Osmanlı ve Cumhuriyet basınında kadın ve kadına yönelik siyasal bir analiz (1850-2016)

Toplumsal cinsiyet rolleri, cinsiyet fark etmeksizin bireyleri baskılarken bu baskıya en fazla kadınlar maruz kalmış, yaşadığı her alandan dışlanmıştır. Öyle ki uzun süre sanat yapamamış, yazamamış ve tüm tutkularından, hayallerinden uzak tutulmuştur. Sanatsal yaşama katılma çabasında ismini gizlemiş, takma erkek isimleri kullanmıştır. Bu durum kamusal alanda da gerçekleşmiş, sokaktaki kadın 'istenmeyen kadın' olarak tanımlanmıştır. Kadına sadece anne ve eş olma hakkı tanınmıştır. 17. Yüzyıldan çok önce başlayan kadın hareketleri, toplumlarda baskılanışları nedeniyle tarih sayfalarında hak ettikleri yeri alamamışlardır. Ataerkil tarih, sistemin pekiştiricisi olmuş ve ataerkil söyleme yakın olan kadınları sayfalarına taşımıştır. Tarih sayfalarında anne olduğunda kutsallaştırılan kadın, erkek egemen alanlarda görüldüğü zamanlarda devlet yıkıcı, entrikacı olarak tanımlanabilmiştir. Tarih gibi ataerkinin pekiştirildiği alanlardan biri de basın olmuştur. Gerek kullanılan dil gerek haber yapılan kadın yaşamları bunu göstermiştir. Kadınlara, gazete ve dergilerin en çok moda ve reklam sayfalarında yer verilmiştir. Bunun dışında annenin kutsallaştırılması burada da devam etmiştir. Haber dili ise, cinsiyetçi unsurlarla bezenmiştir. Bununla birlikte basın tarihi boyunca kadının temsili de sorunlu olmuştur. Bu düşüncelerden hareketle yola çıkılan tezin amacı, Osmanlı ve Cumhuriyet basınında kadınının yer alış biçimini, kadın haberlerinde kullanılan dili ve günümüze uzanan süreçte kadınların yaşadığı değişimin özellikle siyasal boyutuyla basına yansımasını ele almaktır. Bu bağlamda kaynak tarama yöntemiyle ilerlenen tezde, 1850'den 2016'ya pek çok gazete ve dergi bir araya getirilmiş, geri planda bırakılmış ya da daha önce değinilmemiş olan kadınlarla ilgili bilgiler ortaya çıkarılmaya çalışılmış, bu açıdan da literatüre, kadının yazılmayan tarihine katkı sunulması düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Basın, Osmanlı, Cumhuriyet, Kadın, Analiz, Mücadele, Siyaset.