Osmanlı bürokrasisinde bir yönetici sınıf olarak kalemiye: XIX. yüzyılda kalemiye sınıfının hakimiyeti

Osmanlı bürokrasisi; padişah, veziriazam, askeri ve idari işlerden sorumlu seyfiye sınıfı, eğitim, yargı ve din işlerine bakan ilmiye sınıfı ve devletin idari işleri için gerekli yazışmalarını yürüten, arazi kayıtlarını ve mali kayıtları tutan kalemiye sınıfını içine alacak kadar geniş kapsamlı bir kavramdır. Bu çalışmada; kalemiye sınıfının Osmanlı Devleti'nin klasik dönemdeki bürokrasisi içerisindeki konumunun incelenmesi ve bu sınıftan yetişen bürokratların XIX. yüzyılda devlet reformlarının ve siyasetinin yürütücüsü konumuna gelmelerinin çözümlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, bürokrasi kavramı detaylı bir şekilde tanımlanmıştır. Bürokrasinin gelişimi ve bürokrasi kuramları incelenmiştir. İkinci bölümde Osmanlı Devleti'nin bürokratik yapısı incelenmiş, kalemiye sınıfının Osmanlı bürokrasisi içerisindeki konumu çözümlemiştir. Kalemiye sınıfından yetişen bürokratların seyfiye ve ilmiye kökenli bürokratlara nispeten Osmanlı bürokrasisine ve siyasi iktidara ne denli etki ettiği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise XIX. yüzyılda kalemiye sınıfından yetişen bürokratların yükselişine zemin hazırlayan dinamikler üzerinde durulmuştur. Anahtar Kelimeler: Bürokrasi, Osmanlı Bürokrasisi, Kalemiye Sınıfı, Tanzimat Bürokratları