Özbekçede metaforlar

Metaforu insanların kavramsal yapısında bulunan ve dilsel biçimlerle ifade edilebilen alanlar arası haritalamalar olarak kabul eden bu çalışmada Özbek edebî metinlerindeki metaforlar Kavramsal Metafor Kuramı çerçevesinde incelenmektedir. Bu çalışmanın amacı, Özbek yazı dili örneklerindeki metaforik ifadeleri Kavramsal Metafor Kuramı çerçevesinde ele alarak metaforların yapısı, kullanımı ve düşünce sistemindeki yerini betimlemek ve Türkiye'deki çağdaş metafor çalışmalarına Özbekçe açısından katkıda bulunmaktır. Birinci bölüm, tezin amacı ve kapsamı ile bilişsel dilbilim, bilişsel anlambilim, Aristo'dan başlayarak klasik metafor kuramlarının gelişimi, Özbekistan ve Türkiye yazınlarında metafor, Kavramsal Metafor Kuramı, diğer yaklaşımlar ve metonimiye ilişkin kuramsal bilgileri içermektedir. Çalışmanın yönteminin anlatıldığı ikinci bölüm örneklem, veri toplama ve inceleme yöntemleri ile verilerin nasıl çözümlendiğine ilişkin bilgileri içermektedir. İlerleyen bölümler sırasıyla Özbekçede olay ve durumların çeşitli görünümlerini yansıtan olay yapısı metaforlarını; zamanın geçişi ve zaman ile ilgili metaforları; duygu metaforlarını; düşünce, algı ve iletişim metaforları ile hedef alanı insan ve hayat olan metaforları içermektedir. Çalışmanın sonuç bölümü ise Özbekçedeki metaforlar ve metaforik ifadelerin neler olduğu, bunların kavramsal kuram açısından nasıl bir görünüm sergilediği ve kuramın temel varsayımları ile ne ölçüde örtüştüğünü değerlendirmektedir. Anahtar sözcükler: Özbekçe, Kavramsal Metafor Kuramı, metafor, olay yapısı metaforları, zaman metaforları, metaforik duygu dili, metaforik düşünce dili.