Osmanlı ordusunda süvariler (1550-1700)

Bu çalışmada askeri devrim olarak adlandırılan dönemi kapsayan 1550-1700 yılları arasında Osmanlı süvari birliklerinin savaşa olan etkisi incelenmiştir. Tez kapsamında, Mühimme, Ruus, Tımar Tevcih Defterleri taranmış ancak tezle ilgili Mühimme Defterlerinde iki kayda rastlanmıştır. Başlıca kaynakları kronikler ve fetihnameler oluşturmuştur. Tez; giriş, beş bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde atın medeniyet hayatına girişi tartışılmış ve Türklerin bu duruma ne kadar etki ettikleri gözler önüne serilmiştir. İkinci bölümde süvarilerin savaş öncesi orduya katkıları incelenmiştir. Üçüncü bölüm, süvarilerin en etkili olduğu meydan savaşında savaşın seyrine etkileri gözlemlenmiştir. Dördüncü bölüm, kale muharebelerinde süvarilerin orduya katkıları ve zararları anlaşılmaya çalışılmıştır. Beşinci bölümde süvarilerin problemleri ve isyanları tartışılmıştır. Kaynakların incelenmesi neticesinde elde edilen veriler, Avrupa askeri devrim kuramcılarının söylediklerinden farklıdır. Osmanlı ile Avrupa ordu yapılarının farklılıklarının gözden kaçırılması bu problemi doğurmuştur. Osmanlı süvarisi incelenen dönem içerisinde savaşın seyrini değiştirecek donanım ve güce sahiptir. Her türlü teknolojik gelişmeyi yakından takip etmekte, işine yaradığı takdirde taktik ve stratejik boyutta kullanabilmektedir. Ancak ekonomik ve siyasi gelişmeler ışığında farklılaşan devlet kurumları orduyu da etkilemiştir. Avrupa orduları problemin süvarilerde değil eğitim sisteminde olduğunu fark edip birlikte hareket etme kabiliyeti kazandırılmış süvariler meydana getirirken Osmanlı ordusu acil asker ihtiyacı sebebiyle eğitimsiz süvarilerle savaşmaya başlamıştır. Eğitimsiz süvarinin sayısı arttıkça savaş kaybetme oranı artmıştır. Ayrıca süvarinin kale kuşatmasında işe yaramayacağı düşüncesi nedeniyle süvariler kale kuşatmalarında işe yarayacak şekilde evrimleşmiştir. Nitekim Tımarlı sipahiler ve Altı bölük halkı metris kazma işinde istihdam edilmeye başlamıştır. Onların yapması gereken işleri ise yardımcı kuvvet olarak Tatarlar gerçekleştirmiştir. Ancak teknik olarak paralı asker olan Tatarlar siyaseten anlaşmazlığa düştüğünde savaş sahasını terk etmekten çekinmemiştir. Süvariler mezkûr dönem itibariyle hala savaş kazandırıp savaş kaybettirecek etkiye sahiptir.