Ortaokul öğrencilerinin geometri problemlerinde görsel akıl yürütme becerilerinin incelenmesi

Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin geometri problemlerinde görsel akıl yürütme becerilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Öğrencilerin mevcut bilgi ve deneyimleri çerçevesinde var olan görsel akıl yürütme becerilerini incelemek amaçlandığından dolayı araştırmada iç içe geçmiş çoklu durum çalışması deseni tercih edilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını, maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılarak seçilen 32 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada her sınıf düzeyi farklı bir durum olarak ele alındığı için her sınıf düzeyinden 8 öğrenci ile çalışılmıştır. Her bir durumda yer alan 8'er öğrenci ise öğrenim gördüğü okul ve başarı düzeyi bakımından çeşitlilik göstermektedir. Veri toplama araçları olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen Geometri Problemi Çözme Testi, klinik mülakat kayıtları ve gözlem notları kullanılmıştır. Araştırma kapsamındaki öğrencilerin geometri problemlerini çözerken kullandıkları görsel temsilleri belirlemek, görsel temsiller ile yaptıkları eylemleri ve akıl yürütme süreçlerini detaylı ortaya çıkarabilmek amacıyla klinik mülakatlar yapılmış ve gözlem notları tutulmuştur. Eş zamanlı olarak toplanan bu verilerin analizinde bütüncül bir yaklaşım izlenmiştir. Analizler yapılırken içerik analizi ve çapraz durum analizi tekniklerinden faydalanılmıştır. Veriler, Geçici ve Türnüklü'nün (2021) önerdiği kavramsal çerçeve doğrultusunda analiz edilmiştir. Araştırmada, katılımcıların genellikle çizim, tablo veya model görsel temsillerini tercih ettikleri görülmüştür. Kullanılan görsel temsillerin başında ise çizim yapma gelmektedir. Bunun yanı sıra çizim yerine model kullanan öğrencilerin genellikle matematiksel düşünme bileşenlerini sergileme açısından daha başarılı oldukları görülmüştür. Farklı temsil türlerini birlikte kullanan öğrencilerin matematiksel düşünme bileşenlerini daha rahat sergiledikleri belirlenmiştir. Görsel akıl yürütme sürecinde görsel temsil kullanmanın matematiksel düşünme için tek başına yeterli olmadığı, kullanılan görsel temsiller üzerinde görselleştirme yapmanın önemli olduğu da ortaya çıkmıştır. Bu durumun tersi olarak görsel temsil kullanmadan görselleştirme yapan katılımcıların da problemi çözmekte zorlandıkları görülmüştür. Dolayısıyla problem çözmede farklı görsel temsiller yoluyla görselleştirme yapmanın kilit bir beceri olduğu söylenebilir.