Osmanlı toplumunda gayrimüslimler Ayıntab örneği (1785-1865)

Genelde Osmanlı gayrimüslimlerini, özelde Ayıntab gayrimüslimlerini, idarî, ekonomik, demografik, dini ve sosyal yönden inceleyip bir bütün halinde ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada, imparatorluğun özellikle son dönemlerinde yaşanan, kin, düşmanlık ve şiddet olayları üzerinde yoğunlaşmaktan ziyade, topluluklar arasındaki yaşanmışlıklar üzerinden, köklü ve derin kültürel bağlar irdelendi. Ayıntab'da uzun bir zaman dilimi içerisinde Müslüman halk ile bir arada yaşamış olan gayrimüslim tebaa konusunda genelleme yapmak ve günümüz değer yargıları ile geçmişi yargılamak yerine, elde edilen verilerle, Ayıntab gayrimüslimleri hakkında bir tipoloji ve imaj çalışması yapıldı. Farklı dini toplulukların bir arada yaşamış olduğu kent olan Ayıntab ile sınırlandırılmış olan bu çalışmanın, Osmanlı genelindeki gayrimüslim toplumunu anlamaya katkı sağlayacağı muhakkaktır.