Teşhis Testi (AHvETT) nihai halini alarak ortaokul öğrencilerinde kavram yanılgılarını tespit etmeye uygun bir ölçme aracı haline getirilmiştir. Ay'ın hareketleri ve evreleri hakkında ortaokul öğrencilerindeki kavram yanılgılarının tespit edilmesi amacıyla geliştirilen AHvETT, 196 ortaokul öğrencisine (5, 6, 7 ve 8. sınıf) uygulanmış ve veriler Microsoft Excel ve R istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Öğrencilerdeki kavram yanılgılarından frekansı en yüksek olanlar "Dolunay evresinde Güneş Ay'ın tamamını aydınlatır (%30.526)", "Ay Güneş'ten en fazla ışığı dolunay evresinde alır (%14.737)" ve Ay sadece kendi ekseni etrafında döner ve Dünya etrafında dolanır (%14.211)" yanılgılarıdır. Bu sonuçlar ışığında, Ay'ın hareketleri ve evreleri konusunun öğrenciler için anlaşılması kolay olmayan konular arasında olduğu ve literatürde tespit edilmiş kavram yanılgılarına benzer yanılgıların öğrencilerde var olduğu söylenebilir. Ayrıca Ay'ın hareketleri ve evreleri ile ilgili olarak literatürde yer alan bazı kavram yanılgılarının öğrencilerde bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Ay'ın Hareketleri ve Evreleri, Kavram Yanılgısı, Üç Aşamalı Teşhis Testi, Ortaokul Öğrencileri