Osmanlı hamam kültürü ve Ankara Şengül hamamı özelinde yapısal, mekansal, işlevsel çözümleme

Tarihi eserler çeşitli sebeplerden ötürü yıpranır ve bazen de çağın gerektirdiği konfor şartlarına uyum sağlayamayabilir. Tarih boyunca bu eserleri ayakta tutmak için çeşitli restorasyon ve koruma yaklaşımları geliştirilmiştir. Yeniden kullanım ve rehabilitasyon da bu yaklaşımlardan biridir. Rehabilite edilen eski yapılar bazen eski işlevine devam ederken bazen de yeni bir fonksiyonla işlevlendirilmiştir. Tezimizin konusu olan Ankara Şengül Hamamı bir Osmanlı yapısı olup çeşitli restorasyonlar geçirmiştir. 15. yüzyıldan bu yana geçirdiği restorasyon ve onarımlarla devamlılığı sağlanmıştır. Aynı zamanda yapılan çeşitli rehabilitasyonlarla kendi yapı grubunun gerektirdiği konfor şartlarına da uyumu sağlanmaya çalışılmıştır. Amacımız bir koruma yaklaşımı olarak 'yeniden kullanımı ve rehabilitasyonu Ankara Şengül Hamamı Yeniden Kullanım Değerlendirmesi başlığı adı altında incelemektir. Tez çalışmamı, bazı rehabilitasyonla yeniden hamam olarak işlevlendirilen Ankara Şengül Hamamı'nda yapının kullanım değerinin ortaya konulması ve kullanım sonrası değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Bu kullanım sonrası değerlendirmeler, kültürel, sosyal, çevresel, mimari ve ekonomik açıdan ele alınmıştır. Ankara Şengül Hamamı bir tarihi yapının ayakta tutulabilmesi dışında bir Osmanlı kültürünün devamlılığını sağlaması açısından önemlidir. Tezin giriş kısmın çalışmanın amacı, önemi, varsayımları ve sınırlılıklarından oluşmaktadır. Tezin ikinci bölümünde çalışmada kullanılan kaynak özetleri yer almaktadır. Tezin üçüncü bölümün de incelediğimiz hamamın coğrafyasını tanıyabilmek adına Ankara şehri araştırılmıştır. Ankara şehrinin sosyal mimari yapısı ve tarihsel süreç içerisinde geçirdiği değişimlere ayrı başlıklar altında yer verilmiştir. Hamam kavramının ortaya çıkışı ve kavramsal gelişimi üzerinde durularak farklı kültürler için önemi anlatılmıştır. Osmanlı hamam yapılarına dair bilgiler edinilmiştir. Osmanlı da bu yapıların kullanım amaçları ve tipolojileri hakkındaki bilgilere yer verilmiştir. Ankarada' ki Osmanlı hamam yapıları tespit edilerek tablo şeklinde sunulmuştur. Tezin dördüncü bölümünde tarihi eserlerde koruma ve restorasyon yaklaşımdan bahsedilerek yeniden kullanımın üzerinde durulmuştur. Ankara Şengül Hamamının içerisinde bulunduğu bölgenin tarihsel gelişimi, mimari dokusu ve sosyo-demografik yapısı araştırılmıştır. Yapılan arşiv araştırmalarıyla hamam hakkındaki bilgilere ulaşılmıştır. Analitik rölöve çalışmalarıyla yapının mevcut durumu saptanmıştır. Restitüsyon çizimleri kaynaklar ışığında hazırlanmış ve yapının geçirmiş olduğu restorasyonlar, rehabilitasyonlar araştırılmıştır. Tezin sonuç kısmında kullanım sonrası değerlendirmeler yapılarak yeniden kullanımın hamam üzerindeki etkilerinden bahsedilmiştir. Yeniden kullanım kültürel, sosyal, ekonomik, mimari ve çevresel etkilerine ayrı başlıklar altında yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ankara, Türk Hamamı, Yeniden Kullanım, Rehabilitasyon, Koruma