Oryantalizmin zihin dünyası: Doğu, İslam ve Osmanlı

Edward W. Said'in 1978 yılında yayımlanan Orientalism adlı eserinde yer alan ilgili tezin etkisiyle birlikte oryantalizm üzerine birçok açıdan pek çok tartışma gerçekleştirildiği herkesin malumudur. Bu tartışmalardan bir bölümü doğrudan veya dolaylı olarak Said'in tezini destekleme/geliştirme amacı taşırken, bir bölümü ise bahse konu tezin çeşitli açılardan eleştirisini içermektedir. Bu çalışma bilgi sosyolojisi perspektifinden oryantalizmin eleştirel bir arka plan okumasını içermekte ve bu yolla E. Said'in oryantalizm tezine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Metin boyunca bir taraftan E. Said'in tezinin geçerliliği üzerine bir savunu gerçekleştirilirken, diğer taraftan tezin teorik temeli ile içeriğine dair birtakım problemlere dikkat çekilerek oryantalizmi eleştirel bir düzeyde ele almanın imkânları geliştirilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede çalışma, oryantalizmin teorik, tarihsel ve toplumsal temellerine referansta bulunan eleştirel bir arka plan okumasına tabi tutulduğunda neye karşılık gelebileceği sorusuna yanıt aramaktadır. Metinde oryantalizmin bilgi sosyolojisi perspektifinden neye karşılık geldiği ortaya koyulduktan sonra onun Doğu, İslam ve Osmanlı'ya yönelik geliştirdiği bakış, bu bakışın arka planı ve gerçekliği tartışmaya açılmıştır. Bu temelde çalışma, oryantalizmi bilimsel-akademik çalışma alanı olarak sınırlayan bakış açılarına karşı kavramın modern Batı toplumuna egemen bütünlüklü bir bilgi sistemi olduğu ve oryantalizmin tarihsel açıdan özellikle Osmanlı realitesinin göz önünde bulundurulduğu bir çerçevede ele alınması gerektiği fikirlerini ileri sürmektedir.