Osmanlı Devleti'nde Sultan III. Ahmet dönemi Enderûn Hazinesi gelir-gider defterleri (1703-1730)

Osmanlı Devleti'nin iç hazinesi konumunda bulunan Enderûn Hazinesi, fonksiyon itibariyle kıymetli para, mücevher ve eşyaların saklandığı bir depo veya sandık vazifesi görmektedir. Dış hazinenin ihtiyaçtan fazla olan varlığı Enderûn Hazinesi'nde muhafaza edilmiştir. Enderûn Hazinesi, içerisinde altın ve gümüş nakdînden başka kıymetli mücevherat, kumaş, giyim-kuşam, silah, ev içi unsurlar, kitap ve kokular gibi eşyalar bulunmaktadır. Öte yandan içinde bulundurduğu kendine münhasır üretim ve dönüşüm mekanizması ile Osmanlı sarayının geri dönüşüm kutusu özelliğini taşımaktadır. Bu kendi kendine yetebilme özelliği sayesinde Osmanlı Devleti'nin yegâne müesseslerinden biri haline gelmiştir. Dolayısıyla Enderûn Hazinesi bir hazineden çok daha fazlasını ifade etmektedir. Sultan III. Ahmet dönemi gerek siyasi ve ekonomik gerek sosyo-kültürel bakımdan Osmanlı tarihi araştırmacılarının en çok dikkatini çeken dönemlerden biri olmuştur. Enderûn Hazinesi, Araştırmacılar arasında birçok tartışmaya sebebiyet veren böyle bir dönemde sarayın maddi gelir ve giderleri konusunda önemli ipuçları vermektedir. Bunun yanı sıra dönem değerlendirmesi yapılması açısından içerisinde birçok kültür unsurunu bulundurmaktadır. Bu çalışmada; Sultan III. Ahmet'in 27 yıl süren saltanatında kayıt altına alınmış Enderûn Hazinesi gelir ve gider defterleri incelenmiştir. Böylece Enderûn Hazinesi'nin önemi ortaya konulmaya çalışılırken, Sultan III. Ahmet dönemi ise Enderûn Hazinesi defterlerinin gözünden değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Enderûn Hazinesi, Sultan III. Ahmet, Gelir Defteri, Gider Defteri, Kültür Ögeleri