Otel işletmelerinde birey-örgüt uyumu örgütsel yabancılaşma ilişkisinde örgüt kültürünün rolü

Emek-yoğun bir sektör olma özelliği gösteren turizmde insan kaynağı rekabet üstünlüğü sağlayabilmek adına oldukça önemlidir. Çalıştığı örgütün değerlerine benzer değerlere sahip olan, örgütte üstlendiği rol ve görevlerin gereklerini yerine getirebilen ve bunun karşılığında ihtiyaçlarının tamamını karşılayabilen bireylerin örgüte bağlılıklarının arttığı; yabancılaşma düzeylerinin ise azaldığı görülmektedir. Otel işletmesi çalışanlarının birey-örgüt uyumu algıları ile örgütsel yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişki üzerinde örgüt kültürünün herhangi bir etki yaratıp yaratmadığını ortaya koymayı amaçlayan bu araştırmanın evrenini izmir ili merkez ilçede faaliyet gösteren 4 ve 5 yıldızlı otel işletmeleri oluşturmaktadır. 3 adet 5 yıldızlı ve 7 adet 4 yıldızlı olmak üzere 10 otelde gerçekleştirilen araştırmada işgören sayısı 808 olarak belirlenmiş; 326 anketin geri dönüşü sağlanabilmiştir. Araştırma modeli ve hipotezler bağlamında elde edilen sonuçlara göre otel işletmelerinin hiyerarşi ve klan kültürü olmak üzere iki farklı örgüt kültürü tipine sahip oldukları görülmüştür. Hiyerarşi kültürüne sahip otel işletmelerinde işgörenlerin birey-örgüt uyumu algıları ile örgütsel yabancılaşma düzeyleri arasında genel olarak pozitif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Ancak birey-örgüt uyumunun alt boyutları olan değer uyumu, beklentiler-beceriler uyumu ve gereksinim-karşılanma uyumu ile örgütsel yabancılaşmanın alt boyutu olan anlamsızlık arasında herhangi bir ilişkiye rastlanamamıştır. Klan kültürüne sahip otel işletmelerinde de birey-örgüt uyumu ile örgütsel yabancılaşma arasında genel olarak pozitif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Hiyerarşi kültürüne sahip otel işletmelerinde olduğu gibi birey-örgüt uyumunun alt boyutları olan değer uyumu, beklentiler-beceriler uyumu ve gereksinim-karşılanma uyumu ile örgütsel yabancılaşmanın alt boyutu olan anlamsızlık arasında herhangi bir ilişkiye rastlanamamıştır. Birey-örgüt uyumu ile örgütsel yabancılaşma arasındaki ilişki üzerinde örgüt kültürünün düzenleyici rolünü incelemek amacıyla gerçekleştirilen analiz sonuçlarına göre ise; hiyerarşi kültürüne sahip otel işletmelerinde işgörenlerin uyum algıları ve yabancılaşma düzeyleri arasındaki ilişkide örgüt kültürünün anlamlı bir rolü olmadığı görülmektedir. Klan kültürüne sahip otel işletmelerinde ise birey-örgüt uyumu ile yalnızca güçsüzlük boyutu arasında örgüt kültürü düzenleyici rol oynamaktadır. İşgörenlerin birey-örgüt uyumu algıları ve örgütsel yabancılaşma düzeylerinin demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini tespit etmek amacıyla yapılan t testi ve tek değişkenli varyans analizi (ANOVA) sonucunda; hiyerarşi kültürüne sahip otel işletmelerinde işgörenlerin birey örgüt uyumu algıları (gereksinim-karşılanma uyumu boyutu) yalnızca pozisyon değişkenine göre farklılık gösterdiği; örgütsel yabancılaşma düzeylerinin ise eğitim düzeyi (güçsüzlük), departman (güçsüzlük, kendine yabancılaşma ve izolasyon boyutları) ve pozisyon (güçsüzlük ve kendine yabancılaşma boyutları) değişkenlerine bağlı olarak farklılaştığı ortaya çıkmaktadır. Klan kültürüne sahip otel işletmelerinde ise demografik değişkenlere göre işgörenlerin örgütsel yabancılaşma düzeyleri değişiklik göstermemekte; ancak birey-örgüt uyumu algıları yaşa (beklentiler-beceriler uyumu boyutu) ve pozisyondaki çalışma süresine(gereksinim-karşılanma uyumu boyutu) bağlı olarak farklılaşmaktadır. Anahtar Kelimeler: Örgüt Kültürü, Birey-Örgüt Uyumu, Örgütsel Yabancılaşma, Otel İşletmeleri.