Osmanlı tecvid geleneğinde bir eser: Hafız ‎Ferid'in Suʾâl ‎ve Cevâblı Tecvîd adlı eserinin ‎transkripsiyonu ve tahlili

Bu çalışma, Osmanlı dönemi tecvîd literatüründe yer alan ve bugüne dek akademik ‎anlamda ayrıntılı biçimde ele alınmamış olan Üsküplü Hâfız Mehmed Ferîd'in Su'âl ve ‎Cevâblı Tecvîd‎ adlı eserini konu edinmektedir. Araştırmada, söz konusu risâlenin ‎transkripsiyonu yapılmış, ardından kırâat ilminin temel kaynaklarıyla karşılaştırmalı bir ‎analiz gerçekleştirilmiştir. Eserin dikkat çekici yönlerinden biri, eğitim sürecinde yaygın ‎biçimde kullanılan soru-cevap yöntemiyle kaleme alınmış olmasıdır. Bu yöntem ‎sayesinde, tecvîd kurallarının kolay öğrenilmesi ve akılda kalıcı biçimde aktarılması ‎hedeflenmiştir. Araştırmada, başta med ve kasr olmak üzere, iḫfâ‎, iẓhâr, iḳlâb, idġâm, ‎ḳalḳale, sekte, maḫreç‎, râ harfinin kalınlık ve incelik halleri gibi temel tecvîd konuları ele ‎alınmıştır. Bu konular, İbnü'l-Cezerî'nin (ö. 833/1429) en-Neşr fi'l-ḳırâʾâti'l-ʿaşr, onun ‎açıklaması niteliğindeki Şerḥu Ṭayyibeti'n-Neşr fi'l-ḳırâʾâti'l-ʿaşr ve diğer klasik eserlerle ‎karşılaştırılmış, bu karşılaştırmalarda metnin klasik tecvîd anlayışıyla ne ölçüde uyumlu ‎olduğu ortaya konmuştur. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden "tarihsel doküman ‎analizi" deseniyle yapılandırılmıştır. Araştırmanın sonucunda, Hâfız Ferîd'in eserinin ‎hem dil ve üslup itibarıyla sade ve öğretici bir yapıya sahip olduğu anlaşılmıştır. Bu ‎yönüyle eser, dönemin tecvîd öğretimindeki öncelikleri yansıtması bakımından kıymetli ‎bir örnek teşkil etmektedir. Çalışmanın ayrıca Osmanlı dönemine ait tecvîd‎ eserleri ‎bakımından ileriye dönük yeni araştırmalara da zemin hazırlayacağı düşünülmektedir.‎