Osmanlı Döneminde Bolu'da paşa vakıfları

?Osmanlı Döneminde Bolu?da Paşa Vakıfları? adlı yüksek lisans tezimiz bugüne kadar Bolu?daki vakıflar üzerine yapılmış en kapsamlı çalışmadır. Tezde Bolu?da faaliyet gösteren on beş paşa vakfı, Bolu şer?iyye sicilleri ve vakıf defterlerindeki belgeler ışığında ele alınmaktadır. Belgelere verilere dayanarak vakıfların müstakil tarihleri ve Bolu?ya yapmış oldukları katkılar kaleme alınmıştır.Yüksek lisans tezimiz altı bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölüm vakıflar üzerine yapılan önemli çalışmalar ve tezde kullanılan kaynakların tanıtılması, ikinci bölüm ilk çağlardan başlayarak Osmanlı İmparatorluğu?nun yıkılışına kadar Bolu tarihi, üçüncü bölüm vakıf müessesesi hakkında bilgi vermektedir. Dördüncü bölümde Bolu?da vakıf kuran paşaların biyografileri ve vakıfların müstakil tarihi, beşinci bölümde Bolu?daki paşa vakıflarının özellikleri ve buraya katkıları, altıncı bölümde Bolu?daki paşa vakıflarından hareketle Osmanlı vakıf müessesesi ele alınmaktadır.Zaman içinde vakıfların hizmet anlayışında önemli değişiklikler olduğu görülmektedir. Osmanlı devletinin kuruluş döneminde faaliyetlerine başlayan vakıfların genel amacı, fethedilen yerlerde devletin sağlam temeller üzerine oturmasını sağlamaktır. İstanbul?un fethinden başlayarak 1600?lere kadar olan sürede faaliyet gösteren vakıflarsa, devrin zenginliğini en güzel şekilde gösterme çabasındadır. 1600?den başlayarak 1800?lere kadar olan iki yüzyıllık süreçte yaşanan iç ve dış gelişmeler nedeniyle vakıflar adeta fetret devrine girmiştir. 19. yüzyılda ise devletin içinde bulunduğu ekonomik zayıflığın, vakıflara da sirayet ettiği görülmektedir. Kurulan Evkâf-ı Humâyûn Nezareti ile hem vakıfları tek elde toplanarak yönetilmesi, hem de zayıf vakıfların desteklenmesi amaçlanmıştır.Vakıflar Bolu?da ibadet, eğitim, sosyal yardım, ticaret, tarım ve güvenlik gibi birçok alanda hizmet vermeye çalışmıştır. Paşalar vakfettikleri köyler, kervansaraylar, hanlar, hamamlar, değirmenler, fabrikalar, evler, arsalar vb. birçok gayrimenkulden elde edilen gelirlerle câmi, mescid, imaret, medrese, mektep, zaviye, çeşme ve kuyu gibi yaptırmış oldukları hayır eserlerinin bakım, onarım ve giderlerini finanse etmişlerdir.