Osmanlı'dan Cumhuriyet'e (1914-1945) ihtikâr meselesi ve ihtikâr komisyonları

Ticaretin tarihi kadar eski bir haksız kazanç sağlama yöntemi olarak karşımıza çıkan ihtikâr, genellikle mal üretip, üretilen malın da fahiş fiyatlarla piyasaya sunulması işiyken; kimi zaman da insanların elindeki ürünü saklaması, stoklayıp biriktirmesi ve piyasada bulunan ürünleri tekeline almasını kapsamaktadır. Her ne kadar devletler ve hükümetler ihtikârla ve ihtikârı gerçekleştiren muhtekirlerle mücadele etmeye çalışmışsa da, gerek doğal gelişen olaylar gerekse farklı etkenler mücadeleyi zorlaştırmıştır. Her dönemde günceliğini koruyan bir mesele olan ihtikâr, zor zamanlarda daha da artmasından dolayı Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde ve Cumhuriyet dönemi İkinci Dünya Savaşı yıllarında etkisini devlet ve halk üzerinde daha da artırmıştır. Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti de bu meseleye engel olma adına farklı dönemlerde farklı yöntemlerle önlemler almış ve kurulan ihtikâr komisyonlarıyla ihtikâr ve ihtikârı gerçekleştiren muhtekirlerle mücadele etmiştir. Bu çalışmada, özellikle zor zamanlarda etkisi daha fazla hissedilen, devlete ve millete büyük sorunlar yaratan ihtikâr meselesi ve bu meseleyle mücadele için yapılan çalışmalar ele alınmıştır. İki bölümle ortaya çıkartılan çalışmanın ilk bölümünde Osmanlı Devleti'nin son döneminde yaşanan ihtikâr olaylarını, ihtikârı artıran faktörleri ve ihtikâra konu olan ürünlerin neler olduğu ile idarenin bu sorunla mücadele için oluşturduğu komisyonlar ve yaptığı çalışmalar anlatılmıştır. İkinci bölümünde ise Cumhuriyet'in ilk dönemlerinde ve İkinci Dünya Savaşı yıllarındaki ihtikâr olayları ile devletin ihtikârı önleme amacıyla oluşturduğu komisyonlar ve yaptığı çalışmalar anlatılmıştır.