Ortaokul öğretmenlerinin iş-yaşam dengesine yönelik görüşlerinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı ortaokul öğretmenlerinin iş-yaşam dengesine yönelik görüşlerini incelemektir. Çalışmada nitel araştırma yönteminin durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmada amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik ve ölçüt örneklemesi kullanılmıştır. Belirlenen problemle ilgili Ankara ili Çankaya, Elmadağ ve Mamak ilçelerindeki özel okullarda ve devlet okullarında görev yapan 28 ortaokul öğretmeni çalışma grubunu oluşturmuştur. Çeşitliliği sağlamak için öğretmenler farklı sosyo-ekonomik özelliklere sahip okullardan seçilmiştir. Araştırmada öğretmenlerin seçiminde temel ölçüt öğretmenlerin en az 3 yıllık deneyime sahip olmasıdır. Araştırmada öğretmenlerin iş-yaşam dengesine yönelik görüşlerini belirleyebilmek için araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmeden elde edilen metinler kavramsal çerçeveye uygun olarak belirlenen tema ve alt temalara ayrılarak ifadeler tablo haline getirilmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi kullanılmıştır. Ortaokul öğretmenlerinin görüşlerine göre; iş-yaşam dengesini sağlamada belirleyici olan faktörler, iş-yaşam dengesini sağlamaya yönelik öğretmenlerin neler yaptığı, iş-yaşam dengesini sağlamada karşılaşılan güçlükler ve iş-yaşam dengesinin sağlanmasının sonuçları analiz edilmiştir. Araştırmada iş-yaşam dengesini sağlamada daha çok çalışma ortamı ve okul iklimi, iş yükü ve çalışma süreleri, ekonomik gelir, okul yöneticilerinin yönetim tarzı, çocuk bakımı ve deneyim gibi hem kişisel hem de örgütsel birden fazla faktörün belirleyici olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin dengeyi sağlamak için planlı hareket ettikleri ve aile üyelerinden destek aldıkları tespit edilmiştir. Öğretmenler iş-yaşam dengesini sağlamada daha çok iş yükü ve çalışma süreleri, okul yönetimi ve çocuk bakımı kaynaklı güçlükler yaşadıklarını belirtmiştir. İş-yaşam dengesinin sağlanmasının genel olarak mutluluk, huzur, aileye zaman ayırma, verimli olma ve iş tatmini gibi öğretmenler ve okul açısından önemli faydalar sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre iş-yaşam dengesini sağlamaya yönelik uygulamalarla öğretmenler desteklenebilir. Öğretmenlerin bireysel yaşamını ve aile yaşamını kolaylaştıran bir anlayış okul kültürünün bir parçası haline getirilebilir. Okullarda adil, katılımcı, güvene dayalı, iletişim ve empati odaklı yönetim anlayışı hâkim kılınmalıdır. Öğretmenlerin mesleki çalışmalarını okulda gerçekleştirmeleri için okullarda uygun çalışma ortamları oluşturulabilir ve bu sayede eve iş götürmemeleri sağlanabilir. Bunun yanında idari işler ve evrak işleri gibi öğretmenlerden talep edilen ders dışı sorumluluklar azaltılabilir.