Otobiyografik anı ve karşı olgusal düşüncede duygusal değerlik ve uyarılma düzeyinin rolü

Bu tezde olayların öznel duygusal değerlik ve duygusal uyarılma düzeylerinin otobiyografik anının fenomenolojik deneyimi üzerindeki etkileri incelenmiştir. İki ayrı deneyden oluşan tezin ilk deneyinde, duygusal değerliğin iki boyutu (olumlu veya olumsuz) ve duygusal uyarılma düzeyinin iki düzeyi (düşük veya yüksek) sistemli olarak değişimlenerek otobiyografik anıların fenomenolojik deneyimi incelenmiştir. Kırk sekiz katılımcıdan yüksek-olumlu, düşük-olumlu, yüksek-olumsuz ve düşük-olumsuz olarak tanımlanan dört farklı kategoride anı geri getirmeleri istenmiş ve bunlara ilişkin fenomenolojik değerlendirmeleri kıyaslanmıştır. Yüksek uyarılma düzeyindeki anıların detay, canlılık, doğruluk hissi, ulaşım kolaylığı, önem, anlatım tutarlılığı, benliğe ve kimliğe katkı, alan perspektifi ve duygularla ilgili zihin meşguliyeti değerlendirmeleri düşük uyarılma düzeyindeki anılara kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca, olumlu anıların önem ve kimliğe katkı değerlendirmeleri olumsuzlara, olumsuz anıların duygularla ilgili zihin meşguliyeti deneyimleri olumlulara kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Bu bulgular, otobiyografik anı fenomenolojik deneyimini etkileyen temel değişkenin uyarılma düzeyi olduğunu göstermektedir. Mevcut tezin ikinci deneyinde ise karşı olgusal olay düşüncesinde uyarılma düzeyi değişimlemesinin otobiyografik anının fenomenolojik deneyimine olan etkisi incelenmiştir. Yetmiş dört katılımcı yüksek veya düşük uyarılma düzeyindeki karşı olgusal düşünce koşullarına seçkisiz olarak atanmıştır. İlk oturumda olumsuz ve önemli bir anı hatırlamaları ve bu anıyla ilgili fenomenolojik değerlendirme yapmaları istenmiştir. Bir hafta sonra gerçekleşen ikinci oturumda ise atandıkları koşula göre deneyimledikleri olaydan daha yüksek veya daha düşük uyarılma düzeyindeki bir karşı olgusal olay düşünmeleri ve sonrasında orijinal olaya dair yeniden fenomenolojik değerlendirme yapmaları istenmiştir. İki oturumdan elde edilen ölçümler kıyaslandığında, yalnızca yüksek uyarılma koşulunda orijinal olayın ikinci oturumda birinciye kıyasla daha olumlu olarak değerlendirdiği görülmüştür. Diğer fenomenolojik deneyimler üzerinde karşı olgusal olayın uyarılma düzeyinin etkisinin olmadığı görülmüştür. Sonuçlar ilgili alanyazın bağlamında tartışılmış ve gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.