Osmanlı Devleti'nde şehzadelik kurumu ve Kanuni Sultan Süleyman'ın şehzadeliği

Devletlerin parlak dönemleri umumiyetle iyi yetişmiş devlet adamları ve yetenekli hükümdarların idareyi ele almasıyla yaşanmıştır. Özellikle hükümdarların demokratik sistemlere nazaran daha büyük yetki ve sorumluluklara sahip oldukları monarşiler çağında hükümdar adaylarının her yönüyle iyi yetiştirilmeleri büyük önem arz etmekteydi. Bunun için Osmanlı Devleti'nde olduğu gibi çağdaşı olan tüm doğu ve batı medeniyetlerinde hükümdar adaylarını yetiştirmek üzere yapılar kurulmuştur. Bu yapıların biçimleri devletlerin veraset sistemleriyle doğrudan ilişkilidir. Hükümdarlığın soy esasına göre aktarıldığı Osmanlı Devleti'nde bu görevi üstlenen kuruma "Şehzadelik Kurumu" denilmektedir. Zaman içinde çeşitli değişikler yaşayan bu kurum, klasik dönemde şehzadelerin vali olarak çeşitli şehirlere gönderilmesi şeklinde işlemiş, şehzadelerin tahta geçmeden önce sancaklarında edindikleri bilgi ve tecrübeler iyi bir padişah olmalarının alt yapısını oluşturmuştur. Osmanlı şehzadelik kurumu, Orta Asya veraset anlayışı temelinde Oğuz geleneğine ve İslam hukukuna dayanarak gelişmiştir. Çalışmamıza konu olan Kanuni Sultan Süleyman'ın şehzadeliği bu kurumun her yönüyle en güçlü olduğu II. Bayezid'in saltanatının son yıllarına denk gelmiştir. Şehzadeliği hakkında sınırlı bilgi bulunsa da Kanuni Sultan Süleyman'ın askeri, idari ve edebi kabiliyetleri o dönemdeki şehzadelik kurumunun insan yetiştirmekteki başarısını göstermektedir. Lakin gerek kroniklerin şehzadelerden ziyade padişahları konu alma meyilleri gerekse şehzadeliğinin ilk yıllarının babası ve amcalarının gölgesinde kalması şehzade hakkında çok az bilgi sahibi olmamıza neden olmuştur. Bu çalışmada Kanuni Sultan Süleyman'ın şehzadeliğini kurumsal yapıyla beraber ele almaktaki amacımız onun yetiştiği ortamın şartlarını anlayıp şehzadelik kurumunun hangi etkenlerle güçlü padişahları yetiştirecek seviyeye ulaştığını açıklamaya yardımcı olmaktır.