Osmanlı Dönemi Irak'ta Arap şiiri 1850-1918

Bu çalışma Osmanlı Devleti'nin son döneminde (1850-1918) Irak'ta Arap Şiiri konusunu ele almaktadır. Konu üç bölüm halinde incelenmektedir. Birinci bölümde yer alan girişte tezimizin problemi, amacı, önemi ve metodu ortaya konulmuştur. Buna göre tezimizde, Osmanlı'nın son döneminde Irak'taki toplumsal, siyasal ve kültürel hayata ilişkin konulara değinilmektedir. Ayrıca birinci bölümde Osmanlı Devleti'nin toplumsal, siyasal ve kültürel hayatının görünümlerine de değinilmektedir, Osmanlı Devleti'nde ve Osmanlı sultanları nezdinde Arapça'nın ve Arap Edebiyatı'nın yeri ve önemi de ele alınmaktadır. İkinci bölümde Osmanlı Devleti'nin son döneminde Irak'ta şiir, edebî silkiniş ve Arap şiirinin gelişmesi, konusu ele alınmaktadır. Bunun yanında klasik şiirin gelişme gösteren eski unsurlarıyla bu dönemde ortaya çıkan yeni unsurlar da işlenmektedir. Kısaca Arap Edebiyatı ile Türk Edebiyatı arasındaki etkileşime de değinilmektedir. Ayrıca dünya çapında ödül kazanan Arap şairlerinden de söz edilmektedir. Üçüncü bölüm ise Iraklı şairlerin Batı işgali ve emperyalizmine karşı Arap Dünyası'nda ve Irak'ta gerçekleşen direniş hareketleri ve devrimlerde oynadıkları rolü ele alınmaktadır. Şairlerin oynadıkları bu rol ile Irak'ın geçmişine ve işgaller karşısında Iraklı şairlerin sahip oldukları direniş ve mücadele deneyiminin anlaşılmasına bir kapı aralamaktadır. Bu çerçevede konu üç ana eksene oturmaktadır: İlk eksende Birinci Dünya Savaşı'nda Iraklı şairlerin Osmanlı Devleti'yle dayanışması ve İslam birliği düşüncesine bağlılıkları ortaya konulmuştur. İkinci eksende, Irak şairlerinin Arap ülkelerini işgal eden batılı işgalciler karşısında nasıl bir tutum izledikleri anlatılmaktadır. Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'nda yenilgisinden sonra Iraklı şairlerin yaptığı Arap birliği çağrılarını incelemektedir. Şairlerin Arap topraklarının işgaline karşı isyan ve direnişlere katılmaları üzerinde de durulmuştur. Üçüncü eksen ise Irak'ın İngilizler tarafından işgal edilmesi; şairlerin, Irak'ın kurtuluşu mücadelesine katılmaları, işgalcilere karşı direnmeleri ve işgalcilerin Irak'tan kovulması konularında halka yönelttikleri çağrıları kapsamaktadır. Anahtar Kelimeler: Arap Şiiri, Irak, Osmanlı Devleti, Iraklı Şairler, Batı işgali.