Ortaokul öğrencilerinin çevre okuryazarlık düzeyleri ve çevreye yönelik tutumlarının belirlenmesi: Sakarya ili örneği

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin çevre okuryazarlık düzeyleri ile çevreye yönelik tutumlarının belirlenmesidir. Çalışmanın örneklemini 2018-2019 eğitim-öğretim yılı içerisinde Sakarya'da öğrenim görmekte olan ve rastgele seçilen 1331 ortaokul öğrencisi oluşturmaktayken desen olarak nicel ve nitel araştırma desenlerinin bir arada kullanıldığı karma araştırma deseni tercih edilmiştir. Veri toplamak amacıyla 'kişisel bilgi formu', 'çevre okuryazarlığı ölçeği' ve 'çevresel tutum ölçeği' kullanılmıştır. İlk olarak verilerin normal dağılıp dağılmadığına bakılmış, yapılacak analizlerde kullanılacak testler buna göre belirlenmiştir. Normal dağılım gösteren verilerin analizinde t testi ve ANOVA, normal dağılım göstermeyen verilerde ise Mann Whitney U ve Kurskal Wallis H testleri kullanılmıştır. Öğrencilerin okuryazarlık düzeyleri ile çevreye yönelik tutumları Sakarya ili geneli ve ilçeleri için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Hesaplanan bu değerler kişisel bilgi formunda belirtilen demografik değişkenlere göre karşılaştırılmıştır. Verilerin analizinde Sosyal Bilimler için İstatistikProgramı kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre Sakarya ili genelinde öğrencilerin orta düzeyde çevre okuryazarı olduğu ve iyi düzeyde çevreye yönelik tutuma sahip olduğu görülmüştür. Çevre okuryazarlığı ile ilgili sonuçlar incelendiğinde sınıf düzeyi, cinsiyet ve çevre konulu anket doldurma değişkenleri puanlar açısından anlamlı bir fark yaratmamıştır. Ancak akademik başarı, anne-baba eğitim durumu, BİLSEM'de eğitim görme durumu, aylık gelir, çevre okuryazarlığı sözcüğünü duyma, ailesinde çevre sorunları hakkında konuşma ve tartışma, çevre kirliliği konusunda ki bilgileri elde ettikleri kaynaklar ve bilim insanlarına çevre sorunlarını çözme de güvenme değişkenleri sonuçlar arasında anlamlı farklar yaratmıştır. Çevreye yönelik tutum ile ilgili sonuçlara bakıldığında ise sınıf düzeyi vekardeş sayısı değişkenlerinin anlamlı bir fark yaratmadığı görülmektedir. Cinsiyet, aylık gelir, akademik başarı, BİLSEM'de eğitim görme durumu, çevre okuryazarlığı sözcüğünü duyma, anne-baba eğitim düzeyi, ailesinde çevre sorunları hakkında konuşma ve tartışma, çevre kirliliği konusunda ki bilgileri elde ettikleri kaynaklar ve bilim insanlarına çevre sorunlarını çözme de güvenme değişkenleri çevreye yönelik tutum puanları açısından anlamlı farklar yaratmıştır. Öğrencilerin, önemli gördükleri çevre sorunları, bunlardan en önemli olanı, bu sorunların nedenleri ve çözümlerine yönelik görüşleri bulgularda detaylı olarak tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çevre okuryazarlığı, çevresel tutum, çevre sorunları, çevre eğitimi.